PRINCE.

Prince maakte muziek alsof niemand hem ooit had verteld dat funk, rock, pop, soul, jazz en elektronische muziek afzonderlijke genres waren. Hij behandelde ze als kleuren op hetzelfde palet. Zijn werk kon verleidelijk, spiritueel, agressief en kwetsbaar tegelijk zijn. Achter alle kleding, symboliek en mysterie stond een muzikant die volledige vrijheid eiste: over zijn geluid, zijn lichaam, zijn naam en uiteindelijk zijn werk.

Van het verhaal naar de draaitafel: bekijk Musicology van Prince op vinyl. Deze uitgave staat als pre-order vermeld; op de productpagina vind je de releasedatum en actuele beschikbaarheid. Op de artiestpagina van Prince vind je de platen en andere ingangen om verder te luisteren.

BORN INTO MUSIC

Prince Rogers Nelson werd op 7 juni 1958 geboren in Minneapolis, Minnesota. Zijn vader John L. Nelson was pianist en bandleider van het Prince Rogers Trio. Zijn moeder Mattie Della Shaw zong in dezelfde groep. Zijn naam kwam rechtstreeks van het podiumleven van zijn vader.

Muziek was daardoor vanaf het begin geen abstracte droom. Het stond in huis, zat in de familie en hoorde bij de manier waarop mensen zich konden uitdrukken. Nadat zijn ouders uit elkaar gingen, vond Prince steeds vaker rust achter de piano. Later leerde hij zichzelf gitaar, bas en drums spelen.

Minneapolis lag buiten de traditionele machtscentra van de Amerikaanse muziekindustrie. De stad had niet de gevestigde soultraditie van Detroit of Memphis en ook niet de omvang van Los Angeles of New York. Juist daardoor kon Prince een geluid ontwikkelen dat minder rekening hield met bestaande verwachtingen.

CONTROL FROM THE FIRST RECORD

Op zijn debuutalbum For You uit 1978 wilde Prince zoveel mogelijk zelf doen. Hij schreef, produceerde, arrangeerde en speelde vrijwel alle instrumenten. De jonge artiest presenteerde zichzelf niet alleen als zanger, maar als een volledige studio in menselijke vorm.

Het album liet zijn potentieel horen, maar op Prince uit 1979 werd zijn identiteit duidelijker. Funk, popmelodieën, rockgitaar en falsetstem kwamen dichter bij elkaar. De muziek was toegankelijk, maar voelde nooit volledig veilig.

Met Dirty Mind uit 1980 verdween iedere terughoudendheid. Het album was kort, direct en provocerend. De productie klonk kaal en urgent, terwijl Prince zong over seksualiteit, vrijheid en sociale grenzen zonder toestemming te vragen.

Zijn presentatie was even belangrijk als het geluid. Hoge hakken, lingerie, make-up en militaire jassen maakten duidelijk dat traditionele verwachtingen rond mannelijkheid hem weinig interesseerden. Hij gebruikte stijl niet als versiering, maar als een uitbreiding van zijn muziek.

A CITY FINDS ITS SOUND

Controversy uit 1981 bracht de vragen rond zijn identiteit naar de voorgrond. Was Prince rock, funk, zwart, wit, mannelijk, vrouwelijk, religieus of seksueel bevrijd? Zijn antwoord was nooit een eenvoudige keuze. Hij wilde al die tegenstellingen tegelijk kunnen bevatten.

Rond hem ontstond ondertussen een complete muzikale gemeenschap. The Time, Vanity 6, Sheila E. en later The Family werden onderdeel van een groeiend netwerk van artiesten, bands en projecten. Prince schreef, produceerde en speelde regelmatig mee, soms onder andere namen of zonder duidelijke vermelding.

Daaruit groeide wat later de Minneapolis Sound werd genoemd: drumcomputers, scherpe synthesizers, rockgitaar en funkritmes samengebracht in een strak, futuristisch geluid. Het was geen vast genre, maar een nieuwe manier om bestaande stijlen met elkaar te laten botsen.

THE WORLD BEFORE MIDNIGHT

Met het dubbelalbum 1999 uit 1982 brak Prince wereldwijd door. De plaat keek naar een dreigende toekomst en reageerde daarop met dans, verlangen en totale overgave. De titeltrack veranderde angst voor het einde in een feest dat bleef doorgaan zolang de muziek speelde.

Little Red Corvette bracht Prince nadrukkelijker naar de popradio en MTV. Toch voelde het album niet als een aanpassing aan de mainstream. De mainstream moest zich juist aanpassen aan Prince.

Elektronische ritmes, lange grooves, rocksolo’s en pure pophooks bestonden zonder duidelijke scheiding naast elkaar. 1999 bewees dat zijn muzikale eigenzinnigheid geen beperking voor massaal succes hoefde te zijn.

PURPLE BECOMES A LANGUAGE

In 1984 verscheen Purple Rain, gemaakt met The Revolution en verbonden aan de gelijknamige film. Het project bracht muziek, film, mode en performance samen in één zorgvuldig opgebouwde wereld.

De film gebruikte elementen uit Prince’ eigen leven, maar was geen letterlijke autobiografie. Prince begreep dat een publiek personage niet volledig waar hoefde te zijn om een krachtige waarheid over ambitie, verlangen en eenzaamheid over te brengen.

De muziek had een enorme schaal. When Doves Cry liet horen hoe radicaal een nummer-één-hit kon klinken. De opname bevatte geen traditionele baslijn, waardoor ruimte ontstond voor ritme, stem en spanning. Let’s Go Crazy verbond rockgitaar aan een bijna religieuze oproep tot leven.

Het titelnummer groeide uit tot een van zijn meest herkenbare composities. De lange opbouw, de emotionele gitaarsolo en de combinatie van gospel, rock en soul maakten van Purple Rain geen gewone ballad, maar een gezamenlijk ritueel.

Prince werd door het album een wereldster. Maar juist op het moment dat herhaling commercieel de veiligste keuze was, besloot hij opnieuw te veranderen.

REFUSING THE SEQUEL

Around the World in a Day uit 1985 bewoog richting psychedelische pop. Parade uit 1986 werd eleganter, minimalistischer en Europees van sfeer. De bijbehorende film Under the Cherry Moon werd geen succes, maar het album leverde met Kiss een van zijn meest radicale hits op.

De kracht van Kiss zat in wat Prince durfde weg te laten. De opname was droog, kaal en bijna gewichtloos. Waar andere sterren hun producties steeds groter maakten, liet Prince horen hoeveel spanning kon ontstaan uit lege ruimte.

De samenwerking met The Revolution eindigde, maar zijn productiviteit nam niet af. Integendeel: Prince leek voortdurend meerdere albums, bands en ideeën tegelijk te ontwikkelen.

THE MASTERPIECE WITHOUT A CENTRE

In 1987 verscheen Sign o’ the Times. Het dubbelalbum bracht funk, rock, gospel, psychedelica, elektronische muziek en intieme ballads samen zonder dat één stijl de rest domineerde.

Het openingsnummer keek naar maatschappelijke angst, ziekte, armoede en geweld met een productie die bijna volledig werd teruggebracht tot een ritme, een synthesizerlijn en een stem. Elders op het album klonk Prince speels, verliefd, spiritueel en seksueel uitbundig.

Sign o’ the Times voelde niet als een verzameling losse experimenten. De veelzijdigheid was juist het centrale idee. Prince liet horen dat een artiest geen keuze hoefde te maken tussen toegankelijkheid en avontuur, tussen lichaam en geloof of tussen een persoonlijke bekentenis en een politieke observatie.

PAISLEY PARK

In Chanhassen, vlak buiten Minneapolis, bouwde Prince Paisley Park. Het complex bevatte opnamestudio’s, repetitieruimtes, kantoren en podia. Het werd zijn werkplaats, thuisbasis en fysieke verklaring van onafhankelijkheid.

Prince werkte snel. Muzikanten konden ’s nachts worden opgeroepen omdat hij een arrangement wilde vastleggen voordat de energie verdwenen was. Een optreden kon direct leiden tot een studiosessie en een studiosessie tot een nieuw album voor hemzelf of iemand uit zijn muzikale omgeving.

Die snelheid zorgde voor een enorme hoeveelheid opgenomen materiaal. Veel muziek verdween in de legendarische kluis van Paisley Park. Voor Prince leek het maken vaak belangrijker dan de vraag wanneer en hoe het werk uiteindelijk zou verschijnen.

THE NAME BECOMES A SYMBOL

In de jaren negentig verslechterde de relatie tussen Prince en Warner Bros. Het label wilde zijn releases plannen en beheersen, terwijl Prince zijn grote hoeveelheid nieuwe muziek sneller wilde uitbrengen.

In 1993 veranderde hij zijn artiestennaam in een onuitspreekbaar symbool dat mannelijke en vrouwelijke tekens combineerde. Omdat het symbool niet eenvoudig kon worden uitgesproken, werd hij in de media vaak The Artist Formerly Known as Prince genoemd.

De naamswijziging werd regelmatig als excentriciteit behandeld, maar vormde ook een radicale reactie op een fundamentele vraag: wie bezit een artiestennaam wanneer die naam onderdeel is geworden van een contract en een commercieel systeem?

Prince verscheen bovendien met het woord “slave” op zijn gezicht. Daarmee maakte hij zijn strijd tegen het label zichtbaar, hoewel de beladen historische vergelijking ook kritiek opriep. Voor Prince draaide het conflict om controle over zijn opnamen, zijn releases en zijn creatieve tempo.

THE GOLD BEHIND THE CONFLICT

Midden in die strijd verscheen in 1995 The Gold Experience. Het album combineerde harde funk, rock, soul en grote melodieën. Het liet een artiest horen die zich niet artistiek liet verkleinen door zijn zakelijke conflict.

Na zijn vertrek bij Warner bracht Prince in 1996 het driedubbele Emancipation uit. De titel liet weinig ruimte voor twijfel over hoe hij zijn nieuwe situatie zag. Voor het eerst kon hij muziek uitbrengen zonder dezelfde contractuele beperkingen.

Niet iedere commerciële of artistieke beslissing uit deze periode was even succesvol. Maar Prince experimenteerde vroeg met directe verkoop via internet en fancommunities. Hij zocht naar manieren om muziek zonder de traditionele structuur van platenmaatschappijen bij luisteraars te krijgen.

Daarmee liep hij vooruit op discussies die later de gehele industrie zouden bepalen: wie controleert de distributie, wie bezit de master en hoeveel macht houdt een artiest werkelijk over nadat de muziek is opgenomen?

A RETURN WITHOUT NOSTALGIA

Met Musicology uit 2004 keerde Prince nadrukkelijk terug naar een groot publiek. Het album en de bijbehorende tournee herinnerden de wereld aan zijn catalogus, maar presenteerden hem niet als een artiest die uitsluitend op zijn verleden leunde.

Prince bleef nieuwe muziek maken en bracht met 3121 in 2006 opnieuw een succesvol funkalbum uit. Ondertussen groeide de waardering voor zijn liveoptredens. Op het podium kon hij dirigent, gitarist, zanger, bandleider en komiek binnen enkele minuten met elkaar afwisselen.

THE RAIN WAS REAL

Tijdens de halftime show van de Super Bowl in 2007 regende het hard in Miami. Waar zulke omstandigheden een zorgvuldig geregisseerd optreden konden ontregelen, werden ze onderdeel van de voorstelling.

Prince speelde op een podium in de vorm van zijn bekende symbool. Tijdens Purple Rain kleurden paarse lichten de regen terwijl zijn silhouet achter een groot doek verscheen. Het beeld voelde bijna te perfect om ongepland te zijn, maar de regen was werkelijk onderdeel van de avond.

Het optreden werd een samenvatting van zijn kracht als performer. Hij had geen controle over het weer, maar wel over de manier waarop het publiek het zou onthouden.

STILL SEARCHING

Ook tijdens zijn laatste jaren bleef Prince nieuwe vormen onderzoeken. Hij werkte met 3RDEYEGIRL, keerde terug naar Warner Bros. onder nieuwe voorwaarden en bracht in 2014 zowel ART OFFICIAL AGE als PLECTRUMELECTRUM uit.

Zijn laatste tournee, Piano & a Microphone, bracht zijn muziek terug tot de meest eenvoudige vorm. Zonder grote band of uitgebreide productie zat Prince alleen achter een piano en vertelde hij over zijn leven, familie en liedjes.

Daarmee werd zichtbaar wat onder alle virtuositeit altijd aanwezig was geweest. Voordat Prince een symbool, mode-icoon of spectaculaire gitarist was, was hij een schrijver die een melodie achter een piano probeerde te begrijpen.

THE VAULT REMAINS OPEN

Prince overleed op 21 april 2016 in Paisley Park. Hij was 57 jaar. Zijn dood maakte abrupt een einde aan een creatief proces dat vrijwel nooit had stilgestaan.

De enorme hoeveelheid muziek in zijn archief maakt zijn nalatenschap ingewikkeld. Postume uitgaven kunnen waardevolle inzichten geven in zijn werkwijze, maar roepen tegelijkertijd de vraag op hoe ongepubliceerd materiaal moet worden behandeld wanneer de maker zelf geen definitieve keuze meer kan maken.

Uitgebreide heruitgaven van onder meer 1999, Sign o’ the Times en Diamonds and Pearls maakten duidelijk hoeveel voltooide muziek zich buiten zijn reguliere albums bevond. Zelfs bekende periodes bleken slechts een gedeelte van zijn werkelijke productie te laten zien.

WHY PRINCE MATTERS

Prince veranderde niet alleen hoe muziek kon klinken. Hij veranderde het beeld van wie een popartiest mocht zijn. Hij kon gevoelig en dominant, spiritueel en seksueel, mannelijk en vrouwelijk, traditioneel en futuristisch tegelijk zijn.

Zijn multi-instrumentalisme was indrukwekkend, maar zijn werkelijke kracht lag in de manier waarop hij al die vaardigheden samenbracht. Techniek werd nooit het einddoel. Het stond in dienst van ritme, emotie, spanning en vrijheid.

Ook zijn conflicten rond eigendom blijven relevant. Lang voordat masterrechten een breed besproken onderwerp werden, maakte Prince zichtbaar hoe weinig controle een succesvolle artiest soms over zijn eigen werk hield.

Hij liet een catalogus achter die te groot en te veranderlijk is om in één genre, één periode of één definitief verhaal te passen. Dat was geen gebrek aan focus. Dat was precies het punt.

Ontdek de muzikale context in FUNK..