MUSIC EXPLAINED
THE GARAGE. GOEDE DINGEN BLIJVEN DRAAIEN.
IMAGE CREDIT: SJELF. — originele AI-illustratie voor THE COLLECTIONS.
De motorkap staat open. Op de werkbank liggen een paar sleutels die nog niet terug in de la kunnen. Ergens begint een gitaar. Niet iedere garage ziet er zo uit, maar het beeld maakt iets herkenbaars zichtbaar: sommige dingen blijven interessant omdat je er tijd in steekt. Een oude auto. Een motor die je leert kennen. Een plaat die bij iedere draaibeurt iets anders laat horen.
THE GARAGE brengt die aandacht samen. Een collectie voor de werkplaats en voor het moment daarna, wanneer het gereedschap weer ligt waar het hoort. Hoe passen de liefde voor machines en de liefde voor elpees eigenlijk bij elkaar?
WETEN WAT JE IN HANDEN HEBT.
Een elpee maakt muziek tastbaar. Je kiest een hoes, bekijkt de namen en legt een kant klaar. Wie zelf sleutelt, herkent misschien iets in die volgorde. Eerst kijken. Dan begrijpen wat je gaat doen. En vervolgens de tijd nemen om het goed te doen. De handelingen zijn verschillend, maar beide kunnen een gewoon moment meer aandacht geven.
Daar is geen dure installatie of zeldzame klassieker voor nodig. De betekenis ontstaat door gebruik. Een plaat kan bij je horen omdat iemand haar ooit voor je draaide. Een motor kan belangrijk zijn door de ritten die je ermee maakte. Gebruikssporen vertellen iets, al blijft zorgvuldig omgaan met je spullen natuurlijk onderdeel van het plezier.
Vinyl hoeft daarbij niet als beter dan andere manieren van luisteren te worden verdedigd. Het nodigt vooral uit tot een andere handeling: kiezen en blijven. Dat past bij een plek waar je ook niet ieder onderdeel na één blik vervangt.
EEN BAND IN EEN ECHTE GARAGE.
Bij Foo Fighters is de verbinding heel letterlijk. Wasting Light uit 2011 werd opgenomen in Dave Grohls garage in Californië. Met producer Butch Vig koos de band voor analoge opnameapparatuur. De garage was de werkplek waar het album werkelijk tot stand kwam.
Dat maakte de opnamen niet zomaar eenvoudig. Muzikanten moesten voorbereid zijn en beslissingen nemen terwijl ze samen speelden. De ruimte was huiselijk, de ambitie groot. Zet Bridge Burning op en luister hoe snel de band zich vastbijt in een gezamenlijk ritme. Aan het einde van het album geeft Walk dat doorzetten een andere vorm.
Ook de titel Cosmo’s Factory van Creedence Clearwater Revival verwijst naar een werkplek. Het album uit 1970 ontleent zijn naam aan de oefenruimte van de band en de bijnaam van drummer Doug ‘Cosmo’ Clifford. Het is een passende herinnering: songs die vanzelfsprekend klinken, komen vaak voort uit veel herhalen en samen uitproberen.
WAAR DE BEWEGING ZIT.
Een riff is een kort muzikaal patroon dat terugkeert. Het geeft een song houvast. Bij AC/DC kun je horen hoe belangrijk de ruimte tussen de slagen is. De gitaar hoeft niet iedere seconde te vullen om de muziek voort te laten gaan. Bas en drums maken het patroon compleet.
Groove gaat over hoe die onderdelen samen bewegen. Op Brothers van The Black Keys kan een eenvoudig drumpatroon een hele passage dragen. Bij Red Hot Chili Peppers neemt de bas veel initiatief. Bij ZZ Top geven kleine verschuivingen in timing en accent de boogie zijn karakter. De herhaling houdt je vast; de details houden het levend.
Daarom passen deze platen in onze selectie. Het is een keuze van SJELF, geen onderzoek naar wat automobilisten of motorrijders het liefst draaien. De werkplaats is het vertrekpunt voor een luisterroute, geen voorschrift voor de smaak van iedereen die er binnenloopt.
DE WEG KOMT DE KAMER BINNEN.
Sommige verbindingen zijn door films extra sterk geworden. Born to Be Wild en The Pusher, beide op het debuut van Steppenwolf uit 1968, werden gebruikt in Easy Rider. Daardoor zijn deze songs ook verbonden geraakt met het beeld van motoren op de open weg. Luister naar het hele album en je hoort het bluesfundament onder die bekende associatie.
Golden Earring geeft met Radar Love een ander vertrekpunt. Op Moontan uit 1973 wachten naast die bekende song ook langere stukken. Het album biedt ruimte om van de hoofdweg af te gaan.
Songs for the Deaf van Queens of the Stone Age gebruikt radiofragmenten om de songs te verbinden. Het idee achter het album volgt een autorit van Los Angeles naar de woestijn. Wisselende zenders worden onderdeel van de muzikale route. Ook zonder te vertrekken kun je horen hoe een album beweging organiseert.
ER MAG MEER DOOR DIE DEUR.
Een collectie over de garage hoeft niet uitsluitend uit zware gitaren te bestaan. Op Sound & Color laat Alabama Shakes horen hoe soul, ritme en gitaarmuziek elkaar kunnen veranderen. De stem van Brittany Howard is krachtig, maar de band kan ook terughouden. Juist dat verschil maakt de uitbarstingen voelbaar.
Lucinda Williams geeft de reis een andere schaal. Car Wheels on a Gravel Road uit 1998 laat plekken en herinneringen dichtbij komen. Hier draait beweging ook om wat je meeneemt en achterlaat. Zulke platen passen bij het napraten, wanneer een verhaal over een voertuig ineens een verhaal over iemand blijkt te zijn.
Daar staan de grote gebaren van Bruce Springsteen, het onderzoekende gitaarwerk van Jimi Hendrix en de samenspraak tussen orgel en gitaar van Deep Purple naast. De overeenkomst zit in de aandacht waarmee je ze kunt beluisteren.
NA HET SLEUTELEN.
Een schone luisterplek buiten het werkstof maakt het gemakkelijker om platen goed te houden. En misschien komt het beste luistermoment pas als het werk klaar is. Dan kan een liveopname van Johnny Cash de kamer binnenkomen, inclusief de reacties uit de zaal. Of een lang gitaarverhaal van Dire Straits eindelijk alle tijd krijgen.
Een album van begin tot einde draaien verandert ook wat je opmerkt. Een rustige song kan de volgende uitbarsting voorbereiden. De afsluiter kan je anders naar de opening laten luisteren. Je leert een plaat kennen zoals je een vertrouwd voorwerp leert kennen: door ermee om te gaan.
ONE THING TO LISTEN FOR.
Kies één song en volg eerst alleen de drums. Luister daarna opnieuw, met je aandacht bij de bas. Pas de derde keer volg je de gitaar of de stem. Het nummer verandert niet, maar je hoort beter hoe de onderdelen samen de beweging maken. Howlin’ for You van The Black Keys is een goed begin.
TWINTIG PLATEN VOOR THE GARAGE.
Van de werkbank naar het napraten: dit zijn twintig albumkeuzes van SJELF. De jaartallen horen bij de oorspronkelijke albums. Digitale heruitgaven kunnen extra tracks bevatten. Op de collectiepagina vind je bij iedere plaat een luistertip, een Spotify-link en de bijbehorende artiest.
-
Back in Black (1980)
AC/DC -
Tres Hombres (1973)
ZZ Top -
Cosmo’s Factory (1970)
Creedence Clearwater Revival -
Moontan (1973)
Golden Earring -
Steppenwolf (1968)
Steppenwolf -
Brothers (2010)
The Black Keys -
Elephant (2003)
The White Stripes -
Blood Sugar Sex Magik (1991)
Red Hot Chili Peppers -
Sound & Color (2015)
Alabama Shakes -
Songs for the Deaf (2002)
Queens of the Stone Age -
Wasting Light (2011)
Foo Fighters -
Machine Head (1972)
Deep Purple -
Electric Ladyland (1968)
Jimi Hendrix -
Born to Run (1975)
Bruce Springsteen -
Car Wheels on a Gravel Road (1998)
Lucinda Williams -
Brothers in Arms (1985)
Dire Straits -
Rust Never Sleeps (1979)
Neil Young -
Strange Days (1967)
The Doors -
At Folsom Prison (1968)
Johnny Cash -
Ten (1991)
Pearl Jam
Goed gereedschap gaat mee. Een goede plaat ook. Je hoeft er niet voortdurend iets nieuws aan toe te voegen om opnieuw plezier te hebben. Soms is het genoeg om de deur open te doen, een kant op te zetten en weer aandacht te geven aan wat er al is.
