BLACK METAL.

De gitaar lijkt niet meer uit losse aanslagen te bestaan. Hij wordt een stroom, terwijl een stem er scherp doorheen snijdt. Black metal kan op het eerste gehoor ondoordringbaar zijn. Wie naar de melodie onder die textuur luistert, ontdekt vaak een heel precies opgebouwde sfeer.

WHAT IS BLACK METAL?

Black metal is een extreme metalstijl waarin sfeer, een scherpe of ijle zangbenadering en vaak doorgaande gitaartexturen centraal staan. Snelle drums en ruwe productie komen veel voor, maar zijn niet verplicht. Er bestaan ook langzamere, melodische, symfonische en zeer helder opgenomen vormen.

De stijl heeft wortels in de extreme metal van de jaren tachtig en kreeg begin jaren negentig een invloedrijke uitwerking in Noorwegen. Bathory, Darkthrone, Mayhem, Emperor en Immortal zijn bekende referenties. Daarnaast bestaan belangrijke scenes buiten Scandinavië, zoals de Griekse omgeving van Rotting Christ.

FROM EARLY EXTREMITY TO A NEW SOUND

De vroege geschiedenis loopt via bands die de grenzen van zware metal en donkere beeldtaal verlegden. Bathory’s Under the Sign of the Black Mark uit 1987 is een belangrijke ingang: de rauwe zang en gitaarbenadering wijzen naar veel latere muziek.

In de vroege jaren negentig ontwikkelden Noorse bands verschillende eigen antwoorden. Darkthrone koos op A Blaze in the Northern Sky uit 1992 voor een uitgesproken rauwe klank. Emperor gebruikte op In the Nightside Eclipse uit 1994 keyboards om een grotere, meer gelaagde ruimte te maken.

Mayhem’s De Mysteriis Dom Sathanas, eveneens uit 1994, heeft weer een eigen vocale en ritmische wereld. Deze platen vormen samen geen identiek recept. Ze laten zien hoe dezelfde behoefte aan een extreme atmosfeer verschillende muzikale keuzes kon opleveren.

WHAT IS TREMOLO PICKING?

Bij tremolo picking wordt een toon of reeks tonen zeer snel herhaald aangeslagen. Daardoor kunnen afzonderlijke gitaarnoten samenvloeien tot een doorlopende lijn. In black metal draagt die lijn vaak de melodie, terwijl de drums een veel drukkere beweging maken.

Het woord tremolo wordt ook voor andere muzikale effecten gebruikt. Hier gaat het om de aanslagtechniek, niet noodzakelijk om een pedaal. De vervorming en opname bepalen vervolgens of de lijn scherp, wazig of bijna orkestrerend overkomt.

Probeer bij een druk gedeelte de gitaarmelodie mee te neuriën. Dat hoeft niet letterlijk op toon: het gaat om het herkennen van de stijgende en dalende beweging. Dan hoor je beter dat de muziek niet uitsluitend uit snelheid en ruis bestaat.

WHY CAN THE RECORDING SOUND RAW?

Een ruwe opname kan afstand creëren en instrumenten meer als één textuur laten klinken. Bij sommige blackmetalplaten is dat een bewuste esthetische keuze. Technische beperkingen kunnen eveneens een rol spelen. Het ene sluit het andere niet uit.

Rauw betekent bovendien niet dat iedere partij willekeurig is. Een eenvoudige herhaling kan zorgvuldig zijn gekozen om spanning vast te houden. De productie legt dan minder nadruk op het afzonderlijk uitlichten van ieder instrument.

Er bestaan tegelijk veel verzorgde, brede producties binnen black metal. Emperor laat horen hoe keyboards en gelaagde arrangementen een andere weg naar atmosfeer openen. Een lo-fi opname is dus geen noodzakelijke eigenschap.

BLACK METAL OR DEATH METAL?

Death metal heeft vaak diepere growls en meer nadruk op het gewicht en de vorm van afzonderlijke riffs. Black metal gebruikt geregeld een hoger stemgeluid en een meer doorlopende gitaartextuur. Dat zijn veelvoorkomende verschillen, geen waterdichte regels.

Een blackmetalnummer kan grooven en een deathmetalplaat kan ijl of atmosferisch klinken. Er bestaan ook mengvormen. Luister daarom naar de combinatie van stem, gitaarrol en sfeer in plaats van het genre aan één passage te koppelen.

Symfonische black metal voegt nadrukkelijke orkestrale of keyboardlagen toe. Atmosferische black metal legt vaak extra gewicht op langere ontwikkelingen en klankruimte. Zulke termen helpen om binnen de brede familie een richting te kiezen.

IS IT ALWAYS SATANIC OR NORWEGIAN?

Nee. Antichristelijke en satanische beeldtaal speelt een belangrijke historische rol, maar teksten kunnen ook natuur, mythologie, persoonlijke ervaringen of fictieve werelden behandelen. Immortal is bijvoorbeeld sterk verbonden met een eigen winterse fantasiewereld.

Ook geografisch is het genre veel breder. Thy Mighty Contract van het Griekse Rotting Christ laat een andere melodische en ritmische aanpak horen. Alleen naar Noorwegen kijken zou een belangrijk deel van de muziek missen.

De geschiedenis van de vroege Noorse scene omvat ernstige misdrijven die veel publieke aandacht kregen. Die gebeurtenissen zijn geen verklaring voor iedere muzikale keuze en vertegenwoordigen niet alle makers of luisteraars. Voor het begrijpen van de platen blijft het belangrijk de klank en compositie zelf te beluisteren.

WHERE TO START

Begin met At the Heart of Winter als duidelijke riffs je een houvast geven. Kies In the Nightside Eclipse wanneer een gelaagde, grootse sfeer je aanspreekt. Luister hoe de gitaarmelodie door de drukte heen blijft bewegen.

Ga daarna naar A Blaze in the Northern Sky voor een rauwere benadering. Vergelijk die met Thy Mighty Contract om buiten de Scandinavische lijn te luisteren. Je hoeft niet alle klankwerelden even prettig te vinden om hun verschillen te ontdekken.

Verder luisteren? Ontdek ook onze guides over death metal, thrash metal, heavy metal.

SOURCES & FURTHER READING

• Peaceville — Darkthrone
• Peaceville — Mayhem
• Nuclear Blast — Immortal
• Rotting Christ — Thy Mighty Contract
• Louder — Emperor en In the Nightside Eclipse
• MusicBrainz — Under the Sign of the Black Mark