STEVIE WONDER.

HET RITME WEET DE WEG

Een paar tellen van Superstition zijn genoeg. De drums zetten hun schouders onder het nummer en dat droge, veerkrachtige toetsenmotief begint eromheen te draaien. Nog voordat Stevie Wonder zingt, is er al een gesprek gaande. Zijn muziek kan ingewikkeld in elkaar zitten en toch voelen alsof je lichaam de uitleg eerder heeft gekregen dan je hoofd.

VAN LITTLE STEVIE NAAR EEN EIGEN STEM

Stevie Wonder werd in 1950 geboren in Saginaw, Michigan, en groeide op in Detroit. Hij leerde al jong verschillende instrumenten bespelen. Motown tekende hem in 1961, toen hij elf was. De naam Little Stevie Wonder legde het accent op zijn jeugd en zijn opvallende muzikaliteit. Dat leverde een sterk beeld op, maar uiteindelijk zou vooral het woord Little te klein blijken.

Fingertips, Part 2 werd in 1963 een Amerikaanse nummer één. De opname kwam van het podium: je hoort een jonge artiest die reageert op de band en de zaal. Daarom staat het bijbehorende livealbum niet tussen de studioalbums hieronder. Het is wel een essentieel beginpunt voor zijn verhaal. Dat directe contact met een publiek zou ook in zijn zorgvuldig opgebouwde studiowerk blijven zitten.

De jaren zestig brachten songs als Uptight (Everything’s Alright), For Once in My Life en My Cherie Amour. Wonder ontwikkelde zich binnen de Motown-omgeving van opvallende jonge uitvoerder tot een schrijver met een herkenbare melodische stem. Luister hoe hij een korte regel net iets laat uitlopen. De timing geeft een bekend akkoord opnieuw spanning.

DE STUDIO ALS INSTRUMENT

In de vroege jaren zeventig kreeg Wonder meer zeggenschap over zijn muziek. Music of My Mind en Talking Book, allebei uit 1972, laten horen wat er gebeurt wanneer een muzikant het hele geluidsbeeld vanuit zijn eigen ideeën kan opbouwen. Zang, drums en toetsen voelen als onderdelen van één gedachte. De studio wordt een plek waar een lied tijdens het spelen van vorm mag veranderen.

Talking Book is een bijzonder goede ingang. You Are the Sunshine of My Life opent warm en licht, terwijl Maybe Your Baby de muziek trager en zwaarder laat rollen. Vervolgens komt Superstition met die bijna tastbare spanning tussen ritme en melodie. De plaat kan van temperatuur wisselen zonder dat je het gevoel krijgt naar een andere artiest te luisteren.

INNERVISIONS KIJKT NAAR BUITEN

Innervisions uit 1973 maakt de buitenwereld nadrukkelijk hoorbaar. Living for the City vertelt over kansen, armoede en racisme; het arrangement trekt je steeds dieper het verhaal in. De muziek klinkt groot, maar de menselijke schaal blijft voelbaar. Er staat iemand in dat verhaal, met verwachtingen die niet door de werkelijkheid worden waargemaakt.

Op dezelfde plaat geven Higher Ground en Don’t You Worry ’bout a Thing de beweging weer een andere richting. Dat is kenmerkend voor Wonder. Een album hoeft niet één stemming te bewaken. Er kan twijfel zijn, kritiek, verliefdheid en een onbedwingbare behoefte om te dansen. De samenhang ontstaat uit de blik van de maker.

Fulfillingness’ First Finale volgde in 1974. De titel klinkt groots, maar veel van de kracht zit in de nabijheid van de songs. Boogie On Reggae Woman laat een ritme lenig door de ruimte bewegen. You Haven’t Done Nothin’ maakt zijn kritiek juist scherp. Je kunt door een melodie worden meegenomen en ondertussen heel goed horen dat de zanger iets van de wereld verlangt.

EEN HELE DAG IN ÉÉN ALBUM

Songs in the Key of Life uit 1976 vraagt meer tijd. De omvangrijke plaat brengt verschillende kanten van zijn muziek bijeen: de uitnodigende zang van Love’s in Need of Love Today, de sprankelende blazers van Sir Duke, de vaart van I Wish en het geduld van As. De songs hebben hun eigen gewicht en versterken toch het grotere geheel.

Bij Sir Duke richt Wonder zich tot de muzikale traditie die hem voedde. Bij I Wish krijgt de herinnering aan vroeger een energieke baslijn mee. Het album laat zo horen dat terugkijken niet stil hoeft te staan. Jazz, soul, gospel en funk kunnen samen iets maken dat onmiddellijk in het heden klinkt.

Zijn latere werk loopt verder dan deze beroemde jaren. Hotter than July bracht in 1980 onder meer Master Blaster (Jammin’) en Happy Birthday. Op In Square Circle staan de strakke pop van Part-Time Lover en de zachtheid van Overjoyed naast elkaar. Conversation Peace en A Time to Love vervolgen een loopbaan waarin een herkenbare melodie steeds ruimte krijgt voor nieuwe kleuren.

ONE THING YOU DIDN’T KNOW

Happy Birthday is meer dan een feestlied. Wonder verbond het aan de campagne voor een nationale feestdag ter ere van Martin Luther King Jr. Wie alleen het refrein kent, mist dus een belangrijk deel van de bedoeling. Het plezier van samen zingen werd een manier om een maatschappelijke wens hoorbaar te maken. Dat past precies bij een artiest voor wie warmte en overtuiging elkaar versterken.

Bekijk de artiestpagina van STEVIE WONDER voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken. Ontdek de muzikale context in SOUL..