ALANIS MORISSETTE.

DE ZIN IS NOG NIET AF.

Bij Alanis Morissette lijkt een melodie soms net iets te klein voor alles wat zij wil zeggen. De woorden lopen door, botsen tegen een maatstreep en krijgen onverwacht een extra accent. Haar stem kan dun en onderzoekend beginnen en een paar tellen later openbreken. Je hoort iemand denken terwijl ze zingt. Dat maakt haar muziek onmiddellijk herkenbaar, ook wanneer de gitaren plaatsmaken voor piano of een langzaam bewegend klanklandschap.

Het etiket van de boze zangeres doet daar weinig recht aan. Op dezelfde plaat kunnen gekwetstheid, humor, nieuwsgierigheid en tederheid naast elkaar staan. Morissette laat gevoelens bestaan voordat ze een nette conclusie hebben gekregen. Haar songs hoeven geen les af te leveren. Ze kunnen ook het moment bewaren waarop je nog niet precies weet wat je vindt, maar al wel voelt dat er iets gezegd moet worden.

VÓÓR DE WERELD MEE LUISTERDE.

Alanis Nadine Morissette werd op 1 juni 1974 geboren in Ottawa, Canada. Ze had al twee albums uitgebracht voordat haar internationale doorbraak kwam: Alanis in 1991 en Now Is the Time in 1992. Die vroege platen stonden dicht bij de dancepop van hun tijd. Er was dus al een jonge professionele zangeres, met ervaring in het maken en presenteren van toegankelijke songs.

De ontmoeting met songwriter en producer Glen Ballard in Los Angeles veranderde de richting. Hun samenwerking gaf haar woorden een andere omgeving: gitaren met rafels, ritmes die stevig bleven staan en genoeg melodische helderheid om een ingewikkelde emotie meteen te laten landen. Morissette hoefde haar gevoel voor pop niet kwijt te raken om directer te kunnen schrijven. Ze kon het juist gebruiken om verder naar binnen te gaan.

EEN PLAAT MET MEER DAN ÉÉN TEMPERATUUR.

Jagged Little Pill verscheen op 13 juni 1995. In You Oughta Know krijgt een beschadigde verhouding een bijna fysieke spanning. De bas beweegt nerveus, de gitaar snijdt door het ritme en de zang weigert beleefd op afstand te blijven. Het nummer vraagt aandacht voor het gevoel van degene die achterblijft. De onrust zit even sterk in de voordracht als in het onderwerp.

Maar luister daarna naar Hand in My Pocket. Het ritme veert, de mondharmonica geeft lucht en de opeenstapeling van tegenstrijdigheden heeft iets opgewekts. Een mens kan onzeker zijn en toch verdergaan. Head over Feet vindt weer een andere spanning: de aarzeling van iemand die merkt dat zorg en nabijheid ook werkelijk prettig kunnen zijn. De plaat wordt groter wanneer al die kleuren naast de beroemde woede mogen blijven staan.

In 1996 won het album de Grammy voor Album of the Year en Best Rock Album. Die erkenning vertelt iets over de schaal van de doorbraak. De reden om de plaat terug te leggen op de draaitafel zit in de details: een ademhaling vóór een refrein, een melodische draai die een zin onverwacht verzacht, de manier waarop een stem zichzelf ergens halverwege lijkt tegen te spreken.

DOORLOPEN NA HET GROTE REFREIN.

Met Supposed Former Infatuation Junkie uit 1998 koos Morissette voor een ruimere, grilligere plaat. Thank U heeft een kalme beweging, maar de zang blijft vol scherpe wendingen. In Unsent wordt het schrijven bijna correspondentie: gedachten volgen hun eigen lengte. De conventionele popsong is nog aanwezig, alleen hoeft niet ieder nummer zich even gemakkelijk te laten samenvatten.

Dat maakt de opvolger interessant naast zijn beroemde voorganger. Waar Jagged Little Pill gevoelens vaak in een krachtig refrein laat samenkomen, blijft deze plaat langer bij de vragen. Er is ruimte voor herhaling en ongemakkelijke zelfbeschouwing. Je hoort een songwriter die haar publiek niet voortdurend aan hetzelfde succesmoment wil herinneren, maar wil onderzoeken wat er na zo’n allesbepalende periode nog te vertellen valt.

DE STEM BLIJFT HET MIDDELPUNT.

Under Rug Swept uit 2002 en So-Called Chaos uit 2004 laten horen hoe flexibel haar manier van zingen is. Hands Clean heeft een vloeiende popbeweging waarin de woorden hun eigen onrust behouden. Everything zoekt een opener, warmer gebaar. Ook in een helder arrangement blijft haar frasering licht onvoorspelbaar. Ze kan een woord naar voren halen of een noot laten kantelen alsof de gedachte nog verandert.

Op Flavors of Entanglement uit 2008 krijgt die stem een andere omlijsting. Elektronische kleuren en nadrukkelijke ritmes maken de ruimte soms harder en hoekiger. Underneath houdt ondertussen een duidelijke melodische kern. Het is een prettige ingang naar haar latere werk: vertrouwd genoeg om meteen te volgen, met een omgeving die laat horen dat haar geluid niet vastzit aan één gitaarproductie uit de jaren negentig.

Havoc and Bright Lights volgt in 2012. De titel vat al iets samen van de tegenstelling die door haar oeuvre loopt. Bescherming en onrust kunnen gelijktijdig aanwezig zijn. De breed uitwaaierende zang in Guardian maakt die beschermende houding hoorbaar zonder de korrel uit haar stem te halen. Haar muziek verandert van kleur, maar zelden van aandachtspunt: hoe mensen zich tot zichzelf en tot elkaar proberen te verhouden.

OOK STILTE HEEFT EEN VORM.

In 2020 verschijnt Such Pretty Forks in the Road. Piano speelt een belangrijke rol en de songs nemen de tijd om zich te ontwikkelen. In Smiling en Reasons I Drink klinkt een zangeres die opnieuw nauwkeurig naar haar eigen reacties kijkt. De productie geeft de stem plaats om groot te worden, terwijl de persoonlijke inzet dichtbij blijft. Er hoeft weinig uitgelegd te worden om de spanning te voelen.

De volgende stap is opvallend: The Storm Before the Calm uit 2022, gemaakt met Dave Harrington, bestaat uit lange meditatieve stukken. Stemmen en instrumenten bewegen hier anders door de tijd. Het herkenbare poprefrein verdwijnt naar de achtergrond. Binnen haar loopbaan is dat geen los curiosum. Ook deze muziek zoekt naar een manier om een innerlijke toestand hoorbaar te maken; alleen krijgt de luisteraar veel meer ruimte tussen de gedachten.

Ontdek de muzikale context in ALTERNATIVE ROCK..

Wil je één plaat van dichtbij leren kennen? Lees het albumverhaal van JAGGED LITTLE PILL.