ARTIST STORY
JOHN COLTRANE.
Een saxofoon die blijft zoeken, van een eenvoudige melodie tot muziek zonder vaste grenzen. John Coltrane veranderde hoe jazz kan klinken en wat ze kan betekenen.
IMAGE CREDIT: Hugo van Gelderen / Anefo, Nationaal Archief · Schiphol, 26 oktober 1963 · CC0 1.0 · Uitsnede voor deze publicatie.
Klikken laadt de Spotify-player. Spotify bepaalt wat je kunt afspelen.
Open in Spotify ↗VIER NOTEN ZIJN GENOEG OM TE BEGINNEN.
Een gong, een paar pianoklanken, dan de bas. Het begin van A Love Supreme geeft je iets eenvoudigs om vast te houden voordat John Coltranes saxofoon begint te zoeken. De muziek kan uitdijen en schuren, maar dat kleine motief blijft een herkenningspunt. Je hoeft geen akkoorden te kunnen benoemen om te voelen dat hier iemand met grote aandacht iets probeert over te brengen.
Zijn tenor klinkt stevig en korrelig, zijn sopraansaxofoon helderder en snijdender. Achter de lange lijnen blijft het ademen van een muzikant voelbaar.
LEREN, SPELEN, OPNIEUW BEGINNEN.
Coltrane wordt in 1926 geboren in Hamlet, North Carolina. Via High Point komt hij in Philadelphia terecht. Hij leert zijn vak in dansbands, rhythm-and-blues en bebop: jarenlang oefenen, luisteren en samenspelen gaat aan zijn vernieuwingen vooraf.
Het werk met Miles Davis en Thelonious Monk scherpt zijn gehoor. In 1957 neemt hij zijn debuut op voor Prestige en maakt hij Blue Train voor Blue Note. De drie blazers geven de thema’s een brede kleur; zijn solo’s blijven nieuwe mogelijkheden zoeken.
VAN GIANT STEPS NAAR OPEN RUIMTE.
Giant Steps uit 1960 beweegt razendsnel door zijn harmonieën. Luister daarna naar Naima op dezelfde plaat: ook één lang aangehouden klank kan bij Coltrane veel gewicht krijgen.
My Favorite Things uit 1961 opent een andere route. De melodie uit The Sound of Music blijft herkenbaar, maar krijgt op sopraansaxofoon alle ruimte om rond te cirkelen. McCoy Tyners piano, Steve Davis’ bas en Elvin Jones’ drums maken herhaling beweeglijk. Het bekende lied wordt een vertrekpunt voor een langere reis.
VIER MUZIKANTEN, EEN GEZAMENLIJKE AANDACHT.
Pianist McCoy Tyner, bassist Jimmy Garrison en drummer Elvin Jones vormen met Coltrane zijn beroemde kwartet. Op Crescent hoor je hoe Jones het ritme laat golven terwijl Tyner en Garrison houvast geven.
A Love Supreme wordt in december 1964 opgenomen en verschijnt in 1965. Het is een vierdelig werk waarin Coltrane zijn spirituele overtuiging hoorbaar maakt. Ook zonder die overtuiging te delen kun je de beweging volgen: een eerste erkenning, steeds grotere aandrang, dan een einde dat als een voordracht kan klinken. De samenhang zit in de aandacht waarmee ieder deel naar het volgende leidt.
ONE THING YOU DIDN’T KNOW.
Op A Love Supreme hoor je Coltrane ook zingen: hij herhaalt de titel in Acknowledgement. Op de oorspronkelijke hoes staan bovendien een brief en een gedicht van zijn hand. De man die zoveel zonder woorden wist te zeggen, gaf deze plaat dus ook een persoonlijke geschreven en gezongen stem.
DE ZOEKTOCHT BLIJFT OPEN.
In zijn latere werk worden de bezettingen groter en de vormen vrijer. Alice Coltrane, Pharoah Sanders en Rashied Ali spelen belangrijke rollen in die ontwikkeling. Van het grote ensemble op Ascension tot het duet met Ali op Interstellar Space verandert de verhouding tussen melodie, ritme en klank steeds opnieuw.
Coltrane overlijdt in 1967. Later verschijnen nog onbekende studio-opnamen, waaronder Both Directions at Once en Blue World. Begin vandaag met My Favorite Things: volg de melodie en laat je door het samenspel meenemen.
THE FACTS
ESSENTIAL DISCOGRAPHY
Studio-uitgaven als leider of gedeeld hoofdartiest, op jaar van eerste uitgave; opnamen kunnen veel ouder zijn. Blue Train volgt de datering 1957 van Blue Note. Impressions (1963), Live at Birdland (1964) en Selflessness (1969) combineren studio- en concertmateriaal en staan daarom buiten deze studioreeks. Reguliere compilaties, herverpakkingen, losse alternatieve takes en optredens als sideman zijn niet apart opgenomen.
- 1957Coltrane — Prestige
- 1957Blue Train
- 1957Tenor Conclave — gezamenlijk ensemble
- 1957Interplay for 2 Trumpets and 2 Tenors — gezamenlijk ensemble
- 1958John Coltrane with the Red Garland Trio / Traneing In
- 1958Soultrane
- 1958Tanganyika Strut — met Wilbur Harden
- 1958Jazz Way Out — met Wilbur Harden
- 1958Wheelin’ & Dealin’ — gezamenlijk ensemble
- 1959Cattin’ with Coltrane and Quinichette
- 1959The Cats — met Tommy Flanagan, Kenny Burrell en Idrees Sulieman
- 1960Giant Steps
- 1961Lush Life
- 1961Coltrane Jazz
- 1961My Favorite Things
- 1961Bags & Trane — met Milt Jackson
- 1961Africa/Brass
- 1961Olé Coltrane
- 1961Settin’ the Pace
- 1962Coltrane Plays the Blues
- 1962Coltrane — Impulse!
- 1962Standard Coltrane
- 1963Duke Ellington & John Coltrane
- 1963Ballads
- 1963Kenny Burrell & John Coltrane
- 1963John Coltrane and Johnny Hartman
- 1963Stardust
- 1963Dakar
- 1964The Believer
- 1964Coltrane’s Sound
- 1964Black Pearls
- 1964Crescent
- 1965A Love Supreme
- 1965Bahia
- 1965The John Coltrane Quartet Plays
- 1966Ascension
- 1966The Avant-Garde — met Don Cherry
- 1966Meditations
- 1966The Last Trane
- 1967Kulu Sé Mama
- 1967Expression
- 1968Om
- 1968Cosmic Music — met Alice Coltrane
- 1970Transition
- 1971Sun Ship
- 1972Infinity
- 1974Interstellar Space
- 1977First Meditations (for quartet)
- 1995Stellar Regions
- 2018Both Directions at Once: The Lost Album
- 2019Blue World
FAQ
Wie was John Coltrane?
John Coltrane was een Amerikaanse saxofonist en componist die de moderne jazz diepgaand veranderde. Hij speelde van bebop en hardbop tot modal jazz en vrije improvisatie.
Speelde John Coltrane met Miles Davis?
Ja. Coltrane speelde in verschillende periodes met Miles Davis, onder meer rond Kind of Blue. De samenwerking hielp zijn internationale reputatie vestigen en vormde een belangrijke stap in zijn ontwikkeling.
Wat is A Love Supreme?
A Love Supreme uit 1965 is een vierdelige suite van het John Coltrane Quartet. Het album is zowel een spirituele verklaring als een hoogtepunt van zijn modale jazzperiode.
Welke musici speelden in het klassieke John Coltrane Quartet?
De klassieke bezetting bestond uit McCoy Tyner op piano, Jimmy Garrison op bas en Elvin Jones op drums. Hun samenspel gaf Coltrane ruimte voor lange, intens opgebouwde improvisaties.
Welke John Coltrane-plaat is goed op vinyl?
A Love Supreme is het beste beginpunt en kent officiële vinylheruitgaven. Wie daarna verder wil, kan luisteren naar Giant Steps voor zijn harmonische kant of My Favorite Things voor zijn modale spel.
Ontdek de muzikale context in JAZZ..
THE FINAL WORD.
JE HOEFT NIET ALLES TE BEGRIJPEN OM TE LUISTEREN.
Coltrane nodigt je uit om aandachtig te blijven, ook wanneer de muziek onbekend terrein betreedt. Een melodie, een ritme of één saxofoonklank kan het begin zijn. De rest ontdek je terwijl de plaat draait.
Wil je één plaat van dichtbij leren kennen? Lees het albumverhaal van A LOVE SUPREME.
