BLOOD SUGAR SEX MAGIK. (Red Hot Chili Peppers)

VIER INSTRUMENTEN, IEDER EEN EIGEN WEG.

De eerste seconden van The Power of Equality zetten alles op scherp. De gitaar klinkt kort en droog, de bas beweegt eronder en de drums geven iedere inzet gewicht. Anthony Kiedis duwt zijn woorden tegen dat ritme aan. De opname heeft iets opvallend tastbaars: je kunt de instrumenten bijna afzonderlijk aanwijzen, terwijl het geheel blijft doordenderen.

Wil je dat samenspel thuis horen? Bekijk Blood Sugar Sex Magik van Red Hot Chili Peppers op vinyl bij SJELF.

Dat samenspel draagt het hele album. Flea hoeft niet voortdurend met de gitaar mee. John Frusciante kan een akkoord afbreken en een opening laten vallen. Chad Smith houdt de beweging bij elkaar, terwijl Kiedis afwisselend rapt, zingt en zijn stem als extra slagwerk gebruikt. De partijen grijpen in elkaar doordat iedere muzikant een andere plek inneemt. Juist de kleine gaten maken de gezamenlijke klap groot.

EEN NIEUWE BEZETTING VINDT VERTROUWEN.

Red Hot Chili Peppers heeft vóór deze plaat al een ingrijpende verandering doorgemaakt. Na de dood van gitarist Hillel Slovak in 1988 sluiten Frusciante en Smith zich aan bij Kiedis en Flea. Op Mother’s Milk uit 1989 is deze combinatie voor het eerst op een studioalbum te horen. Twee jaar later hebben de vier een sterkere onderlinge taal ontwikkeld.

Blood Sugar Sex Magik wordt hun eerste album voor Warner Bros. Records. Rick Rubin produceert. Voor de opnamen verruilt de groep de gebruikelijke studio voor een huis in Laurel Canyon, Los Angeles. Die omgeving biedt ruimte om samen te werken en langer bij een muzikaal idee te blijven. De plaat krijgt een helder geluid waarin de afzonderlijke spelers goed hoorbaar zijn.

Luister bijvoorbeeld naar If You Have to Ask. De gitaar hoeft de akkoorden nauwelijks voluit neer te zetten. Een reeks gedempte aanslagen is voldoende om het nummer een eigen houding te geven. Daaronder kan de bas draaien en schuiven. De spanning zit in de plaatsing: een aanslag net voor de zang, een korte stilte, een antwoord dat pas even later komt. Het klinkt los, maar valt precies samen.

DE GROOVE KRIJGT VERSCHILLENDE VORMEN.

Funky Monks laat de bas nadrukkelijk spreken. De lijn beweegt lenig door het nummer en trekt aan de accenten. Frusciante geeft er een hoekig gitaarpatroon bij dat eerder prikkelt dan dichtplamuurt. Wanneer de muziek naar het slot toe langer doorloopt, ontstaat ruimte om alleen die onderlinge beweging te volgen. Iedere herhaling krijgt een kleine andere kleur.

Daarna klinkt Suck My Kiss veel compacter. De riff heeft iets zwaars en stotends; de zang gooit er korte uitroepen tegenaan. Het nummer vraagt om volume, maar de opname blijft overzichtelijk. Je hoort de bas en gitaar samenwerken zonder dat hun klank volledig in elkaar verdwijnt. Dat maakt de energie prettig direct. Ook op de luidste momenten blijft er lucht tussen de slagen.

Bij Give It Away is de aantrekkingskracht bijna onmiddellijk lichamelijk. Flea houdt een bewegende figuur gaande, Smith zet een onverzettelijke puls neer en de gitaar lijkt soms aan de rand van het ritme te krabben. Kiedis maakt van de herhaalde titel een ritmisch anker. Het nummer verandert voortdurend van accent terwijl de basis herkenbaar blijft. Je kunt het bij iedere luisterbeurt vanuit een ander instrument volgen.

DE AKOESTISCHE GITAAR VERANDERT DE TEMPERATUUR.

Al vroeg op de plaat opent Breaking the Girl een andere deur. De akoestische gitaar maakt een ronde, draaiende beweging en de zang krijgt langere lijnen. De song heeft iets walsends zonder lichtvoetig te worden. Het ritme blijft voelbaar, maar de klank verzacht. Daardoor klinkt de onrust in de stem des te duidelijker.

In het middendeel groeit de percussie uit tot een rammelende, gezamenlijke uitbarsting. Voor die passage gebruikte de band onder meer materiaal dat van een vuilstort kwam. Je hoort hoe iets eenvoudigs een opname een heel eigen oppervlak kan geven. De slagen klinken rommelig en feestelijk tegelijk, terwijl de song zijn melancholische draai behoudt.

I Could Have Lied zoekt vervolgens een veel stillere ruimte. De akoestische begeleiding laat iedere zangfrase vrij liggen. Kiedis klinkt terughoudend, alsof de woorden moeite kosten. Wanneer de elektrische gitaar meer naar voren komt, maakt de solo die spanning groter. De noten buigen en blijven hangen. Zo krijgt een kwetsbare song een stevige ruggengraat, zonder zijn nabijheid kwijt te raken.

HET LIED DAT TOCH BIJ DE BAND HOORDE.

Rick Rubin ontdekte de tekst van Under the Bridge in een notitieboek van Kiedis. De zanger dacht aanvankelijk dat het materiaal niet bij de Chili Peppers paste. Rubin moedigde hem aan het verder uit te werken. Daarmee kreeg een veel persoonlijkere manier van zingen ruimte binnen de groep.

De gitaarintro zet meteen een intieme toon. Frusciante laat melodische versieringen tussen de akkoorden bewegen. De partij voelt zelfstandig genoeg om even alleen te kunnen bestaan. Zodra Kiedis begint, wordt die gitaar een gesprekspartner: aanwezig, herkenbaar en toch ruim genoeg om de stem te laten landen.

De song groeit stap voor stap. De ritmesectie geeft houvast, de zang krijgt meer bereik en aan het einde openen de koorstemmen een grotere ruimte. Het gevoel van afzondering blijft hoorbaar, juist doordat er steeds meer mensen lijken mee te zingen. Midden tussen de uitbundige tracks krijgt de plaat hier een moment waarop de bravoure wegvalt.

OOK NA DE HITS BLIJFT DE PLAAT BEWEGEN.

Het titelnummer heeft een zwaardere, slepende groove. De gitaar klinkt gespierd, de stem nadrukkelijk en de herhaling krijgt iets bezwerends. Naked in the Rain zet de bas weer verder naar voren. In Apache Rose Peacock krijgt het samenspel een lossere, bijna slenterende houding. De tweede helft blijft nieuwe accenten aan hetzelfde viertal ontlokken.

My Lovely Man is een eerbetoon aan Hillel Slovak. De herinnering krijgt een snelle, vurige song mee. Frusciantes gitaar klinkt fel en beweeglijk; de band houdt de vaart erin. Dat geeft het nummer een bijzondere lading. Gemis wordt hier ook hoorbaar als de behoefte om door te spelen en de energie van iemand vast te houden.

Daarna neemt Sir Psycho Sexy ruim acht minuten om zich te ontvouwen. Het begin heeft een donkere, plakkerige groove. Later wordt de muziek wijder en laat de gitaar lange lijnen uitwaaieren. Wie alleen voor de bekendste singles kwam, krijgt hier een heel andere schaal voorgeschoteld. De korte, haastige uitsmijter They’re Red Hot zet er vervolgens een onverwacht klein punt achter.

VIER GEZICHTEN ROND ÉÉN MIDDELPUNT.

De hoes brengt de gezichten van de bandleden samen in een symmetrische compositie. De rode roos, de zwart-witte portretten en de getekende tongen geven het beeld iets lichamelijk en vreemds. De vier personen blijven afzonderlijk herkenbaar, maar worden onderdeel van één patroon. Dat past bij wat je hoort: uitgesproken spelers die pas samen dit specifieke geheel vormen.

DE DOORBRAAK KWAM IN BEWEGING.

Het album verschijnt op 24 september 1991. Give It Away trekt de aandacht via radio en MTV; Under the Bridge bereikt daarna een nog breder publiek. De plaat klimt uiteindelijk naar de derde plaats van de Amerikaanse Billboard 200. De verschillende kanten die in de opnamen naast elkaar konden bestaan, blijken samen een uitzonderlijk grote aantrekkingskracht te hebben.

Die veelzijdigheid houdt het album interessant. De rustige songs geven de uitbarstingen meer gewicht, terwijl de funk voorkomt dat de kwetsbaarheid zwaar op de hand wordt. Zet de plaat in volgorde op en laat ook de minder bekende titels voorbij komen. Dan hoor je hoe zorgvuldig het tempo van de hele luisterervaring verschuift: van aansporen naar aarzelen, van strakke riff naar open ruimte.