BOOM BAP.

Eerst voel je de lage slag, dan hoor je de snare terugkomen. Een kort muziekfragment draait opnieuw rond. De rapper heeft weinig nodig om de ruimte te vullen, omdat de beat al een duidelijke houding heeft.

THE NAME SOUNDS LIKE THE BEAT

Boom bap is een benaming voor een hiphopproductiestijl waarin kickdrum en snare nadrukkelijk aanwezig zijn. De woorden bootsen hun klank na: de lage ‘boom’ en de scherpere ‘bap’. De stijl wordt sterk geassocieerd met New York en East Coast-hiphop uit de late jaren tachtig en jaren negentig, maar de wortels liggen in eerdere hiphop.

Samples uit onder meer funk, soul en jazz spelen vaak een belangrijke rol. Een producer kan een klein fragment herhalen, verschillende stukken combineren of de klank ingrijpend veranderen. De beat biedt een herkenbaar fundament voor de stem. Boom bap zegt daardoor meer over de muzikale aanpak dan over één verplicht onderwerp in de tekst.

HOW THE DRUMS HOLD A TRACK TOGETHER

Bij veel boom bap hoor je een duidelijke afwisseling tussen kick en snare. Daartussen zorgen hi-hats, extra accenten en kleine timingverschillen voor beweging. Het ritme kan strak of wat losser aanvoelen. De kracht zit niet alleen in het volume, maar ook in de plek waarop een slag landt.

Veel tracks bewegen rond een middentempo, vaak ongeveer 80 tot 100 beats per minuut. Dat is geen toelatingseis. Luister liever naar hoe makkelijk de beat je hoofd laat meeknikken en hoeveel ruimte hij voor woorden overlaat. Een druk arrangement is niet nodig om een krachtige groove neer te zetten.

THE SAMPLE BECOMES SOMETHING ELSE

Sampling is meer dan een bekend lied opnieuw aanzetten. Een producer kan een paar tonen uit hun oorspronkelijke omgeving halen en ze een andere functie geven. Een saxofoonfragment kan een hook worden, een losse pianonoot een ritmisch accent. De betekenis ontstaat in de nieuwe samenhang.

DJ Premier is een belangrijke naam voor een sobere, scherp getekende benadering, vaak met gescratchte stemfragmenten. Pete Rock laat horen hoe samples en melodische kleuren een andere warmte kunnen brengen. Beide werkwijzen passen binnen boom bap. Een sample hoeft niet stoffig te klinken om goed te werken.

THE MC AND THE EMPTY SPACE

De rapper staat niet los van de productie. Een korte pauze, een woord dat vóór de snare landt of een zin die over de maatgrens loopt, verandert de beweging. Guru bij Gang Starr en Nas op Illmatic geven verschillende voorbeelden van hoe een stem een beat kan bewonen.

Luister een couplet eens zonder op iedere betekenis te letten. Hoor alleen de lengte van de zinnen, de ademruimte en de accenten. Lees daarna mee met de tekst. Zo vallen ritme en verhaal samen zonder dat de productie tot achtergrond wordt gereduceerd.

BOOM BAP, TRAP AND LO-FI

Wat is het verschil tussen boom bap en trap? Trap is een andere hiphopontwikkeling, met zuidelijke Amerikaanse wortels en vaak lange 808-basklanken, snelle hi-hatpatronen en een anders aangevoelde ritmische ruimte. Boom bap legt doorgaans meer nadruk op de aanslag van kick en snare en op samplegerichte loops. Er zijn natuurlijk mengvormen.

Lo-fi beschrijft eerder een klankbenadering en een brede luistercategorie dan precies dezelfde historische stijl. Lo-fi hiphop kan boom-bapritmes gebruiken, maar kiest vaak een zachter, meer vervaagd geluid. Andersom hoeft boom bap niet ruisend of laagwaardig opgenomen te zijn. Ook moderne, helder geproduceerde beats kunnen die taal spreken.

MORE THAN A DECADE TO RECREATE

KRS-One maakte de term extra zichtbaar met Return of the Boom Bap uit 1993. Toch begon de aanpak niet bij dat album en stopte zij niet aan het einde van de jaren negentig. Producers over de hele wereld bleven de verhouding tussen drums, samples en stem onderzoeken.

Dat maakt ‘ouderwets’ een te beperkte omschrijving. Een nieuwe track kan een oude techniek gebruiken en toch iets eigens vertellen. Vraag bij het luisteren wat de producer uit het materiaal haalt: zit de verrassing in de samplekeuze, de timing, de bas of juist in een onderdeel dat is weggelaten?

WHERE TO START

Begin met Hard to Earn voor de directe wisselwerking tussen Guru en DJ Premier. Midnight Marauders biedt een andere, melodische ingang. Op Illmatic hoor je hoe meerdere producers samen ruimte maken voor één herkenbare verteller.

Zoek je boom bap op vinyl, let dan ook op singles met instrumentale versies. Zonder rap hoor je hoe de beat zelfstandig is opgebouwd. Controleer bij albums of je een volledige, schone of bewerkte versie koopt en welke tracklijst bij de persing hoort.

Verder luisteren? Ontdek ook onze guides over hiphop, rap, funk, jazz.

SOURCES & FURTHER READING

• Red Bull Music Academy — In Search of Boom Bap
• Red Bull Music Academy — DJ Premier
• Red Bull Music Academy — Marley Marl
• Library of Congress — Illmatic
• A Tribe Called Quest — Midnight Marauders
• Apple Music — Mecca and the Soul Brother
• Apple Music — Hard to Earn