FATBOY SLIM.

VOOR DE DRAAITAFELS STOND ER EEN BAS.

Norman Cook wordt op 31 juli 1963 geboren in Bromley, Engeland. Voordat Fatboy Slim bestaat, speelt hij bas in The Housemartins. De band maakt in de jaren tachtig melodieuze gitaarpop, met Paul Heaton als zanger. ‘Happy Hour’ is een herkenbaar aanknopingspunt: kort, lichtvoetig en direct. Wie Cook alleen achter draaitafels kent, krijgt hier ineens een muzikant te horen die zijn plek binnen een traditioneel bandgeluid heeft.

Van het verhaal naar de draaitafel: bekijk Better Living Through Chemistry van FATBOY SLIM op vinyl. Deze uitgave staat als pre-order vermeld; op de productpagina vind je de releasedatum en actuele beschikbaarheid. Op de artiestpagina van FATBOY SLIM vind je de platen en andere ingangen om verder te luisteren.

VEEL NAMEN, HETZELFDE OOR.

Na The Housemartins volgt onder meer Beats International. ‘Dub Be Good to Me’ wordt in 1990 een grote hit. Later zijn er Freak Power en Pizzaman, projecten waarin Cook verschillende vormen van dansmuziek en funk verkent. Fatboy Slim verschijnt dus niet ineens uit het niets. Er gaat een reeks ervaringen aan vooraf: spelen, produceren, platen zoeken en ontdekken hoe je een bekend element in een andere omgeving kunt laten werken.

Je hoort daarin ook een houding tegenover genres. Een gitaar hoeft niet binnen rock te blijven en een soulstem hoeft niet boven een soulband te staan. Het gaat erom wat een fragment doet zodra de omgeving verandert. Die vrijheid wordt een kern van Fatboy Slim. Hij presenteert zijn platenverzameling niet als een museum. Het materiaal mag worden opgepakt, verplaatst en gecombineerd, totdat er een nieuwe reden ontstaat om te dansen.

BETTER LIVING, GROTERE BEATS.

In 1996 verschijnt Better Living Through Chemistry op Skint. ‘The Weekend Starts Here’ en ‘Going Out of My Head’ laten verschillende kanten van de plaat horen. Er is ruimte om langzaam een groove in te stappen, maar ook om meteen stevig naar voren te duwen. De drums voelen dik en lichamelijk. De arrangementen hoeven niet glad te worden afgewerkt om precies te functioneren.

Dit is de wereld van big beat: gebroken drumritmes, stevige bas, samples en een energie die makkelijk over de grenzen van een club heen gaat. Cook geeft die ingrediënten veel humor. Een fragment mag een beetje vreemd zijn, een overgang mag nadrukkelijk worden aangezet. Dat maakt de muziek toegankelijk. Je hoeft de techniek achter de productie niet te begrijpen om de grap of de spanning van een herhaling te voelen.

YOU’VE COME A LONG WAY, BABY.

Het tweede album, You’ve Come a Long Way, Baby uit 1998, brengt die ideeën samen in een reeks bijzonder herkenbare tracks. ‘Right Here, Right Now’ bouwt zijn kracht op uit verwachting. De herhaalde woorden en de oplopende instrumentale beweging richten je aandacht steeds nadrukkelijker op het volgende moment. De ontlading werkt omdat de muziek je eerst heeft leren wachten.

‘The Rockafeller Skank’ is nerveuzer en beweeglijker. De stem wordt ritme, de herhaling wordt een haakje dat niet meer loslaat. Op papier kan zo’n idee klein lijken. In een goed arrangement worden de veranderingen juist groter doordat het basismateriaal zo herkenbaar blijft. Je weet wat je hoort en merkt onmiddellijk wanneer Cook aan de snelheid, de druk of de ruimte draait.

PRAISE YOU HEEFT EEN WARM HART.

Bij ‘Praise You’ staat een stem centraal die uit ‘Take Yo’ Praise’ van Camille Yarbrough komt. Het is een belangrijk deel van de aantrekkingskracht: tussen de drums en de herhaling blijft een menselijk gebaar hoorbaar. Het nummer heeft iets feestelijks, maar ook iets dankbaars. Daardoor werkt het op momenten die groter zijn dan alleen een volle dansvloer.

De video met Spike Jonze en zijn onwaarschijnlijke dansgroep past daarbij. De bewegingen zien er onbeholpen uit en de omgeving heeft niets van een perfecte popset. Juist die zichtbare onvolmaaktheid maakt het plezier aanstekelijk. Fatboy Slim heeft vaker dat effect: de muziek nodigt mensen uit om mee te doen zonder eerst te bewijzen dat ze de juiste smaak, kleren of danspasjes hebben.

TUSSEN DE GOOT EN DE STERREN.

Halfway Between the Gutter and the Stars verschijnt in 2000. De plaat houdt de directe kracht vast, maar laat ook andere stemmen en sferen toe. Macy Gray en Bootsy Collins horen bij de gasten. ‘Sunset (Bird of Prey)’ trekt een andere horizon open dan het bonkende ‘Star 69’. Het album kan de blik omhoog richten en even later weer heel nadrukkelijk op de vloer landen.

‘Weapon of Choice’ krijgt een tweede leven door de video waarin Christopher Walken door een hotel danst. Spike Jonze maakt van een alledaagse ruimte een onwaarschijnlijk podium. De droge voordracht, de slingerende groove en de onverwachte bewegingen versterken elkaar. Het is een goed voorbeeld van beeld dat de muziek meer mogelijkheden geeft: na het kijken heeft dat ritme voorgoed een extra associatie.

BRIGHTON WORDT EEN DANSPLEK.

Op 13 juli 2002 komen naar schatting 250.000 mensen naar Brighton voor Big Beach Boutique II. Het beeld van een kustlijn vol luisteraars blijft aan Fatboy Slim verbonden. Tegelijk was de toestroom veel groter dan voorzien en leverde die ernstige veiligheidsproblemen op. Het evenement verdient daarom meer nuance dan alleen het etiket legendarisch feest. De omvang liet zowel de aantrekkingskracht als de grenzen van zo’n bijeenkomst zien.

Als je de beelden terugziet, valt op hoe weinig afstand er soms lijkt tussen Cook en de menigte. Hij reageert zelf zichtbaar op de muziek. Dat is een belangrijk deel van zijn aanwezigheid als dj. De selectie, de opbouw en de momenten van herkenning staan centraal, maar zijn enthousiasme maakt die keuzes zichtbaar. Een kleine beweging achter de draaitafels kan vooraan in het publiek al worden beantwoord.

PALOOKAVILLE EN EEN ANDER PODIUM.

Met Palookaville uit 2004 krijgt zijn albumwerk opnieuw andere accenten. ‘Slash Dot Dash’ klinkt direct en druk; ‘The Joker’, met Bootsy Collins, geeft een bekende compositie een nieuwe kleur. Het blijft duidelijk Cook, maar de plaat laat ook horen dat zijn interesse breder is dan telkens dezelfde explosie bouwen. Een groove kan verleiden zonder voortdurend harder te worden.

In 2010 verschijnt Here Lies Love, de samenwerking met David Byrne. Dit project draait om Imelda Marcos en brengt een groot aantal verschillende zangers samen. Het verhaal krijgt later ook een theaterleven. Voor Cook betekent het een andere context: dansmuziek helpt nu een groter verhaal dragen. Dat maakt deze samenwerking een waardevolle aanvulling op de vier reguliere Fatboy Slim-studioalbums.

HET NUMMER BEGINT BIJ JE OOR.

Zijn werk als dj, met singles en nieuwe samenwerkingen, gaat verder dan die albumreeks. Wie Fatboy Slim wil leren kennen, hoeft daarom geen lange discografie af te werken. Begin bij ‘Praise You’, zet daarna ‘Right Here, Right Now’ op en luister hoe verschillend de spanning wordt opgebouwd. In het ene nummer trekt de stem je naar binnen; in het andere doet vooral de verwachting het werk.

Lees verder in BIG BEAT.