THE VINYL CARE GUIDE
HOE MAAK JE PLATEN VEILIG SCHOON?
Een goede plaat verdient meer dan een snelle veeg met je mouw.
Stof, vingerafdrukken en vuil nestelen zich in de groeven van vinyl. Dat hoor je terug als tikken, ruis en vervorming. Bovendien komt het vuil tijdens het afspelen op je naald terecht.
Gelukkig is platenonderhoud niet ingewikkeld. Met een paar goede gewoontes houd je jouw collectie schoon, stil en klaar om opnieuw te draaien.
START CLEAN
WAAROM PLATEN SCHOONMAKEN?
Zelfs een plaat die er schoon uitziet, kan vuil bevatten. De groeven zijn klein en houden stof, huidvet en resten van oude schoonmaakmiddelen gemakkelijk vast.
Een schone plaat klinkt doorgaans rustiger en voorkomt dat vuil zich ophoopt rond de naald. Regelmatig onderhoud is daarom niet alleen bedoeld voor oude vondsten. Ook nieuw vinyl kan stof of resten van het productieproces bevatten.
Het doel is niet om iedere plaat voortdurend grondig te wassen. Het gaat om een eenvoudige routine:
• Controleer de plaat voordat je hem afspeelt.
• Verwijder los stof met een geschikte platenborstel.
• Reinig alleen grondig wanneer dat nodig is.
• Berg de plaat schoon en volledig droog op.
HANDLE WITH CARE
ZO HOUD JE EEN PLAAT VAST
Veel vuil komt niet uit de platenkast, maar van onze handen.
Pak een plaat daarom vast bij de buitenrand en het label in het midden. Probeer het speeloppervlak niet aan te raken. Vingerafdrukken bevatten huidvet waaraan nieuw stof zich gemakkelijk hecht.
Leg een plaat nooit met de groeven naar beneden op tafel. Gebruik een schone binnenhoes of een schone, zachte ondergrond wanneer je hem tijdelijk moet neerleggen.
BEFORE EVERY PLAY
DAGELIJKSE DROGE REINIGING
Zie je alleen wat los stof? Dan is een droge reiniging meestal voldoende.
Gebruik hiervoor een schone koolstofvezelborstel die speciaal voor vinyl is gemaakt. Zet de plaat op de draaitafel en laat haar langzaam draaien. Houd de borstel zonder veel druk op het oppervlak, zodat de vezels het stof uit de groeven meenemen.
Beweeg de borstel na enkele omwentelingen rustig naar de buitenrand en verwijder het verzamelde stof. Hard drukken of stevig dwars over de groeven schrobben is niet nodig.
Maak ook de borstel zelf regelmatig schoon. Een vuile borstel verplaatst het stof alleen maar van de ene plaat naar de andere.
Een droge borstel is bedoeld voor los oppervlakkig stof. Vingerafdrukken, aangekoekt vuil en oude schoonmaakresten verdwijnen er niet mee.
WHEN DRY ISN’T ENOUGH
WANNEER MOET JE EEN PLAAT NAT REINIGEN?
Een grondigere reiniging is verstandig wanneer:
• je duidelijke vingerafdrukken ziet;
• vuil zichtbaar in de groeven zit;
• een tweedehands plaat muf of vettig aanvoelt;
• de plaat na een droge reiniging nog opvallend veel kraakt;
• er resten van een eerder schoonmaakmiddel aanwezig zijn.
Niet iedere tik verdwijnt na het reinigen. Krassen, slijtage en beschadigde groeven kun je niet wegwassen. Schoonmaken verwijdert vuil, maar herstelt geen versleten vinyl.
THE SAFE CLEAN
ZO REINIG JE VINYL VEILIG
Gebruik bij voorkeur een reinigingsmiddel dat speciaal voor vinylplaten is ontwikkeld. Volg altijd de aanwijzingen van de fabrikant. Zelfgemaakte mengsels kunnen resten achterlaten of materiaal beschadigen wanneer de verhouding niet klopt.
Heb je een platenwasmachine of geschikt handmatig reinigingssysteem? Gebruik dan de methode die daarbij hoort. Werk altijd op een schone plek en houd vuile en schone materialen gescheiden.
Een veilige basisroutine:
-
Verwijder eerst los stof
Gebruik een koolstofvezelborstel om los vuil te verwijderen. Zo voorkom je dat je grotere stofdeeltjes tijdens de natte reiniging over het oppervlak sleept.
-
Breng het reinigingsmiddel gecontroleerd aan
Gebruik niet meer vloeistof dan nodig. Verdeel het middel gelijkmatig over het speeloppervlak en houd het papieren label droog.
-
Werk met de groeven mee
Gebruik een schone borstel of pad die voor vinylreiniging is bedoeld. Beweeg rustig met de richting van de groeven mee. Hard schrobben levert geen beter resultaat op.
-
Verwijder het losgekomen vuil
Een platenwasmachine met afzuiging is hiervoor bijzonder effectief. Werk je met de hand, gebruik dan een schone, pluisvrije doek of het opvangsysteem dat bij je reinigingsset hoort.
-
Voorkom achterblijvende resten
Wanneer jouw reinigingssysteem een spoelstap voorschrijft, gebruik dan gedestilleerd of gedeïoniseerd water. Kraanwater kan mineralen achterlaten die na het drogen opnieuw hoorbaar of zichtbaar worden.
-
Laat de plaat volledig drogen
Zet de plaat rechtop in een schone droogstandaard. Speel haar pas af wanneer beide zijden volledig droog zijn.
KEEP THE LABEL DRY
Een platenlabel is meestal van papier en kan verkleuren, opzwellen of loslaten wanneer het nat wordt.
Breng vloeistof daarom nooit rechtstreeks boven het label aan. Gebruik bij handmatige reiniging eventueel een labelbeschermer. Komt er toch een druppel op het label? Dep die dan voorzichtig weg. Niet wrijven.
LET IT DRY
Een plaat die nog vochtig is, hoort niet op de draaitafel en ook niet terug in de hoes.
Tijdens het afspelen kan achtergebleven vocht vuil naar de naald voeren. In een binnenhoes kan vocht bovendien een omgeving creëren waarin vuil blijft kleven of schimmel ontstaat.
Laat de plaat rechtop drogen in een schone ruimte. Zorg dat de platen elkaar niet raken en raak het speeloppervlak tijdens het drogen niet aan.
CLEAN THE STYLUS
Een schone plaat op een vuile naald levert nog steeds geen schoon geluid op.
Controleer de naald regelmatig. Zie je stof rond de stylus? Gebruik dan een droge naaldborstel die hiervoor is gemaakt. Beweeg voorzichtig in dezelfde richting als waarin de plaat normaal onder de naald doorgaat: van de achterkant van de cartridge naar de punt van de naald.
Beweeg nooit hard van voren naar achteren of zijwaarts. De cantilever is kwetsbaar en kan verbuigen.
Gebruik geen vloeistof op de stylus tenzij de fabrikant van jouw element dit uitdrukkelijk toestaat.
A FRESH INNER SLEEVE
Stop een grondig gereinigde plaat niet terug in een vieze of stoffige binnenhoes. Dan begint het hele proces opnieuw.
Vervang beschadigde, stoffige of ruwe papieren binnenhoezen door schone antistatische exemplaren. Bewaar de originele bedrukte binnenhoes apart bij de plaat wanneer die onderdeel van de uitgave is.
Schuif de opening van de binnenhoes bij voorkeur niet in dezelfde richting als de opening van de buitenhoes. Zo komt stof minder gemakkelijk rechtstreeks bij de plaat.
WHAT NOT TO DO
Niet alles wat schoonmaakt in huis, is geschikt voor vinyl.
Vermijd daarom:
• kraanwater als laatste spoeling;
• afwasmiddel en allesreiniger;
• glasreiniger;
• keukenpapier en tissues;
• ruwe doeken of schuursponsjes;
• hard schrobben;
• een plaat afspelen terwijl ze nog nat is;
• vloeistof over het label laten lopen;
• willekeurige alcoholmengsels zonder kennis van het materiaal.
Wees extra voorzichtig met oude 78-toerenplaten. Veel daarvan zijn gemaakt van schellak en niet van vinyl. Alcohol kan schellak beschadigen. Behandel een onbekende oude plaat daarom nooit automatisch volgens dezelfde methode als een moderne vinylplaat.
THE VINYL CARE ROUTINE
VOOR HET AFSPELEN
• Pak de plaat alleen bij de rand en het label vast.
• Controleer het oppervlak op stof en vuil.
• Gebruik zo nodig een schone koolstofvezelborstel.
• Controleer of de naald schoon is.
NA HET AFSPELEN
• Laat de plaat stoppen voordat je haar optilt.
• Raak de groeven niet aan.
• Stop de plaat terug in een schone binnenhoes.
• Bewaar haar rechtop, koel en droog.
• Vermijd direct zonlicht, warmte en hoge luchtvochtigheid.
BIJ TWEEDEHANDS VINYL
• Controleer de plaat voordat ze op de draaitafel gaat.
• Geef zichtbaar vuile platen eerst een grondige reiniging.
• Vervang een vervuilde binnenhoes.
• Laat de plaat volledig drogen voordat je haar beoordeelt.
PLAY IT CLEAN
Goed platenonderhoud draait niet om eindeloos poetsen. Het draait om aandacht.
Pak een plaat goed vast. Verwijder stof voordat het zich ophoopt. Gebruik alleen middelen die geschikt zijn voor vinyl en geef een nat gereinigde plaat voldoende tijd om te drogen.
Een kleine routine maakt een groot verschil. Voor je platen, voor je naald en vooral voor wat je hoort wanneer de muziek begint.
KEEP DIGGING.
SJELF.
