BEE GEES.

VAN HET EILAND MAN NAAR AUSTRALIË

De drie Gibb-broers werden geboren op het eiland Man. Later woonde het gezin in Manchester en verhuisde het naar Australië. Daar bouwden ze vanaf eind jaren vijftig aan hun eerste optredens en opnamen. Hun vader was zelf muzikant, en samen zingen hoorde al vroeg bij het gezinsleven. De hechte harmonieën waren daarmee geen vondst die pas in een grote studio ontstond.

Barry was de oudere broer; Robin en Maurice waren een tweeling. Ze brachten verschillende persoonlijkheden en stemkleuren mee. Barry kon een brede melodische lijn dragen, Robin had een opvallend trillende, indringende klank en Maurice vervulde een belangrijke verbindende rol, zowel zingend als op instrumenten. Hun samenspel maakte van die verschillen een herkenbaar geheel.

De vroege Australische albums laten de ontwikkeling van jonge songschrijvers horen. Spicks and Specks uit 1966 werd een belangrijk vertrekpunt. Toen de broers terugkeerden naar Groot-Brittannië, kwamen ze dus met een eigen repertoire en ervaring. De internationale doorbraak was een nieuw hoofdstuk in een verhaal dat al jaren liep.

DE STEMMEN BINNEN EEN VERHAAL

Bee Gees' 1st verscheen in 1967. De titel verwijst naar hun eerste internationale album, niet naar hun allereerste plaat. Met New York Mining Disaster 1941, Holiday en To Love Somebody ontvouwt zich een wereld van verhalende pop en rijk aangezette melancholie. In deze periode maakten ook gitarist Vince Melouney en drummer Colin Petersen deel uit van de groep.

New York Mining Disaster 1941 trekt de luisteraar een benauwde situatie in. De stemmen geven het verhaal een bijna plechtige lading. To Love Somebody kiest voor een directere emotionele lijn. Het refrein heeft iets dat groter wil worden dan de beschikbare woorden. Je hoort al duidelijk de band met soul die later nog meer ruimte zou krijgen.

Dat maakt de vroege Bee Gees zo interessant naast hun latere werk. Het hoge zingen is nog niet het allesbepalende herkenningspunt. De aantrekkingskracht zit in de samenzang, de vorm van de melodie en de ernst waarmee zelfs een onwaarschijnlijk verhaal wordt gebracht. De platen vragen je om even in hun wereld mee te gaan.

ODESSA EN DE RUIMTE VAN EEN ALBUM

Met Horizontal en Idea, beide uit 1968, groeide het repertoire verder. Het dubbelalbum Odessa uit 1969 vergrootte vervolgens de schaal. Ballads, instrumentale passages en invloeden uit country en orkestrale pop staan naast elkaar. De lange titeltrack laat horen hoe ver de broers een song konden uitrekken zonder alleen op een terugkerend refrein te vertrouwen.

First of May en Lamplight geven verschillende kanten van hun zang een podium. De ene opname voelt zachter en meer naar binnen gekeerd; de andere laat Robins stem nadrukkelijk door het arrangement heen snijden. De rijkdom zit in dat verschil, niet alleen in de hoeveelheid instrumenten. Een groep met drie verwante stemmen hoeft niet voortdurend als één stem te klinken.

Er volgde een periode van onderlinge afstand. Op Cucumber Castle uit 1970 ontbreekt Robin, die toen aan solowerk bezig was. Barry en Maurice maakten het album samen. Later dat jaar kwamen de drie weer bijeen op 2 Years On. De geschiedenis verloopt dus minder ononderbroken dan hun hechte familiebeeld soms suggereert.

MAIN COURSE VERPLAATST HET ZWAARTEPUNT

In de eerste helft van de jaren zeventig bleven de Bee Gees albums maken, van Trafalgar tot Mr. Natural. De grote verandering werd hoorbaar op Main Course uit 1975. Producer Arif Mardin hielp hen een directere verbinding te leggen met R&B en een sterker ritmisch fundament. De opnamen in Miami brachten de groep in een andere muzikale omgeving.

Jive Talkin' klinkt meteen beweeglijk. De bas en de korte ritmische figuren geven de stemmen een ondergrond die minder leunt op weidse strijkers. Nights on Broadway laat tegelijk horen hoeveel spanning hun samenzang kan opbouwen. Barry's falset wordt een steeds opvallender kleur binnen het geheel.

Een falset is op zichzelf geen complete stijl. Het bijzondere is hoe de Bee Gees die klank in de compositie gebruiken. De hoge stem kan een ritmische tik worden, een lange melodie dragen of een refrein ineens laten uitwaaieren. Daardoor verandert niet alleen de toonhoogte, maar ook de manier waarop een song beweegt.

SATURDAY NIGHT FEVER

Children of the World uit 1976 bevat You Should Be Dancing. Het nummer trekt de beweging nog nadrukkelijker naar de dansvloer. Een jaar later maakte de soundtrack van Saturday Night Fever de Bee Gees onlosmakelijk verbonden met de wereld rond John Travolta's Tony Manero. Stayin' Alive, Night Fever, How Deep Is Your Love en More Than a Woman bereikten een enorm publiek.

Die vier nummers hebben ieder een ander temperament. Stayin' Alive stapt stevig vooruit. Night Fever voelt lichter en zwevender. How Deep Is Your Love vertraagt de beweging en laat de harmonieën langer uitklinken. Samen laten ze horen dat de bijdrage van de Bee Gees veel meer omvatte dan één bruikbaar discoritme.

De soundtrack bevat ook andere artiesten en oudere opnamen. Het is daarom geen regulier Bee Gees-studioalbum. Wel is het een essentieel onderdeel van hun verhaal. De songs kregen via de film een zichtbaar decor, terwijl hun melodieën ook zonder dat decor zelfstandig bleven werken. De dansvloer vergrootte hun bereik; hun schrijfwerk zorgde ervoor dat de muziek daar niet bleef opgesloten.

DE HOOGTE VAN SPIRITS HAVING FLOWN

Spirits Having Flown uit 1979 vervolgt de periode van grote successen. Tragedy, Too Much Heaven en Love You Inside Out werden allemaal Amerikaanse nummer één-hits. De productie is rijk, de stemmen worden zorgvuldig gelaagd en de arrangementen kunnen binnen één nummer sterk van omvang veranderen.

Too Much Heaven verdient een rustige luisterbeurt. De zangpartijen vormen een bijna tastbaar weefsel. Je kunt de melodie volgen en tegelijk luisteren naar de stemmen die eronder en eromheen bewegen. Wat op het eerste gehoor een enkele zachte wolk lijkt, bestaat uit veel afzonderlijke keuzes.

Op Tragedy krijgt dezelfde precisie een veel dramatischer uitwerking. De accenten zijn harder, het refrein dringender. Het verschil tussen die twee opnamen maakt duidelijk hoe breed hun late jarenzeventiggeluid was. De opvallende hoge stemmen verbinden de nummers, maar bepalen niet voor elk lied dezelfde emotionele richting.

SONGWRITERS BUITEN HUN EIGEN GROEP

Toen de discogolf voorbijging, bleven de broers schrijven. Hun werk vond ook via andere stemmen een publiek. Woman in Love van Barbra Streisand, Heartbreaker van Dionne Warwick en Islands in the Stream van Kenny Rogers en Dolly Parton horen bij die bredere Gibb-catalogus.

Ook als Bee Gees bleven ze opnemen. E.S.P., One en de albums uit de jaren negentig plaatsen hun stemmen in nieuwe producties. Still Waters uit 1997 laat horen hoe het gezamenlijke geluid zich aan een andere tijd kan aanpassen. Je herkent de broers, terwijl de omgeving niet simpelweg terugkeert naar 1977.

HET LIED BLIJFT HET VERTREKPUNT

This Is Where I Came In uit 2001 werd het laatste studioalbum met alle drie de broers. Maurice overleed in 2003, Robin in 2012. De tweeëntwintig studioalbums laten een uitzonderlijk lange ontwikkeling horen: van jonge Australische popgroep tot internationale makers van ballads, soul en dansmuziek.

Begin voor een brede kennismaking bij Bee Gees' 1st, spring daarna naar Main Course en eindig met Spirits Having Flown. Je hoort drie verschillende omgevingen, maar telkens dezelfde aandacht voor een melodie die door meerdere stemmen gedragen kan worden. Dat is de lijn die hun loopbaan bij elkaar houdt.

Bekijk de artiestpagina van BEE GEES voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in SOUL en DISCO.