JUNGLE.

Bovenin lijkt het ritme in stukken te springen. Daaronder ligt een baslijn die zich juist niet laat opjagen. Die twee snelheden tegelijk voelen is een van de beste ingangen tot jungle.

WHERE THE BREAKS TOOK OVER

Jungle is een elektronische muziekstijl die begin jaren negentig in het Verenigd Koninkrijk vorm kreeg vanuit breakbeat hardcore, rave en de invloed van reggae, dub en dancehall. Bewerkte drumfragmenten, diepe bas en veel ritmische variatie behoren tot de kern. Londen was belangrijk, maar de muziek werd in meerdere steden gemaakt en beleefd.

De Britse zwarte muziek- en soundsystemcultuur is daarbij geen losse toevoeging. De manier waarop bas een ruimte vult, de rol van de mc en het gebruik van dubversies en exclusieve tracks horen bij de geschiedenis. Jungle is het resultaat van mensen en scenes die muzikale werelden samenbrachten.

WHAT IS A BREAKBEAT?

Een breakbeat is een drumritme dat vaak is afgeleid van een bestaande opname waarin het slagwerk even vrij ligt. Producers konden zo’n fragment samplen, versnellen, in stukjes knippen en opnieuw ordenen. Daardoor bleef de klank van een echte drummer aanwezig, terwijl de structuur iets werd wat geen drummer precies zo had gespeeld.

Het beroemde Amen-fragment is één veelgebruikte bron, maar jungle gebruikt veel meer breaks. Je herkent het genre dus niet aan één verplicht sample. Luister naar de kleine verschuivingen: een snare die herhaalt, een korte stilte, een roffel die plotseling naar voren schiet. De bewerking zelf wordt een muzikaal handschrift.

FAST DRUMS, SLOW WEIGHT

Hoe snel is jungle? Veel jungle zit grofweg rond 160 tot 175 beats per minuut, met ook tragere vroege platen en uitzonderingen. Het getal vertelt maar een deel. De drums kunnen gejaagd voelen terwijl de bas grotere, rustigere bewegingen maakt. Daardoor kun je dezelfde track op verschillende manieren meetellen.

Die spanning tussen snelheid en gewicht maakt het geluid herkenbaar. Een vocal of een lang aangehouden klank kan extra houvast geven boven alle drumdetails. Je hoeft niet elke slag lichamelijk te volgen. Pak de bas als anker en laat de breaks eromheen draaien.

JUNGLE OR DRUM AND BASS?

Wat is het verschil tussen jungle en drum-and-bass? De geschiedenis en het gebruik van de namen overlappen sterk. Jungle wordt vaak verbonden aan nadrukkelijk geknipte breaks en hoorbare reggae- of soundsysteminvloeden. Drum-and-bass is ook een brede naam voor de ontwikkelingen die uit dezelfde scene voortkwamen, waaronder strakkere en anders geproduceerde ritmes.

Dat is geen vaste scheidslijn. Een atmosferische track kan jungle zijn, en een drum-and-bassplaat kan vol breaks zitten. Ook makers en liefhebbers gebruiken de woorden verschillend. Een jaartal waarop jungle simpelweg ophield en drum-and-bass begon, doet de werkelijkheid tekort.

MORE THAN THE BIG VOCAL ANTHEMS

Original Nuttah en Incredible zijn herkenbare ingangen naar de vocale kant van jungle. De stem staat in direct contact met het ritme en geeft de track een uitgesproken persoonlijkheid. Bij Goldies Inner City Life brengt Diane Charlemagne een andere emotionele kleur naar de snelle drums en de ruimtelijke productie.

Daarnaast bestaan melodische, donkere, minimale en sterk dubgerichte varianten. Omni Trio laat horen hoe piano en zorgvuldig bewerkte ritmes samen kunnen werken. Beginnen bij bekende tracks is nuttig, zolang je ze als deuren naar verschillende delen van het genre ziet. Eén hit vat de hele scene niet samen.

BUILT FOR THE DJ, WORTH HEARING AT HOME

Veel jungle verspreidde zich via 12-inches, platenwinkels, piratenradio en dj-sets. Een intro kon ruimte laten om twee platen te mengen; een nieuwe versie kon de reactie op de dansvloer veranderen. De betekenis van een track ligt daarom soms ook in wat de dj ervoor en erna zet.

Thuis kun je juist de productie van dichtbij volgen. Luister een track eenmaal voor de bas en eenmaal voor de drums. Vergelijk bij een aankoop de mixnaam: een bekende remix kan sterk verschillen van de eerste versie. Controleer ook de afspeelsnelheid op het label in plaats van alleen op je gevoel af te gaan.

WHERE TO START

Begin met Original Nuttah voor de wisselwerking tussen stem en ritme. Luister daarna naar Inner City Life voor een ruimtelijker benadering en naar Renegade Snares voor de melodische kant.

We Are I.E. is een waardevol eerder ijkpunt richting jungle. Hoor het als een deel van de ontwikkeling vanuit breakbeat hardcore. Maak daarna ruimte voor een complete dj-set: die laat horen hoe tracks samen een eigen spanningsboog vormen.

Verder luisteren? Ontdek ook onze guides over drum-and-bass, dub, dancehall, rave.

SOURCES & FURTHER READING

• Red Bull Music Academy — Fabio over Rage en jungle
• Red Bull Music Academy — Digital
• Wax Poetics — UK Apachi over Original Nuttah
• Goldie — Inner City Life
• Jet Star — Incredible
• MusicRadar — vroege drum-and-bassklassiekers