ARTIST STORY
THELONIOUS MONK.
IMAGE CREDIT: William P. Gottlieb / Library of Congress, via Wikimedia Commons · Thelonious Monk in Minton’s Playhouse, New York, circa september 1947 · public domain · gerestaureerd door Adam Cuerden · voor de hero responsief uitgesneden.
Klikken laadt de Spotify-player. Spotify bepaalt wat je kunt afspelen.
Open in Spotify ↗Soms valt er een stilte op de plek waar je een volgende pianonoot verwacht. Dan komt die noot alsnog, net iets later en op een toon die alles verschuift. Bij Thelonious Monk is zo’n moment geen vergissing. Het is zijn manier om je echt te laten luisteren.
THE SOUND OF ANOTHER WAY.
Monk groeide op in New York en vond zijn plaats in de jazzscene rond Minton’s Playhouse. In de jaren veertig werkte hij tussen muzikanten die de taal van de moderne jazz veranderden. Zijn eerste opnamen als bandleider voor Blue Note lieten al horen hoe persoonlijk zijn muziek was: hoekige melodieën, onverwachte akkoorden, ritmes die lijken te haperen en toch steeds verder bewegen.
Luister naar ’Round Midnight of Blue Monk. Het zijn composities die andere musici telkens opnieuw spelen, maar de maker blijft herkenbaar in het ontwerp. Monk schreef niet alleen een melodie boven een reeks akkoorden. Hij bouwde kleine werelden waarin een pauze net zo veel kan zeggen als een volle maat. Dat maakt ook zijn solopiano bijzonder: zonder een band om zich heen hoeft hij niemand achterna te spelen.
BRILLIANT CORNERS.
Op Brilliant Corners, opgenomen in 1956, komen compositie en samenspel dicht op elkaar. De titeltrack vraagt veel van de groep; Monk geeft de muzikanten een route die tegelijk precies en verrassend is. In het spel van saxofonist Sonny Rollins krijgt die muziek een extra scherpe stem. Het album is een goede ingang voor wie wil horen waarom Monk zowel pianist als componist was.
Een jaar later speelde hij met John Coltrane in het Five Spot Café in New York. Hun samenwerking laat twee eigenzinnige muzikanten horen die elkaar niet gladstrijken. Coltrane zoekt en duwt vooruit; Monk laat de vorm kantelen met een paar noten. De later teruggevonden opnamen van hun concert in Carnegie Hall geven een bijzonder inkijkje in die ontmoeting. Lees daarna ook het verhaal van John Coltrane.
MORE THAN ONE MONK.
In de jaren zestig speelde Monk met zijn quartet en maakte hij voor Columbia onder meer Monk’s Dream. Je hoort hoe vertrouwd de band raakt met zijn bewegingen zonder dat de stukken voorspelbaar worden. Op Solo Monk krijgt juist de pianist alle ruimte. De orkestopname At Town Hall toont een andere schaal. Quartet, septet, trio of solo: het zijn verschillende bezettingen van dezelfde muzikale verbeelding.
Bij SJELF staan die platen daarom samen op één Artist Page voor Thelonious Monk, ook wanneer een label de bezetting als artiest heeft ingevoerd. Wil je zijn muzikale wereld verder plaatsen, begin dan bij onze JAZZ. Genre Guide en volg de hoekige lijnen naar BEBOP.
ONE THING YOU DIDN’T KNOW.
Een opname van Monk en Coltrane in Carnegie Hall bleef jarenlang ongehoord in de archieven van de Library of Congress. Pas decennia na het concert verscheen de muziek voor een breder publiek. Soms wordt een jazzgeschiedenis alsnog hoorbaar doordat iemand een band terugvindt.
THE FACTS
HOME · New York
INSTRUMENT · piano
COMPOSITIONS · ’Round Midnight, Blue Monk, Straight, No Chaser
CONNECTION · John Coltrane, Carnegie Hall en de Five Spot
ESSENTIAL DISCOGRAPHY
- 1947–52Genius of Modern Music · Blue Note-opnamen, later als albums uitgebracht
- 1956/57Brilliant Corners
- 1957Monk’s Music
- 1957/2005Thelonious Monk Quartet with John Coltrane at Carnegie Hall · opgenomen / uitgebracht
- 1963Monk’s Dream
- 1965Solo Monk
De jaartallen van de vroege opnamen en de latere albumuitgaven verschillen soms. Bekijk de actuele vinyluitgaven bij SJELF.
FAQ
Waarom klinkt Thelonious Monk zo anders?
Hij gebruikt pauzes, onverwachte accenten en ongewone akkoorden als onderdeel van de melodie. Daardoor krijgt ieder stuk zijn eigen ritme en spanning.
Is Thelonious Monk Quartet een andere artiest?
Nee. Het is een benaming voor Monk met een van zijn groepsbezettingen. Bij SJELF vind je quartet-, trio-, septet-, orkest- en soloplaten samen op zijn Artist Page.
Met welke artiest werkte Monk samen?
Onder anderen met John Coltrane en Sonny Rollins. Met Coltrane trad hij in 1957 op in New York; van hun concert in Carnegie Hall verschenen later archiefopnamen.
Welk album is een goed begin?
Probeer Monk’s Dream voor het kwartet, Brilliant Corners voor de componist en Solo Monk voor de pianist alleen.
Welke Monk-platen staan bij SJELF?
De Artist Page toont het actuele aanbod, inclusief de verschillende groepsbezettingen en samenwerkingen. Beschikbaarheid en pre-orders staan bij de individuele platen.
THE FINAL WORD.
LISTEN TO THE PAUSE.
Monk laat horen dat muziek ook beweegt wanneer niemand speelt. Kies een plaat, volg de melodie en let vooral op het moment waarop zij even weg lijkt te zijn. Daar gebeurt vaak het meest.
