THE SECOND-HAND VINYL GUIDE
WAAR LET JE OP BIJ GEBRUIKTE PLATEN?
Een gebruikte plaat heeft al een leven achter zich. Misschien stond ze jarenlang onaangeraakt in een kast. Misschien werd ze iedere week gedraaid. En soms wisselde ze vaker van eigenaar dan iemand nog kan achterhalen.
Juist dat maakt tweedehands vinyl interessant. Je vindt uitgaven die niet meer nieuw verkrijgbaar zijn, bijzondere persingen en platen die je anders nooit was tegengekomen.
Maar iedere tweedehands plaat vraagt om aandacht. Een mooie hoes garandeert geen goed vinyl. Een glanzende plaat hoeft niet stil te spelen. En een hoge vraagprijs betekent niet automatisch dat je een zeldzame uitgave hebt gevonden.
Met een vaste controle voorkom je verrassingen en herken je de exemplaren die het waard zijn om mee naar huis te nemen.
KNOW WHAT YOU’RE LOOKING AT
BEGIN BIJ DE JUISTE UITGAVE
Voordat je naar de conditie of prijs kijkt, moet je weten welke uitgave je voor je hebt.
Van één album kunnen tientallen versies bestaan:
• een originele persing;
• een herpersing uit hetzelfde land;
• een uitgave uit een ander land;
• een geremasterde heruitgave;
• een clubeditie;
• een promotionele persing;
• een namaak of ongeautoriseerde uitgave.
De voorkant van de hoes kan bij al deze versies vrijwel hetzelfde zijn. Kijk daarom verder.
Controleer het catalogusnummer op de hoes, het label en eventueel de rug. Bekijk het land van uitgave, het platenlabel, het copyrightjaar en de matrixcodes in de uitloopgroef.
Het jaartal op de hoes is niet altijd het jaar waarin jouw exemplaar is geperst. Bij heruitgaven blijft het oorspronkelijke copyrightjaar vaak gewoon staan.
Wil je precies weten welke persing je hebt gevonden? Gebruik dan de stappen uit VINYL DETECTIVE — Hoe herken je een originele persing?
CHECK THE VINYL
HAAL DE PLAAT UIT DE HOES
Beoordeel tweedehands vinyl nooit alleen door naar de buitenhoes te kijken.
Vraag altijd of je de plaat uit de binnenhoes mag halen. Doe dat voorzichtig en houd haar alleen bij de buitenrand en het label vast.
Bekijk beide zijden onder een sterke, gerichte lichtbron. Kantel het vinyl langzaam, zodat verschillende delen van het oppervlak het licht vangen.
Let op:
• oppervlakkige haarlijntjes;
• diepere krassen;
• doffe of versleten groeven;
• vingerafdrukken en vuil;
• vlekken of resten van schoonmaakmiddelen;
• beschadiging rond het middengat;
• kromtrekken of golven in het vinyl;
• scheurtjes rond de rand of het middengat.
Een plaat kan er in normaal licht prima uitzien, terwijl gebruikssporen onder een felle lamp direct zichtbaar worden.
SCUFF OR SCRATCH?
NIET IEDER SPOOR IS HETZELFDE
Een oppervlakkige veeg of haarlijn hoeft niet hoorbaar te zijn. Zulke sporen ontstaan bijvoorbeeld wanneer een plaat vaak in en uit een papieren binnenhoes is geschoven.
Een echte kras loopt dieper door de groeven en kan tijdens iedere omwenteling een terugkerende tik veroorzaken.
Kijk daarom niet alleen hoeveel sporen je ziet, maar ook:
• hoe diep ze lijken;
• of ze meerdere nummers doorkruisen;
• of ze met de richting van de groeven meelopen;
• of dezelfde plek bij iedere omwenteling terugkomt.
Ga niet met je vingernagel over het vinyl om een kras te testen. Daarmee kun je het oppervlak verder beschadigen. Gebruik licht en, wanneer mogelijk, een luistertest.
CHECK THE SHAPE
KIJK OF DE PLAAT VLAK IS
Een kromme plaat kan de naald laten bewegen en de toonhoogte beïnvloeden. Ernstige vervorming kan afspelen zelfs onmogelijk maken.
Houd de plaat op ooghoogte en kijk langs de rand. Leg haar eventueel op een vlakke draaitafel en laat haar langzaam ronddraaien.
Een zeer lichte vervorming hoeft niet altijd hoorbaar te zijn. Een duidelijke golf, opstaande rand of komvorm is een groter risico.
Let extra goed op bij platen die:
• lang schuin of plat zijn opgeslagen;
• in direct zonlicht hebben gelegen;
• bij een warmtebron zijn bewaard;
• strak in beschadigde verpakkingen hebben gezeten.
Controleer ook of het middengat correct is geplaatst. Bij een excentrisch geperste plaat beweegt de naald tijdens het afspelen steeds heen en weer. Dat kan hoorbare schommelingen veroorzaken, ook wanneer het vinyl verder mooi is.
READ THE LABEL
HET LABEL VERTELT HOE DE PLAAT IS BEHANDELD
Het label helpt niet alleen bij het identificeren van een persing. Het laat ook gebruikssporen zien.
Kijk naar het gebied rond het middengat. Veel kleine lijntjes kunnen erop wijzen dat de plaat vaak of onzorgvuldig op de draaitafel is geplaatst.
Controleer daarnaast op:
• schrijfwerk;
• stickers;
• vochtvlekken;
• scheuren;
• loslatend papier;
• verkleuring;
• een beschadigd of uitgesleten middengat.
Een beschadigd label heeft niet altijd invloed op het geluid, maar hoort wel in de conditie en prijs te worden meegenomen.
CHECK THE SLEEVE
DE HOES HOORT BIJ DE BEOORDELING
Vinyl en hoes worden afzonderlijk beoordeeld. Een plaat kan Near Mint zijn terwijl de hoes Very Good is — of precies andersom.
Controleer de buitenhoes op:
• beschadigde hoeken;
• ringslijtage;
• gespleten boven-, onder- of zijranden;
• vouwen en kreukels;
• schrijfwerk en stickers;
• verkleuring door zonlicht;
• waterschade;
• schimmel of een sterke muffe geur;
• beschadiging aan de rug en leesbaarheid van de titel.
Let ook op plakband. Dat kan een oude reparatie verbergen en na verloop van tijd verkleuren of loslaten.
Een gebruikte hoes hoeft niet perfect te zijn. De vraag is of de conditie eerlijk wordt beschreven en bij de prijs past.
COMPLETE THE PACKAGE
ZIJN ALLE ORIGINELE ONDERDELEN AANWEZIG?
Sommige uitgaven werden geleverd met meer dan alleen een plaat en buitenhoes.
Denk aan:
• een bedrukte binnenhoes;
• een tekstvel;
• een boekje;
• een poster;
• foto’s of kaarten;
• stickers;
• een obi-strip bij Japanse uitgaven;
• een downloadkaart bij recentere releases;
• extra platen of bonusmateriaal.
Ontbrekende onderdelen hebben niet altijd invloed op het afspelen, maar kunnen wel belangrijk zijn voor de verzamelwaarde.
Vergelijk daarom wat aanwezig is met een betrouwbare beschrijving van de uitgave. Controleer tegelijkertijd of de onderdelen werkelijk bij deze specifieke persing horen en niet later zijn toegevoegd.
THE SMELL TEST
RUIK VOORDAT JE KOOPT
Het klinkt misschien vreemd, maar de geur van een platenhoes vertelt veel over de manier waarop een collectie is bewaard.
Een sterke muffe geur kan wijzen op langdurige opslag in een vochtige ruimte. Bekijk de hoes dan extra zorgvuldig op kleine vlekken, golvend karton en schimmel.
Ook sterke rooklucht kan diep in karton en papier trekken en moeilijk te verwijderen zijn.
Een lichte oude-papiergeur is niet uitzonderlijk. Een indringende vocht-, kelder- of schimmelgeur is een reden om voorzichtiger te zijn.
LOOKING ISN’T LISTENING
VRAAG OF DE PLAAT IS BELUISTERD
Veel gebruikte platen worden alleen visueel beoordeeld. Sommige beschadigingen zijn gemakkelijk te zien, maar niet ieder geluidsprobleem is zichtbaar.
Vraag daarom:
• Is de plaat daadwerkelijk beluisterd?
• Speelt ze zonder overslaan?
• Is er oppervlakteruis aanwezig?
• Zijn er terugkerende tikken?
• Is er vervorming in luide of hoge passages?
• Betreft de beoordeling alleen het vinyl of ook de hoes?
Bij een fysieke winkel kun je soms zelf een gedeelte beluisteren. Kies dan niet alleen een luid nummer. Controleer juist een stille passage, het begin van beide kanten en de plek waar een zichtbare kras zit.
Een eerlijke luisterbeschrijving is waardevoller dan alleen een optimistische gradatie.
UNDERSTAND THE GRADE
WEET WAT DE LETTERS BETEKENEN
Veel verkopers gebruiken afkortingen zoals NM, VG+ en VG. Die beoordeling helpt alleen wanneer de betekenis consequent wordt toegepast.
Een korte samenvatting:
NM — NEAR MINT
Vrijwel perfect, zonder duidelijke beschadigingen of storende ruis.
VG+ — VERY GOOD PLUS
Zorgvuldig gebruikt, met lichte sporen die de luisterervaring nauwelijks beïnvloeden.
VG — VERY GOOD
Duidelijk gebruikt, met zichtbare slijtage en hoorbare ruis die de muziek niet volledig overheerst.
G — GOOD
Sterk gebruikt en hoorbaar beschadigd, maar nog afspeelbaar.
Bekijk voor de volledige uitleg VINYL GRADING EXPLAINED — Wat betekenen Mint, Near Mint en Very Good?
SEALED IS NOT MINT
DICHT BETEKENT NIET AUTOMATISCH PERFECT
Een oude plaat in ongeopende folie kan bijzonder aantrekkelijk zijn. Toch weet je niet zeker wat er onder de verpakking zit.
Ook een gesealde plaat kan:
• kromgetrokken zijn;
• productiefouten bevatten;
• beschadigd zijn tijdens transport;
• vocht- of schimmelproblemen hebben;
• een verkeerde plaat of persing bevatten.
“Sealed” beschrijft de verpakking. “Mint” beschrijft de conditie. Dat is niet automatisch hetzelfde.
Bij een kostbare gesealde plaat is het bovendien belangrijk om te weten wat er gebeurt wanneer je haar opent. Vraag vooraf naar de retourvoorwaarden en naar de manier waarop de uitgave is geïdentificeerd.
BUYING ONLINE
VRAAG OM DE JUISTE FOTO’S
Online kun je de plaat niet zelf vasthouden, kantelen of beluisteren. Goede foto’s en een duidelijke beschrijving zijn daarom essentieel.
Vraag bij twijfel om scherpe foto’s van:
• beide kanten van het vinyl;
• beide labels;
• de voor- en achterkant van de hoes;
• de rug en hoeken;
• beschadigde randen of naden;
• de matrixcodes;
• de binnenhoes en inserts;
• iedere kras of afwijking die wordt genoemd.
Foto’s moeten voldoende licht en scherpte hebben. Een donkere foto waarop het vinyl volledig zwart blijft, zegt weinig over de werkelijke conditie.
Vraag bij duurdere platen eventueel om een korte video waarop de plaat onder licht wordt gekanteld of op een draaitafel ronddraait.
Controleer daarnaast:
• hoe uitgebreid de verkoper de conditie beschrijft;
• of vinyl en hoes apart zijn beoordeeld;
• of bekende beschadigingen eerlijk worden genoemd;
• hoe de plaat wordt verpakt en verzonden;
• welke retourmogelijkheden gelden wanneer de beschrijving niet klopt.
PRICE IS MORE THAN AGE
OUD BETEKENT NIET AUTOMATISCH WAARDEVOL
De waarde van een plaat wordt bepaald door een combinatie van factoren:
• de artiest en titel;
• de specifieke persing;
• zeldzaamheid;
• vraag onder verzamelaars;
• conditie van vinyl en hoes;
• compleetheid;
• herkomst of bijzondere kenmerken;
• recente prijzen van vergelijkbare verkochte exemplaren.
Een hoge vraagprijs is geen bewijs van waarde. Kijk daarom naar prijzen waarvoor vergelijkbare exemplaren daadwerkelijk zijn verkocht, niet alleen naar advertenties die nog online staan.
Vergelijk uitsluitend dezelfde persing en ongeveer dezelfde conditie. Een Near Mint eerste persing en een Very Good heruitgave zijn geen betrouwbare prijsvergelijking.
WHEN VG IS THE RIGHT CHOICE
DE BESTE KOOP IS NIET ALTIJD NEAR MINT
Een lagere grading is niet automatisch een slechte aankoop.
Een VG-exemplaar kan interessant zijn wanneer het goed afspeelt, eerlijk is beschreven en aanzienlijk betaalbaarder is dan een perfecte kopie. Zeker bij zeldzame uitgaven kan een gebruikte luisterkopie precies zijn wat je zoekt.
Bepaal daarom vooraf wat voor jou belangrijk is:
• wil je de mooiste verzamelkopie?
• wil je vooral goed kunnen luisteren?
• zoek je een specifieke persing?
• moeten hoes en inserts compleet zijn?
• accepteer je lichte ruis?
• hoeveel wil je maximaal uitgeven?
Wie weet wat hij zoekt, laat zich minder snel leiden door woorden als “rare”, “vintage” of “collector’s item”.
KNOW WHEN TO WALK AWAY
WANNEER LAAT JE EEN PLAAT LIGGEN?
Laat een plaat liever liggen wanneer:
• de verkoper duidelijke vragen ontwijkt;
• de grading niet overeenkomt met de foto’s;
• een ernstige kras niet wordt genoemd;
• het vinyl sterk kromgetrokken is;
• er schimmel zichtbaar is;
• de persing niet betrouwbaar kan worden geïdentificeerd;
• essentiële onderdelen ontbreken zonder dat dit vermeld is;
• de prijs alleen wordt verklaard met “oud” of “zeldzaam”;
• je onder druk wordt gezet om direct te beslissen.
Er komt bijna altijd een volgende plaat. Een twijfelachtige aankoop wordt zelden beter nadat je hebt betaald.
AFTER THE BUY
EERST REINIGEN, DAN DRAAIEN
Een tweedehands plaat kan stof, huidvet en resten van oude schoonmaakmiddelen bevatten. Zet haar daarom niet automatisch direct op je draaitafel.
Controleer en reinig de plaat volgens THE VINYL CARE GUIDE. Laat haar volledig drogen en vervang een vuile binnenhoes door een schoon antistatisch exemplaar.
Bewaar een originele bedrukte binnenhoes apart bij de uitgave wanneer die onderdeel van het geheel is.
Zo voorkom je dat vuil van een nieuwe aankoop op je naald of andere platen terechtkomt.
THE SECOND-HAND CHECKLIST
VOORDAT JE KOOPT
• Controleer de exacte persing.
• Vergelijk catalogusnummer, label en matrixcode.
• Bekijk beide zijden onder sterk licht.
• Controleer op krassen, slijtage en vervorming.
• Beoordeel vinyl en hoes afzonderlijk.
• Controleer de binnenhoes en originele inserts.
• Let op vocht, schimmel en sterke geuren.
• Vraag of de plaat is beluisterd.
• Controleer of de grading logisch is.
• Vergelijk daadwerkelijk verkochte exemplaren.
• Vraag bij online aankoop om duidelijke foto’s.
• Controleer verpakking, verzending en retourmogelijkheden.
• Reinig de plaat veilig voordat je haar afspeelt.
FIND THE RIGHT COPY
Tweedehands vinyl kopen is geen zoektocht naar een volmaakt exemplaar. Het is een zoektocht naar de juiste combinatie van persing, conditie, compleetheid en prijs.
Soms is dat een bijna perfecte verzamelkopie. Soms een gebruikte plaat met een paar tikken en een hoes die duidelijk heeft geleefd.
Kijk verder dan de voorkant. Controleer wat je werkelijk koopt. Stel vragen en wees niet bang om een plaat te laten liggen.
De juiste kopie hoeft niet perfect te zijn.
Ze moet het waard zijn om opnieuw gedraaid te worden.
KEEP DIGGING.
SJELF.
