LIVE AID. DE DAG DAT MUZIEK DE WERELD BEREIKTE.

Een podium in Londen, een podium in Philadelphia. Op 13 juli 1985 volgden optredens en televisie-uitzendingen elkaar vrijwel onafgebroken op. Live Aid was een enorm muzikaal evenement, maar begon bij een humanitaire noodsituatie: de hongersnood in Ethiopië. De vraag achter de hele dag was eenvoudig en moeilijk tegelijk. Kon de aandacht van miljoenen kijkers worden omgezet in hulp?

VAN BAND AID NAAR TWEE PODIA.

Bob Geldof en Midge Ure hadden in 1984 met Band Aid al een muzikale inzamelingsactie op gang gebracht. Live Aid vergrootte dat idee: optredens op Wembley Stadium in Londen en in het John F. Kennedy Stadium in Philadelphia werden voor televisie samengebracht. Artiesten kregen een korte tijd op het podium. Het programma moest voortdurend door, terwijl de uitzending geld en aandacht voor noodhulp bij elkaar bracht.

Dat maakt Live Aid anders dan een gewone festivaldag. Een optreden stond niet alleen op zichzelf: het was ook onderdeel van een wereldwijde uitzending met een oproep om te geven. Techniek, tijdschema en televisie bepaalden mede hoe de muziek werd beleefd. Je kijkt daardoor tegelijk naar concerten en naar een poging om media voor een urgent doel in te zetten.

QUEEN EN DE TAAL VAN EEN STADION.

Het optreden van Queen in Wembley is een van de vaakst teruggehaalde momenten. In een set van ongeveer twintig minuten vertrouwt de band op korte, herkenbare passages en heel precies contact met het publiek. Freddie Mercury laat ruimte voor antwoord; Brian May, Roger Taylor en John Deacon houden de vaart en de muzikale richting vast. Zo wordt het stadion deel van het optreden.

Dat fragment verdient zijn reputatie, maar Live Aid was groter dan één set. David Bowie stond eveneens in Wembley, net als Elton John en U2. In Philadelphia trad Madonna op. Ieder bracht een ander publiek, repertoire en vorm van optreden mee. De uitzending maakte van die verschillen één gezamenlijke dag.

WAT JE IN DE BEELDEN HOORT.

Bekijk een set met het oorspronkelijke doel in gedachten. De camerawissels maken de grootte van de menigte zichtbaar; een zanger zoekt contact met mensen die veel verder weg staan dan in een club. Toch kunnen kleine muzikale keuzes het verschil maken: een pauze vóór het refrein, een stem die even alleen klinkt, een drummer die de volgende song al inzet terwijl het applaus nog doorloopt.

Voor Queen werkt die concentratie bijzonder goed. De groep had jaren ervaring met grote podia en koos delen van nummers die onmiddellijk herkenbaar waren. Bij andere artiesten vind je een andere spanning tussen de gebruikelijke concertvorm en een strak televisieschema. Live Aid is daardoor ook een verhaal over wat er met live muziek gebeurt wanneer vrijwel de hele wereld tegelijk kan meekijken.

DE AANLEIDING MAG NIET VERDWIJNEN.

De beelden van beroemdheden en volle stadions kunnen de crisis die aanleiding gaf gemakkelijk naar de achtergrond drukken. De hongersnood in Ethiopië ging over levens, politieke omstandigheden en langdurige problemen; een televisieconcert bood geen eenvoudige oplossing. Het kon wel aandacht en middelen bijeenbrengen. Bij een terugblik hoort daarom zowel de kracht van de inzamelactie als ruimte voor vragen over hoe Afrika destijds in westerse media werd afgebeeld en wie het verhaal mocht vertellen.

Een paar maanden eerder nam USA for Africa We Are the World op. Dat is een verwant maar afzonderlijk initiatief. Waar de plaat verschillende stemmen samenbrengt in één song, verenigt Live Aid meerdere artiesten in één uitzenddag. De verbinding zit in de behoefte om muziek te gebruiken voor hulp; de vorm en betrokken organisaties verschillen.