VINYL GRADING EXPLAINED
WAT BETEKENEN MINT, NEAR MINT EN VERY GOOD?
Dezelfde plaat kan voor vijf euro in de ene bak staan en honderd euro verderop. De persing kan dat verschil verklaren, maar minstens zo belangrijk is de conditie.
Daarvoor gebruiken verzamelaars een systeem van afkortingen: M, NM, VG+, VG en soms G of F. Ze lijken overzichtelijk, maar in de praktijk worden ze niet altijd op dezelfde manier toegepast.
Een verkoper kan een plaat Near Mint noemen, terwijl een koper duidelijke gebruikssporen ziet. Daarom is het belangrijk om niet alleen de letters te kennen, maar vooral te begrijpen wat je daadwerkelijk mag verwachten.
THE GRADING SYSTEM
WAAROM WORDEN PLATEN BEOORDEELD?
Grading is een manier om de staat van een gebruikte plaat zo objectief mogelijk te beschrijven.
Het vertelt je iets over:
• zichtbare krasjes en gebruikssporen;
• hoorbare ruis, tikken of vervorming;
• slijtage rond het middengat en op het label;
• schade aan de hoes;
• ontbrekende of beschadigde onderdelen.
De beoordeling zegt niets over hoe goed de muziek is, hoe zeldzaam de uitgave is of om welke persing het gaat. Een zeldzame eerste persing kan in slechte staat verkeren. Een perfecte heruitgave kan er als nieuw uitzien, maar toch minder verzamelwaarde hebben.
Identificatie vertelt je welke uitgave je bezit. Grading vertelt je in welke staat die uitgave verkeert.
TWO DIFFERENT GRADES
VINYL EN HOES APART BEOORDELEN
Een plaat bestaat uit meer dan alleen het vinyl. Daarom worden het vinyl en de hoes afzonderlijk beoordeeld.
Je kunt bijvoorbeeld tegenkomen:
VINYL: NM
SLEEVE: VG+
Dat betekent dat de plaat bijna perfect is, terwijl de hoes lichte gebruikssporen heeft.
Een glanzende plaat maakt een beschadigde hoes niet automatisch beter. Andersom kan een prachtige hoes een versleten plaat niet redden. Bij bijzondere uitgaven kunnen ook de originele binnenhoes, inserts, posters, boekjes en stickers belangrijk zijn.
Een complete en eerlijke beschrijving vermeldt daarom altijd afzonderlijk:
• de conditie van het vinyl;
• de conditie van de buitenhoes;
• de aanwezigheid en conditie van originele onderdelen;
• opvallende beschadigingen of afwijkingen.
MINT — M
PERFECT IN EVERY WAY
Mint is de hoogste beoordeling en zou moeten betekenen dat een plaat en hoes werkelijk perfect zijn.
Geen krasjes. Geen vingerafdrukken. Geen stof. Geen beschadiging aan het label. Geen gebruikssporen aan de hoes. Geen fabricagefouten en geen hoorbare afwijkingen.
In de praktijk is echte Mint-conditie bijzonder zeldzaam. Zelfs een nieuwe, gesealde plaat kan een beschadigde hoek, krom vinyl of een productiefout bevatten. Een seal bewijst dat de plaat niet eerder is geopend, maar niet dat alles daarbinnen perfect is.
Mint moet daarom uiterst terughoudend worden gebruikt. Veel ervaren verkopers kiezen zelfs bij een uitzonderlijk mooi exemplaar liever voor Near Mint.
Mint betekent niet: heel goed voor zijn leeftijd.
Mint betekent: perfect, ongeacht de leeftijd.
NEAR MINT — NM
BIJNA PERFECT
Near Mint is voor veel verzamelaars de hoogst realistische conditie.
Een Near Mint-plaat ziet eruit alsof ze pas kort geleden voor het eerst uit de winkel is meegenomen. Het vinyl is schoon en glanzend, zonder duidelijke beschadigingen. Het label heeft geen stickers, schrijfwerk of opvallende sporen rond het middengat.
Een plaat hoeft niet volledig onbespeeld te zijn om Near Mint te kunnen zijn. Een zorgvuldig behandelde plaat kan na enkele keren afspelen nog steeds vrijwel perfect blijven.
Bij het afspelen hoort er geen storende oppervlakteruis aanwezig te zijn. Ook duidelijke tikken, vervorming of slijtage passen niet bij Near Mint.
Een Near Mint-hoes heeft geen ernstige vouwen, ringslijtage, scheuren of gespleten randen. Hooguit kan er een uiterst klein spoor van hanteren zichtbaar zijn.
Near Mint betekent dus niet gewoon “erg netjes”. De lat ligt hoog.
VERY GOOD PLUS — VG+
CAREFULLY PLAYED
Very Good Plus is vaak de interessantste conditie voor mensen die hun platen daadwerkelijk willen afspelen.
De plaat is gebruikt, maar goed verzorgd. Er kunnen enkele lichte oppervlakkige veegjes of haarlijntjes zichtbaar zijn. Deze mogen de luisterervaring niet wezenlijk beïnvloeden.
Onder fel licht zie je dat de plaat niet nieuw is. Tijdens normaal afspelen hoort ze echter nog steeds goed en zonder storende problemen te klinken.
Een lichte vervorming van het vinyl kan soms binnen VG+ vallen, zolang die geen invloed heeft op het afspelen. Rond het middengat kunnen kleine gebruikssporen zichtbaar zijn, maar het label mag niet zwaar beschadigd zijn.
Een VG+-hoes kan lichte rand- of hoekslijtage hebben. Een klein beginnend naadje, lichte verkleuring of subtiele ringslijtage is mogelijk, maar de hoes blijft aantrekkelijk en stevig.
Denk bij VG+ aan: bijna Near Mint, op een paar kleine gebruikssporen na.
VERY GOOD — VG
LOVED AND PLAYED
Very Good klinkt positiever dan het binnen grading daadwerkelijk is. Een VG-plaat is duidelijk gebruikt en dat mag je zowel zien als horen.
Op het vinyl kunnen meerdere oppervlakkige krasjes, veegjes en gebruikssporen voorkomen. Tijdens het afspelen kan er hoorbare oppervlakteruis zijn. Vooral tijdens stille passages, intro’s en het einde van nummers kunnen tikken en ruis duidelijker worden.
De muziek moet wel goed te volgen blijven. Het geluid mag niet volledig worden overstemd door ruis en de plaat hoort normaal gesproken zonder ernstige onderbrekingen af te spelen.
Een VG-hoes kan duidelijke ringslijtage, verkleuring, schrijfwerk, stickers, beschadigde hoeken of gedeeltelijk gespleten naden hebben. De hoes is nog bruikbaar, maar duidelijk niet meer in verzamelstaat.
VG kan een prima keuze zijn wanneer:
• je vooral naar de plaat wilt luisteren;
• een betere kopie veel duurder is;
• de uitgave zeldzaam is;
• de prijs past bij de zichtbare en hoorbare conditie.
Een eerlijke VG-plaat kan aantrekkelijker zijn dan een te royaal beoordeelde VG+.
GOOD PLUS — G+ / GOOD — G
PLAYABLE, BUT WORN
Good betekent binnen platenbeoordeling niet dat een plaat nog mooi is. Het betekent vooral dat ze nog afspeelbaar is.
Het vinyl kan duidelijke krassen, groefslijtage en veel oppervlakteruis hebben. Tikken en vervorming kunnen gedurende meerdere nummers hoorbaar zijn. De muziek is nog herkenbaar, maar de beschadigingen hebben duidelijk invloed op de luisterervaring.
De hoes kan zwaar versleten zijn, met grote scheuren, plakband, schrijfwerk, waterschade of volledig gespleten naden.
Een plaat in Good-conditie is meestal alleen interessant wanneer:
• de uitgave bijzonder zeldzaam is;
• je tijdelijk een betaalbare luisterkopie zoekt;
• je de hoes of plaat nodig hebt om een andere set compleet te maken;
• je precies weet welke beschadigingen aanwezig zijn.
FAIR — F / POOR — P
SERIOUSLY DAMAGED
Fair en Poor zijn de laagste beoordelingen.
Een plaat kan zwaar bekrast, krom, gescheurd of nauwelijks afspeelbaar zijn. Ze kan overslaan, blijven hangen of zoveel ruis produceren dat normaal luisteren bijna onmogelijk wordt.
De hoes kan grote delen missen of ernstig beschadigd zijn door vocht, schimmel, scheuren of plakband.
Dergelijke exemplaren hebben doorgaans weinig gebruikswaarde. Alleen bij zeer zeldzame uitgaven, bijzondere hoezen of ontbrekende onderdelen kunnen ze voor een verzamelaar nog interessant zijn.
LOOK BEFORE YOU GRADE
BEOORDELEN DOE JE ONDER GOED LICHT
Een plaat beoordelen in een donkere kamer werkt niet. Haarlijntjes en gebruikssporen worden pas zichtbaar wanneer je het vinyl onder een sterke, gerichte lichtbron kantelt.
Houd de plaat bij de rand en het label vast en bekijk beide zijden vanuit verschillende hoeken.
Let op:
• haarlijntjes en oppervlakkige veegjes;
• diepere krassen;
• doffe of versleten groeven;
• vingerafdrukken en vuil;
• vervorming of kromtrekken;
• beschadiging rond het middengat;
• schrijfwerk, stickers of vlekken op het label.
Bekijk daarna de hoes:
• zijn de hoeken beschadigd?
• is er ringslijtage zichtbaar?
• zijn de naden intact?
• zijn er vouwen, scheuren of verkleuringen?
• is er schrijfwerk, plakband of een sticker aanwezig?
• ruikt de hoes muf of zijn er tekenen van vocht?
CLEAN BEFORE YOU JUDGE
VUIL IS GEEN CONDITIE
Stof en vingerafdrukken kunnen een plaat slechter laten lijken en klinken dan ze werkelijk is.
Reinig een zichtbaar vuile plaat daarom veilig voordat je een definitieve beoordeling geeft. Gebruik daarvoor de juiste methode uit THE VINYL CARE GUIDE.
Schoonmaken kan stof, huidvet en oude resten verwijderen. Het verwijdert geen krassen, groefslijtage of vervorming. Een gereinigde plaat kan beter klinken, maar wordt daardoor niet automatisch Near Mint.
VISUAL GRADE VS PLAY GRADE
KIJKEN EN LUISTEREN
Veel platen worden uitsluitend visueel beoordeeld. Dat is begrijpelijk wanneer een verkoper een grote voorraad heeft, maar niet ieder geluidsprobleem is zichtbaar.
Een plaat kan er prachtig uitzien en toch ruis, vervorming of een productiefout bevatten. Een oudere plaat met zichtbare oppervlakkige sporen kan soms juist verrassend goed klinken.
Daarom geeft een combinatie van visuele controle en afspelen het betrouwbaarste beeld.
Is een plaat daadwerkelijk beluisterd? Dan wordt dat vaak aangeduid als play graded.
Bij een waardevolle of twijfelachtige plaat is het verstandig om minimaal kritische passages te beluisteren:
• het begin van beide kanten;
• stille passages;
• het einde van iedere kant;
• plekken met zichtbare krasjes;
• passages waarin vervorming snel hoorbaar wordt.
AGE IS NOT AN EXCUSE
LEEFTIJD VERANDERT DE NORM NIET
Een plaat uit 1965 krijgt geen hogere beoordeling omdat ze oud is.
Near Mint betekent voor een oude plaat hetzelfde als voor een recente uitgave. De leeftijd kan verklaren waarom een mooie kopie zeldzaam is, maar verandert niet de betekenis van de conditie.
“Netjes voor zijn leeftijd” kan nuttige extra informatie zijn, maar is geen officiële gradatie.
GRADE CONSERVATIVELY
BIJ TWIJFEL: EEN STAP LAGER
Grading blijft voor een deel mensenwerk. De grens tussen NM en VG+ of tussen VG+ en VG kan verschillend worden geïnterpreteerd.
De beste regel is daarom eenvoudig: beoordeel voorzichtig.
Twijfel je tussen Near Mint en Very Good Plus? Kies dan VG+. Ziet een plaat eruit als VG+, maar hoor je duidelijke terugkerende tikken? Beschrijf die en verlaag zo nodig de beoordeling.
Een koper is liever positief verrast dan teleurgesteld.
Vermeld zichtbare of hoorbare afwijkingen altijd afzonderlijk. Een cijfer of afkorting kan een goede beschrijving nooit volledig vervangen.
THE QUICK GRADING GUIDE
MINT — M
Werkelijk perfect. Uiterst zeldzaam en voorzichtig gebruiken.
NEAR MINT — NM
Vrijwel perfect, zonder duidelijke beschadigingen of storende ruis.
VERY GOOD PLUS — VG+
Zorgvuldig gebruikt, met lichte sporen die de luisterervaring nauwelijks beïnvloeden.
VERY GOOD — VG
Duidelijk gebruikt, met zichtbare slijtage en hoorbare ruis die de muziek niet volledig overheerst.
GOOD PLUS / GOOD — G+ / G
Sterk gebruikt en duidelijk hoorbaar beschadigd, maar nog afspeelbaar.
FAIR / POOR — F / P
Ernstig beschadigd en nauwelijks of niet normaal afspeelbaar.
CONDITION TELLS A STORY
Een beoordeling is geen oordeel over de muziek. Een plaat met gebruikssporen kan jarenlang geliefd en veel gedraaid zijn. Een perfecte plaat kan juist nauwelijks uit haar hoes zijn gekomen.
Grading helpt je om verwachtingen eerlijk te maken. Je weet beter wat je koopt, wat je verkoopt en waarom twee exemplaren van dezelfde uitgave toch sterk in prijs kunnen verschillen.
Kijk zorgvuldig. Luister kritisch. Beschrijf eerlijk.
En onthoud: de beste plaat is niet altijd de plaat met de hoogste beoordeling. Het is de plaat die je daadwerkelijk wilt blijven draaien.
KEEP DIGGING.
SJELF.
