CITY POP.

Een heldere gitaar zet in. De bas beweegt soepel, de achtergrondzang opent het refrein en alles lijkt moeiteloos op zijn plek te vallen. City pop kan onmiddellijk vertrouwd klinken, ook als je de woorden niet verstaat. Misschien kwam je binnen via Plastic Love. Maar één veelgedeeld nummer is slechts een deur naar een groter verhaal.

WHAT IS CITY POP?

City pop is een ruime aanduiding voor verfijnde Japanse popmuziek, vooral uit de jaren zeventig en tachtig, waarin invloeden van soul, funk, disco, softrock en jazz samenkomen. Het gaat niet om één vast ritme of één bepaalde bezetting. Sterke liedjes, verzorgd studiospel en een stedelijke uitstraling verbinden veel van de platen die onder deze naam worden verzameld.

Tatsuro Yamashita, Taeko Onuki, Mariya Takeuchi en Eiichi Ohtaki behoren tot de belangrijke namen. Daarnaast is er een brede wereld van zangers, arrangeurs en studiomuzikanten. Wie city pop uitsluitend omschrijft als ‘Japanse muziek uit de jaren tachtig’, maakt het begrip te groot. Wie alleen de internetbekendste dansnummers bedoelt, maakt het juist te klein.

HOW DO YOU RECOGNISE THE SOUND?

Let op de manier waarop een arrangement beweegt. De bas is vaak melodisch en actief, maar zit de zang niet in de weg. Een gitaar kan korte ritmische accenten geven; toetsen leggen er een zachtere laag onder. Blazers, strijkers of meerstemmige zang kunnen een refrein laten openbloeien. Die details creëren een gevoel van ruimte en afwerking.

De muziek kan zonnig klinken zonder emotioneel eenvoudig te zijn. Een lichte groove en een weemoedige melodie passen uitstekend samen. Dat spanningsveld is een zinvolle luisteringang, ook wanneer je geen Japans spreekt. Vermijd wel het idee dat je daarmee automatisch de betekenis van de tekst begrijpt. Daarvoor blijft een betrouwbare vertaling nodig.

Er is geen verplicht city-poptempo. Ook ballads en meer rockgerichte songs horen bij het bredere verhaal. Luister daarom verder dan het geluid van één playlist. Een album kan verschillende kanten van een artiest laten horen en hoeft niet van begin tot eind te klinken als de hit waardoor je het ontdekte.

WHERE DID CITY POP BEGIN?

De wortels liggen eerder dan het beeld van de Japanse hoogconjunctuur van de jaren tachtig soms suggereert. Sugar Babe, de band met Tatsuro Yamashita en Taeko Onuki, speelde in de jaren zeventig een belangrijke rol. Ook de netwerken rond Caramel Mama en Tin Pan Alley hielpen een nieuwe studiotaal vormen. Dat waren geen losstaande sterren, maar muzikanten die op elkaars platen en bij verschillende zangers terechtkwamen.

De geschiedenis is daarom beter te volgen via samenwerkingen dan via één uitvinder. Taeko Onuki’s Sunshower verscheen in 1977. Yamashita’s Ride on Time kwam in 1980, Eiichi Ohtaki’s A Long Vacation in 1981 en For You van Yamashita in 1982. De verschillende accenten op die platen maken duidelijk dat city pop vanaf het begin meer dan één klankkleur had.

WHY DID CITY POP RETURN?

Veel internationale luisteraars ontdekten oudere Japanse platen later via onlinevideo’s, dj’s, verzamelaars en heruitgaven. Plastic Love van Mariya Takeuchi werd een bijzonder zichtbare toegangspoort. Daarmee ontstond soms de indruk dat een vergeten genre ineens uit het niets terugkeerde. Voor de makers en de luisteraars die de muziek al kenden, liep de geschiedenis natuurlijk gewoon door.

De Pacific Breeze-compilaties van Light in the Attic bieden een bruikbare route voorbij de bekendste namen. Ze plaatsen verschillende opnamen bij elkaar en maken ook minder vanzelfsprekende verbanden hoorbaar. Een compilatie is daarbij een keuze van samenstellers, geen sluitende definitie van het genre. Juist verschillende selecties naast elkaar laten horen hoe breed het gebied is.

CITY POP, J-POP OR VAPORWAVE?

J-pop is een veel bredere term voor Japanse popmuziek. City pop benoemt een specifieker historisch en stilistisch gebied daarbinnen of ernaast, afhankelijk van hoe de termen worden gebruikt. Niet elke Japanse popsong met synthesizers is dus city pop. Instrumentatie, arrangement, periode en muzikale verwantschap vertellen samen meer.

Vaporwave is een latere stijl en internetcultuur waarin bestaand materiaal onder meer kan worden vertraagd, herhaald en anders ingekaderd. Sommige makers gebruiken daarvoor Japanse pop. Het bronmateriaal en de bewerking zijn echter niet hetzelfde genre. Een originele song kan helder, beweeglijk en zorgvuldig opgebouwd zijn, terwijl een latere bewerking juist vervreemding en stilstand zoekt.

Hetzelfde geldt voor beeldtaal. Een palmboom of nachtelijke skyline kan goed bij een hoes passen, maar maakt de muziek nog geen city pop. De plaat verdient een luisterbeurt los van het decor. Dat is meestal het moment waarop een online ontdekking een echte muzikale voorkeur wordt.

WHERE TO START

For You is een goed begin wanneer je vooral op ritmische helderheid en sterke popmelodieën afgaat. Kies Sunshower om een andere, verfijnde kant van het gebied te leren kennen. Zet daarna A Long Vacation op en merk hoe de sfeer verandert zonder dat je de bredere familie verlaat.

Ben je via Plastic Love binnengekomen, luister dan naar Variety als geheel. Verwacht geen album met uitsluitend variaties op die ene song. Die afwisseling is juist leerzaam. Pacific Breeze is vervolgens geschikt om namen te vinden die je nog niet kende; volg daarna één artiest naar een eigen album.

Verder luisteren? Ontdek ook onze guides over pop, funk, disco.

SOURCES & FURTHER READING

• Nippon.com — A Guide to City Pop
• Light in the Attic — Pacific Breeze 2
• Taeko Onuki — Sunshower
• Tatsuro Yamashita — officiële discografie
• Qobuz — Fuyukukan