TURNTABLE TROUBLESHOOTING
WAAROM SLAAT EEN PLAAT OVER?
De muziek speelt. De naald volgt de groef. En dan springt ze plotseling vooruit, herhaalt ze hetzelfde stukje of schuift ze zelfs over de plaat.
Een overslaande plaat betekent niet automatisch dat de plaat beschadigd is. De oorzaak kan ook liggen bij stof, de naald, de ondergrond of de afstelling van de platenspeler.
Voordat je aan knoppen draait of onderdelen vervangt, moet je daarom eerst vaststellen waar het probleem werkelijk zit.
Werk rustig en verander steeds maar één ding tegelijk. Zo voorkom je dat een kleine storing verandert in een verkeerd afgestelde platenspeler.
START WITH THE RECORD
De eerste vraag is eenvoudig:
Slaat één plaat over, of gebeurt het bij meerdere platen?
Wanneer steeds dezelfde plaat op exact dezelfde plek overslaat, ligt de oorzaak waarschijnlijk bij die plaat. Denk aan vuil in de groef, een kras, een fabricagefout of een plaatselijke vervorming.
Gebeurt het bij verschillende platen, op verschillende plekken? Dan ligt het probleem waarschijnlijk eerder bij de stylus, toonarm, afstelling of plaatsing van de platenspeler.
Test met twee of drie schone platen die je goed kent. Gebruik daarbij geen zeldzaam of kostbaar exemplaar.
ONE RECORD OR EVERY RECORD?
Slechts één plaat slaat over:
– Controleer de plaat op stof en vuil
– Bekijk het oppervlak onder goed licht
– Reinig de plaat op de juiste manier
– Test dezelfde passage opnieuw
– Controleer of de plaat krom of beschadigd is
Meerdere platen slaan over:
– Controleer de stylus
– Controleer of de platenspeler waterpas staat
– Kijk naar de naalddruk
– Controleer de anti-skating
– Let op trillingen en instabiele meubels
– Controleer de uitlijning van de cartridge
Dit onderscheid voorkomt veel onnodig gedraai aan het contragewicht.
CLEAN THE GROOVE
Een klein vuildeeltje kan groot genoeg zijn om de stylus uit de groef te tillen. Zelfs een nieuwe plaat kan productieresten, stof of vezels uit de binnenhoes bevatten.
Bekijk de probleemplek onder schuin licht. Zie je stof of een zichtbaar deeltje, reinig de plaat dan voordat je verder zoekt.
Gebruik voor los stof een geschikte antistatische platenborstel. Voor hardnekkiger vuil is een veilige natte reiniging nodig.
Gebruik geen keukenpapier, huishoudelijke reiniger of kraanwater. Daarmee kun je vuil verspreiden, resten achterlaten of het vinyl beschadigen.
Meer hierover lees je in:
THE VINYL CARE GUIDE — Hoe maak je platen veilig schoon?
CHECK THE STYLUS
De stylus verzamelt tijdens het afspelen stof en vezels. Wanneer zich rond de naaldpunt een pluisje vormt, kan de stylus minder diep en stabiel door de groef bewegen.
Schakel de platenspeler uit en zet de toonarm vast.
Controleer vervolgens:
– Is de stylus schoon?
– Staat de cantilever recht?
– Is de naaldpunt nog aanwezig?
– Zit de stylus volledig in de cartridge?
– Is de beschermkap volledig verwijderd?
Reinig de stylus met een speciale droge stylusborstel. Beweeg uitsluitend van de achterkant van de cartridge in de richting van de naaldpunt.
Nooit andersom en nooit zijwaarts.
Is de cantilever zichtbaar gebogen of lijkt de stylus beschadigd? Stop dan met afspelen. Test niet verder met een andere plaat.
Lees daarvoor:
STYLUS & CARTRIDGE — Wanneer moet je de naald vervangen?
KEEP IT LEVEL
Een platenspeler moet stabiel en waterpas staan.
Wanneer het meubel of de platenspeler scheef staat, kan de toonarm gemakkelijker naar binnen of buiten bewegen. De stylus blijft dan minder goed gecentreerd in de groef.
Gebruik een kleine waterpas en controleer zowel van links naar rechts als van voor naar achter.
Controleer niet alleen het draaiplateau. Kijk ook of het meubel zelf stevig staat en niet beweegt wanneer je erlangs loopt.
Verstelbare voeten kunnen kleine verschillen corrigeren. Bij een niet-verstelbare platenspeler kan een stabiel, waterpas platform uitkomst bieden.
Gebruik geen losse, zachte materialen die de platenspeler juist laten wiebelen.
FEEL THE VIBRATION
Een stylus registreert extreem kleine bewegingen. Daardoor kan ze ook reageren op trillingen die niets met de plaat te maken hebben.
Houten vloeren, luidsprekers, dichtslaande deuren en een instabiele kast kunnen voldoende beweging veroorzaken om de naald uit de groef te laten springen.
Let op het moment waarop het probleem optreedt:
– Springt de naald wanneer iemand langsloopt?
– Gebeurt het bij harde bastonen?
– Staat een luidspreker op hetzelfde meubel?
– Beweegt de kast wanneer je hem licht aanraakt?
– Slaat de plaat over wanneer de stofkap wordt gesloten?
Plaats luidsprekers bij voorkeur niet op hetzelfde meubel als de platenspeler.
Een stevige wandplank of speciaal isolatieplatform kan helpen wanneer de vloer veel beweging doorgeeft. De beste oplossing is altijd een vlakke, stabiele en trillingsarme ondergrond.
TRACKING FORCE
De naalddruk — vertical tracking force of VTF — bepaalt met hoeveel kracht de stylus in de groef rust.
Een te lage naalddruk klinkt misschien voorzichtig, maar is niet automatisch veiliger. De stylus kan daardoor instabiel bewegen en uit de groef springen, vooral tijdens luide of dynamische passages.
Een te hoge naalddruk kan juist extra slijtage, vervorming en schade veroorzaken.
Gebruik daarom altijd de aanbevolen waarde van de fabrikant van jouw exacte cartridge.
Ga niet op gevoel af en leg nooit een muntje op de headshell. Dat verbergt het probleem en kan zowel de stylus als de plaat beschadigen.
Controleer de naalddruk met de schaalverdeling van het contragewicht of, nauwkeuriger, met een geschikte digitale naalddrukmeter.
Wanneer de toonarm opnieuw moet worden gebalanceerd, volg dan de handleiding van jouw platenspeler.
ANTI-SKATING
Tijdens het afspelen wordt de toonarm van nature richting het midden van de plaat getrokken. Anti-skating geeft een kleine tegengestelde kracht om de stylus beter in het midden van de groef te houden.
Een verkeerde instelling kan bijdragen aan instabiele tracking, ongelijkmatige kanaalweergave en vervorming.
Bij veel platenspelers is een waarde gelijk aan de ingestelde naalddruk een bruikbaar beginpunt. Dit is geen universele eindinstelling. Volg altijd de handleiding van de platenspeler en cartridge.
Sommige modellen hebben geen zichtbare anti-skatingknop. De instelling kan dan intern of vast ingesteld zijn.
Verander anti-skating alleen in kleine stappen. Test na iedere aanpassing opnieuw met dezelfde schone plaat.
ALIGN THE CARTRIDGE
De cartridge moet correct in de headshell zijn geplaatst. Wanneer ze scheef of op de verkeerde positie staat, volgt de stylus de groef niet onder de bedoelde hoek.
Dat kan leiden tot:
– Vervorming
– Problemen met tracking
– Ongelijke kanaalweergave
– Extra slijtage
– Problemen aan het einde van een plaatkant
Gebruik voor een verstelbare cartridge een geschikte alignment protractor die past bij de geometrie van de platenspeler.
Draai de bevestigingsschroeven niet volledig los tijdens het controleren. Werk voorzichtig en bescherm de stylus.
Wanneer je niet zeker weet hoe de cartridge moet worden uitgelijnd, laat dit dan uitvoeren door een specialist.
Meer over de volledige afstelling lees je in:
TURNTABLE SETUP — Zo stel je een platenspeler goed af
CHECK THE CUEING PLATFORM
Soms lijkt de stylus normaal op de plaat te staan, terwijl de toonarm nog licht op het hefplatform van de cue-hendel rust.
Daardoor kan de stylus onvoldoende druk in de groef uitoefenen. Dit veroorzaakt vooral problemen aan het begin van een plaat.
Laat de cue-hendel volledig zakken en bekijk de toonarm van opzij. Tussen de onderkant van de toonarm en het hefplatform hoort tijdens het afspelen een kleine vrije ruimte te zitten.
Raakt de arm het platform nog steeds, controleer dan de handleiding. Bij sommige modellen kan de hoogte van het hefplatform worden aangepast.
Ga niet zelf aan onderdelen draaien wanneer jouw platenspeler hiervoor geen gebruikersinstelling heeft.
WATCH THE RECORD
Niet iedere plaat is volledig vlak of perfect gecentreerd.
Een kromme plaat beweegt tijdens het draaien op en neer. Een excentrisch geperste plaat laat de toonarm zichtbaar van links naar rechts bewegen.
Een lichte beweging hoeft niet direct tot problemen te leiden. Een sterke vervorming kan de stylus echter uit de groef duwen of de onderkant van de cartridge de plaat laten raken.
Controleer de plaat tijdens het draaien vanaf de zijkant en vervolgens van bovenaf.
Let op:
– Beweegt de rand sterk omhoog en omlaag?
– Schommelt de toonarm heen en weer?
– Zit het middengat zichtbaar uit het centrum?
– Raakt de cartridge de plaat?
– Treedt het probleem iedere omwenteling op?
Een ernstig vervormde of defect geperste plaat moet je niet blijven afspelen.
NEW DOESN’T MEAN PERFECT
Een nieuwe plaat kan ook overslaan.
Mogelijke oorzaken zijn productieresten, vuil uit de binnenhoes, een beschadiging tijdens transport of een fabricagefout. Daarnaast kan een veeleisende persing een al bestaand probleem met de afstelling zichtbaar maken.
Reinig een nieuwe plaat daarom eerst wanneer ze problemen geeft.
Slaat ze daarna nog steeds op exact dezelfde plek over terwijl andere platen probleemloos spelen? Neem dan contact op met de verkoper en vraag om vervanging.
Probeer een nieuwe plaat niet zelf vlak te maken met warmte, zware boeken of huishoudelijke apparatuur. Ongecontroleerde warmte kan permanente schade veroorzaken.
DON’T CHASE THE GROOVE
Probeer de stylus niet met je vinger door een overslaande passage te duwen.
Druk ook niet op de headshell en verhoog de naalddruk niet boven het aanbevolen bereik om één probleemplek te forceren.
Daarmee vergroot je de druk op de groef, zonder de oorzaak op te lossen.
Slaat één beschadigde plaat over, accepteer dan dat het exemplaar mogelijk niet veilig of correct afspeelbaar is. Een plaat vervangen is verstandiger dan een stylus, cartridge of verzameling beschadigen.
THE RIGHT ORDER
Controleer een overslaande plaat altijd in deze volgorde:
-
Test of het bij één of meerdere platen gebeurt.
-
Reinig de plaat.
-
Reinig en inspecteer de stylus.
-
Controleer of de platenspeler stabiel en waterpas staat.
-
Verminder trillingen vanuit vloer, meubel en luidsprekers.
-
Controleer de aanbevolen naalddruk.
-
Controleer de anti-skating.
-
Controleer de cartridge-uitlijning.
-
Bekijk of de plaat krom, beschadigd of excentrisch is.
-
Laat de platenspeler nakijken wanneer het probleem blijft bestaan.
Deze volgorde begint bij de eenvoudigste en veiligste oorzaken. Pas daarna kom je bij instellingen die de volledige werking van de toonarm beïnvloeden.
WHEN TO GET HELP
Laat de platenspeler professioneel controleren wanneer:
– De toonarm niet vrij beweegt
– Het lager voelbaar speling heeft
– De arm niet volledig kan zakken
– De stylus ondanks juiste afstelling blijft springen
– De cartridge of bedrading beschadigd lijkt
– Je niet zeker weet hoe de cartridge moet worden uitgelijnd
– Vrijwel iedere schone plaat hetzelfde probleem geeft
Blijf niet eindeloos corrigeren wanneer iedere wijziging nieuwe klachten veroorzaakt. Zet de instellingen terug naar de waarden uit de handleiding en vraag hulp.
FOLLOW THE GROOVE
Een goed afgestelde platenspeler hoeft niet door een plaat heen te vechten.
De stylus hoort de groef rustig en gecontroleerd te volgen — zonder extra gewicht, geïmproviseerde oplossingen of voortdurende correcties.
Begin bij de plaat. Controleer daarna de stylus, de ondergrond en pas vervolgens de afstelling.
Verander één ding tegelijk.
Zo vind je niet alleen waarom een plaat overslaat, maar bescherm je ook wat uiteindelijk het belangrijkst is:
de muziek in de groef.
KEEP DIGGING.
SJELF.
