GENRE GUIDE
DANCEHALL.
Dancehall brengt de stem en de dansvloer dicht bij elkaar. Ontdek Jamaicaanse riddims, deejays en de omslag van live gespeelde begeleiding naar digitale productie.
IMAGE CREDIT: Original Genre Guide visual by SJELF.
KORT UITGELEGD
Wat is dancehall?
Dancehall is Jamaicaanse muziek en soundsystemcultuur waarin riddims, zang en ritmische voordracht centraal staan. De stijl kreeg vanaf de late jaren zeventig vorm en ontwikkelde later uitgesproken digitale klanken.
Luisterstart: Wayne Smith — Under Mi Sleng Teng. Bekijk de luisterselectie →
Een ritme begint en iemand neemt de microfoon. De woorden vallen op de beat, schuiven erlangs en maken ruimte voor een antwoord uit het publiek. Bij dancehall is muziek niet alleen iets wat wordt afgespeeld. Ze leeft tussen degene die de plaat kiest, degene die de stem toevoegt en de mensen die erop bewegen.
WHERE DID DANCEHALL BEGIN?
Dancehall groeide in Jamaica vanuit de soundsystemcultuur en kreeg aan het einde van de jaren zeventig een steeds herkenbaarder muzikaal gezicht. Vroege dancehall draaide nog volop om live gespeelde begeleiding. Producers en muzikanten maakten ritmes met voldoende ruimte voor zangers en deejays, die er hun eigen persoonlijkheid op konden zetten.
Barrington Levy is een belangrijke ingang tot die periode. Samenwerkingen met producer Henry “Junjo” Lawes en de Roots Radics hielpen een stevig, direct geluid vormgeven. Zijn melodieuze zang laat meteen horen waarom dancehall niet alleen uit gesproken of gerapte voordracht bestaat. Ook een duidelijk gezongen melodie kan midden in deze muziek staan.
WHAT DO SELECTOR AND DEEJAY MEAN?
In deze Jamaicaanse context kiest de selector de platen, terwijl de deejay de stem bij het ritme brengt. Dat is dus een ander gebruik van het woord dj dan de gangbare benaming voor iemand achter de draaitafels. Een deejay kan ritmisch spreken, zingen, uitdagen en met het publiek communiceren.
Yellowman hielp die rol naar de voorgrond te brengen. Zijn voordracht, humor en herkenbare stem maakten hem begin jaren tachtig een centrale naam. Zet hem naast Barrington Levy: je hoort verschillende manieren om een ritme naar je toe te trekken, zonder dat een van beide de enige definitie van dancehall is.
HOW DO YOU RECOGNISE THE SOUND?
Luister naar de verhouding tussen stem en riddim. Het riddim is het begeleidende ritmische fundament en kan door meerdere artiesten worden gebruikt. Daardoor blijft de ondergrond herkenbaar terwijl de melodie, woorden en timing erboven veranderen. Die gedeelde basis is een onderdeel van de muzikale praktijk, geen aanwijzing dat alle nummers hetzelfde willen vertellen.
Vergelijk twee uitvoeringen over dezelfde begeleiding. Waar valt de eerste zin? Hoeveel ruimte blijft tussen de woorden? De ene stem houdt zich dicht bij het ritme, de andere zet accenten op onverwachte plekken. Met zo’n vergelijking hoor je sneller wat een artiest toevoegt dan wanneer je alleen op de snelheid van de beat let.
“Het ritme kan blijven. De stem verandert het verhaal.”
WHAT CHANGED WITH SLENG TENG?
Wayne Smiths Under Mi Sleng Teng uit 1985 werd een kantelpunt voor digitale dancehall. Het ritme ontstond rond een keyboardpatroon waarmee Smith en Noel Davey experimenteerden; producer Jammy bracht het verder naar een opname. De opvallend elektronische klank liet horen dat een nieuwe plaat niet altijd een volledige studioband nodig had.
Dat betekent niet dat dancehall pas in 1985 werd uitgevonden. De eerdere platen en optredens waren er al. De digitale productie veranderde vooral het gereedschap, de klank en de mogelijkheden om nieuwe riddims te maken. Ook daarna bleef er ruimte voor verschillende productiewijzen.
DANCEHALL, REGGAE OR DUB?
Deze begrippen hebben gedeelde wortels, maar leggen andere accenten. Reggae vormt de bredere muzikale omgeving waaruit dancehall zich ontwikkelde. Bij dancehall staan de riddims, vocale persoonlijkheid en relatie met de dansvloer sterk op de voorgrond. Dub behandelt juist de mix zelf als creatief materiaal: instrumenten verdwijnen, echo’s blijven hangen en de opname krijgt een andere ruimte.
Een riddim kan zowel een dancehallversie als een dubversie krijgen. De categorieën sluiten elkaar daarom niet volledig uit. Lees verder in onze guides over reggae en dub om die verschillende luisterrichtingen te vergelijken.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER DANCEHALL
Wat is dancehall?
Dancehall is Jamaicaanse muziek en soundsystemcultuur waarin riddims, zang en ritmische voordracht centraal staan. De stijl kreeg eind jaren zeventig vorm en werd later sterk verbonden met digitale producties.
Waar komt dancehall vandaan?
Dancehall ontstond in Jamaica, in en rond de soundsystems waar selectors platen draaiden en deejays de microfoon namen. De muziek groeide uit de Jamaicaanse reggaeomgeving, maar kreeg een directere relatie met riddims, dans en vocale persoonlijkheid.
Wat is een riddim in dancehall?
Een riddim is het ritmische en muzikale fundament waarop verschillende artiesten hun eigen nummer kunnen opnemen. Daardoor kan dezelfde begeleiding terugkomen met andere teksten, melodieën en manieren van voordragen.
Wat veranderde ‘Under Mi Sleng Teng’?
Wayne Smiths Under Mi Sleng Teng uit 1985 werd een sleutelmoment voor digitale dancehall. De elektronische riddim maakte duidelijk hoe een nieuw, herkenbaar geluid met minder traditionele studiobegeleiding kon ontstaan.
Wat is het verschil tussen dancehall, reggae en dub?
De drie hebben Jamaicaanse wortels, maar leggen andere accenten. Dancehall draait sterk om riddim, stem en dansvloer; reggae is de bredere muzikale traditie waaruit het voortkwam, terwijl dub de mix zelf opnieuw vormgeeft met echo, galm en weglating.
THE FACTS
Jamaica, vanuit soundsystemcultuur; een herkenbare ontwikkeling vanaf de late jaren zeventig.
Riddims, zang en ritmische voordracht; zowel live gespeelde als digitale begeleiding.
De stem, de selectie en de reactie van de dansvloer.
ESSENTIAL LISTENING
Vier ingangen tot vroege en digitale dancehall. Dit zijn tracks en albums om met elkaar te vergelijken.
-
Barrington Levy — Here I Come
Een ingang via melodie en de herkenbare kracht van de zang.
-
Yellowman — Mister Yellowman
Een album om de voordracht van een bepalende vroege deejay te volgen.
-
Wayne Smith — Under Mi Sleng Teng
De elektronische riddimklank als duidelijk nieuw vertrekpunt.
-
Barrington Levy — Prison Oval Rock
Keer terug naar de wisselwerking tussen stem en begeleiding.
WHERE TO START
Begin met Here I Come en luister hoe Barrington Levy de melodie laat dragen. Zet daarna Under Mi Sleng Teng op voor het contrast in begeleiding. Ga vervolgens naar Yellowman om te horen hoe ritmische voordracht een andere spanning boven het fundament zet.
SOURCES & FURTHER READING
- VP Records — geschiedenis van vroege en digitale dancehall
- VP Records — Barrington Levy en zijn platen
- VP Records — Honoring King Yellowman
- United Reggae — interview met Wayne Smith
- Peter Manuel en Wayne Marshall — The Riddim Method
Dancehall geeft een ritme telkens een nieuwe stem. Begin bij één opname, vergelijk de volgende en luister naar wat de artiest boven de begeleiding laat gebeuren.
