DIANA ROSS.

DETROIT, VOORDAT DE WERELD MEEKIJKT

Diana Ernestine Earle Ross wordt op 26 maart 1944 geboren in Detroit. Haar muzikale begin ligt bij de groep die eerst The Primettes heet en later als The Supremes bij Motown tekent. De bekendste vroege bezetting bestaat uit Ross, Mary Wilson en Florence Ballard. Hun doorbraak komt in 1964 met Where Did Our Love Go, geschreven door het team Holland–Dozier–Holland.

Wat volgt is een reeks platen waarop vaart en kwetsbaarheid dicht tegen elkaar aan liggen. Baby Love, Stop! In the Name of Love en You Keep Me Hangin’ On zijn compact, direct en zorgvuldig opgebouwd. Ross zingt daarbij met een lichte stem die zich uitstekend tussen ritme, achtergrondzang en orkestratie beweegt. Geen enkel onderdeel hoeft lang te duren om zijn werk te doen.

Vanaf 1967 staat haar naam vooraan: Diana Ross & the Supremes. In 1970 gaat ze solo. Een groep biedt een herkenbaar kader; een solocarrière vraagt om nieuwe keuzes. Welke nummers passen bij die stem wanneer de Supremes-single niet langer het vertrekpunt is?

EEN EIGEN STEM KRIJGT RUIMTE

Op haar solodebuut Diana Ross uit 1970 helpen Nick Ashford en Valerie Simpson die vraag beantwoorden. Ain’t No Mountain High Enough, eerder opgenomen door Marvin Gaye en Tammi Terrell, wordt een groot opgebouwde vertelling. De gesproken passages, koorpartijen en geleidelijke ontlading geven Ross de ruimte om dichter naar de luisteraar toe te komen voordat het arrangement volledig openbreekt.

Dat is een belangrijk verschil met alleen maar groot zingen. De spanning ontstaat doordat je wordt meegenomen. Ross kan een zin zacht neerzetten en het orkest het antwoord laten geven. Wanneer de melodie zich vervolgens uitstrekt, voelt de omvang verdiend. Het nummer wordt haar eerste Amerikaanse nummer één als soloartiest.

Voor wie haar vooral kent van snelle hits is juist die langere albumversie een goede kennismaking. Geef het begin tijd en luister naar de afstand tussen haar stem en de achtergrondzang. De plaat bouwt een podium om haar heen, maar de aandacht blijft bij het verhaal dat ze vertelt.

VAN MICROFOON NAAR FILMSCHERM

In Lady Sings the Blues uit 1972 speelt Ross Billie Holiday. De rol levert haar een Oscarnominatie op en opent een andere kant van haar publieke bestaan. Hier draait het om frasering, karakter en de manier waarop een lied een scène kan dragen. De bijbehorende soundtrack hoort daarom bij haar verhaal, ook al is het geen regulier solo-studioalbum.

Met Mahogany in 1975 volgt een nieuwe filmrol. Het bijbehorende Theme from Mahogany (Do You Know Where You’re Going To) laat horen hoe overtuigend ze een brede, langzaam ontvouwende melodie kan zingen. Er zit bijna iets zwevends in: de stem staat helder vooraan, terwijl de begeleiding ruimte en afstand suggereert.

Ook buiten de bioscoop zoekt ze verschillende partners en vormen op. Diana & Marvin verschijnt in 1973 als duetalbum met Marvin Gaye. De combinatie brengt twee uiterst herkenbare stemmen bij elkaar. Juist hun verschillen maken het interessant: de fijn getekende lijnen van Ross naast de warmere, zwaardere kleur van Gaye.

DE DANSVLOER VERANDERT HET TEMPO

Wie Love Hangover op het album Diana Ross uit 1976 hoort, krijgt eerst de indruk in een langzaam soulnummer te zijn beland. Daarna verandert het ritme en blijkt de plaat ergens anders naartoe te willen. Het lange arrangement geeft die omslag alle ruimte. Ross hoeft de nieuwe beweging alleen maar op te pakken; haar stem wordt onderdeel van de groove.

Drie jaar later komt The Boss, opnieuw geschreven en geproduceerd door Ashford en Simpson. Het titelnummer heeft een uitbundige aandrijving, terwijl It’s My House een lossere, meer uitnodigende sfeer neerzet. Dat verschil is precies waarom het album meer biedt dan één succesvolle discosingle.

Disco vraagt hier om een andere verdeling van aandacht. De bas, strijkers en ritmische accenten mogen het lichaam in beweging zetten. Ross stuurt daar tussendoor met korte frases en kleine verschuivingen in nadruk. Een hele plaat luisteren maakt duidelijk hoeveel verschillende kleuren die aanpak kan hebben, ook binnen één herkenbare productie.

DIANA: ACHT NUMMERS, EEN NIEUWE HOUDING

In 1980 werkt Ross met Nile Rodgers en Bernard Edwards, de muzikale motor achter Chic. Het resultaat is diana. Upside Down en I’m Coming Out worden de bekendste ingangen, maar ook My Old Piano laat horen hoe scherp melodie en ritme op elkaar kunnen aansluiten. De bas staat prominent in het geluid en de gitaar maakt de ruimtes ertussen voelbaar.

Ross laat de opnamen samen met Motown-technicus Russ Terrana opnieuw mixen voordat het album verschijnt. Haar stem en de balans van de instrumenten krijgen daarmee een andere plaats dan in de oorspronkelijke Chic-mixen. Dat detail past bij het karakter van deze fase: Ross is het middelpunt van de plaat en wil ook bepalen hoe dat middelpunt klinkt.

Begin eens met de instrumenten in plaats van met het refrein. Luister hoe de bas telkens een kleine draai maakt, hoe de gitaar kort reageert en hoe de drums de beweging gelijkmatig vasthouden. Wanneer de zang binnenkomt, hoeft er nauwelijks iets extra’s te gebeuren. Alles staat al klaar. Haar stem geeft het geheel vervolgens richting en persoonlijkheid.

NIEUWE SAMENWERKINGEN, HETZELFDE GEZICHT

De jaren tachtig brengen opnieuw andere omlijstingen. Het duet Endless Love met Lionel Richie uit 1981 plaatst haar in een uitgesproken romantische ballade. Op de albums Why Do Fools Fall in Love, Silk Electric en Swept Away beweegt ze verder door een popwereld waarin het studiogeluid snel verandert.

Een bijzonder raak moment is Chain Reaction, geschreven en geproduceerd door de Bee Gees. Het nummer staat op Eaten Alive uit 1985 en bereikt in 1986 de eerste plaats in de Britse hitlijst. De melodische vaart herinnert aan de directheid van haar Motown-jaren, maar de productie plaatst die energie nadrukkelijk in een nieuw decennium.

Leg Chain Reaction naast Love Hangover en je hoort twee manieren om een dansbaar nummer te dragen. Bij het ene neemt het refrein je vrijwel onmiddellijk mee; bij het andere groeit de groove langzaam uit tot de hoofdzaak. Ross past haar benadering aan zonder dat je hoeft te twijfelen wie er zingt.

EEN PODIUM DAT OOK TEGENWIND VERDRAAGT

Op 21 juli 1983 wordt haar openluchtconcert in Central Park getroffen door een zware storm. Het optreden moet worden afgebroken. Ross belooft terug te komen en staat de volgende dag opnieuw op het podium. Het is een van de opvallendste beelden uit een carrière waarin liveoptredens een grote plaats innemen.

Contact houden, reageren op wat er gebeurt en een publiek bij elkaar houden: het hoort bij dezelfde kunst als weten wanneer je een zin moet laten uitademen. Het gevoel voor het moment blijft essentieel.

Later blijft haar catalogus zich verbreden. Take Me Higher zoekt in 1995 opnieuw de dansvloer op, terwijl I Love You in 2006 vertrouwde liedjes vanuit haar eigen stem benadert. In 2021 verschijnt Thank You, met nieuw materiaal waaraan ze zelf meeschrijft. De titel past bij de open, positieve toon van die plaat.

WAAR JE HET BEST KUNT BEGINNEN

Voor een eerste volledige albumervaring is diana een sterke keuze. De plaat is overzichtelijk, ritmisch uitgesproken en vol melodieën die ook zonder voorkennis werken. Daarna maakt The Boss duidelijk hoe anders een discoalbum met dezelfde zangeres kan aanvoelen. Het ene klinkt strak afgemeten, het andere laat de arrangementen breder uitwaaieren.

Ga vervolgens terug naar het solodebuut. Daar hoor je hoe groot de afstand is tussen de vroege orkestrale opbouw en de directe beweging van 1980. Die route geeft meer inzicht dan alleen de bekendste singles achter elkaar zetten: Diana Ross blijkt telkens opnieuw een zangeres die haar plek in een veranderend geluid weet te vinden.

Bekijk de artiestpagina van DIANA ROSS voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in SOUL en DISCO.