GLAM ROCK.

Een gitaar begint te wiegen. De zanger klinkt alsof hij tegelijk een geheim vertelt en een zaal bespeelt. Bij glamrock horen beeld en muziek bij elkaar, maar de plaat blijft ook zonder podium overeind. Juist daar wordt het interessant.

WHAT IS GLAM ROCK?

Glamrock is een muzikale en visuele stroming die vooral in het vroege jarenzeventig-Brittannië bekend werd. Rock-’n-roll, pakkende popmelodieën en theatrale presentatie kwamen samen. T. Rex, David Bowie, Slade, Sweet en Roxy Music worden er vaak toe gerekend, hoewel ze heel verschillend klinken.

Er bestaat daarom geen enkel ritme of instrument dat alle glamrock definieert. Een stampende beat en een korte gitaarriff zijn herkenbare ingrediënten, maar er is ook ruimte voor piano, saxofoon, synthesizers en vreemde wendingen. De gedeelde houding is dat een rockartiest zichzelf zichtbaar mag vormgeven.

WHEN ROCK CHANGED ITS LOOK

Marc Bolan en T. Rex hielpen de stijl begin jaren zeventig naar een groot publiek. Electric Warrior uit 1971 laat horen hoe een eenvoudige groove sensueel en lichtvoetig kan worden. Het geluid grijpt terug op rock-’n-roll, maar de presentatie maakt er iets eigentijds van.

David Bowie gaf die vrijheid een uitgesproken fictieve vorm met Ziggy Stardust. Een artiest kon een personage neerzetten en muziek, kleding en gebaren als onderdelen van hetzelfde verhaal gebruiken. Roxy Music verbond ondertussen klassieke popinvloeden aan opvallende klankexperimenten.

Dat visuele aspect was meer dan aankleding. Glam speelde met verwachtingen rond identiteit en gender. Toch hoef je een optreden niet eerst te analyseren om de muziek te begrijpen. De refreinen waren juist gemaakt om onmiddellijk iets los te maken.

WHAT DO YOU HEAR UNDER THE GLITTER?

Bij de directere kant van glam hoor je een duidelijke puls: een stevig aangezette beat, een herhaalde riff en zang die uitnodigt om mee te doen. Slade kan massief en gezamenlijk klinken. Bij T. Rex zit veel aantrekkingskracht juist in de ontspannen manier waarop de zang rond de groove beweegt.

Roxy Music kiest een andere route. Op For Your Pleasure uit 1973 kunnen vertrouwde songvormen plaatsmaken voor ongewone texturen en langere spanningsbogen. Brian Eno’s synthesizer- en tape-effecten zijn onderdeel van een bandgeluid, naast gitaar, drums en blaasinstrumenten.

Ook Bowie laat zich niet beperken tot één recept. Aladdin Sane heeft stevige gitaarmomenten, maar de piano kan net zo goed de aandacht opeisen. Luister naar de titeltrack: de instrumentale ruimte voelt onrustiger dan je bij een eenvoudige glamstamper zou verwachten.

WHICH ARTISTS SHOULD YOU KNOW?

T. Rex is een helder begin als je de groove wilt leren kennen. Bowie laat horen hoe een reeks songs een groter personage en een wereld kan dragen. Slade brengt de gezamenlijke uitroep en Sweet de combinatie van toegankelijke melodieën met een stevigere gitaarbasis.

Roxy Music is essentieel om te horen hoe breed de term is. Niet iedereen gebruikt het label voor iedere plaat van de band, maar hun vroege werk hoort bij dezelfde culturele beweging. Glam is op dat punt zowel een periode en houding als een nauw omschreven muziekstijl.

Het is ook nuttig om de carrière van een artiest niet gelijk te stellen aan één fase. Bowie maakte veel muziek buiten glamrock. Hetzelfde geldt voor andere namen die ooit bij de stroming werden ingedeeld. Het album is vaak een preciezer vertrekpunt dan alleen de artiestennaam.

GLAM ROCK OR GLAM METAL?

Glam metal verwijst vooral naar een latere, sterker door hardrock en heavy metal bepaalde wereld. Daar krijgen zware riffs, virtuoze solo’s en grote powerballads vaak meer nadruk. De opvallende kleding en podiumuitstraling hebben raakvlakken met glamrock, maar de muzikale context is anders.

Een gedeelde hoeveelheid haarlak maakt twee platen nog niet verwant in klank. Vergelijk liever de gitaarrol: een compacte, dansbare boogieriff werkt anders dan een uitgewerkte metalriff met een lange solo. Beide kunnen toegankelijk zijn en allebei kunnen ze een enorm refrein hebben.

Artrock is weer een ander begrip. Het benadrukt experiment en artistieke vormgeving in rockmuziek. Vroege Roxy Music kan dus tegelijk met glam en artrock worden verbonden. Die overlap verklaart de plaat beter dan het kiezen van één etiket.

WHY THE ALBUM STILL MATTERS

De grote singles zijn vaak de eerste kennismaking, maar op een album hoor je ook de schaduw ernaast. Een ingetogen nummer kan de uitbundigheid van het volgende sterker maken. Zo krijgt de theatrale kant meer diepte dan een enkele foto doet vermoeden.

Neem bij een eerste luisterbeurt de zang serieus als instrument. Een fluistering, een uitgerekte klinker of een plotselinge uitroep kan een eenvoudige melodie van karakter laten veranderen. Glamrock haalt veel uit zulke kleine keuzes.

WHERE TO START

Begin met Electric Warrior. Laat de groove een paar nummers lang zijn werk doen en volg hoe weinig de zang soms nodig heeft. Zet daarna Ziggy Stardust op om de theatrale kant binnen een albumwereld te horen.

Kies Slayed? voor de directe energie en For Your Pleasure voor meer vervreemding. Die vergelijking maakt duidelijk waarom glamrock niet alleen aan kleding of één gitaarinstelling te herkennen is.

Verder luisteren? Ontdek ook onze guides over rock-’n-roll, hardrock, new wave.

SOURCES & FURTHER READING

• SCHIRN — Glam! The Performance of Style
• David Bowie — biografie
• Roxy Music — For Your Pleasure
• David Bowie — Aladdin Sane
• AllMusic — glamrock