SIA.

Wie alleen de pruik kent, mist het grootste deel van Sia’s verhaal. Voordat ze arena’s vulde zonder haar gezicht te tonen, had ze al een grillige loopbaan achter de rug: een band in Australië, een vrijwel verdwenen eerste album, jaren in Londen, zang bij Zero 7, een cultklassieker die door een televisieserie opnieuw werd ontdekt en een periode waarin ze liever liedjes voor anderen schreef. Juist uit die omwegen ontstond haar radicale antwoord op roem: de stem centraal, de persoon buiten beeld.

ADELAIDE BEFORE THE WIG.

Sia Kate Isobelle Furler werd op 18 december 1975 geboren in Adelaide. Kunst en muziek waren dichtbij; haar ouders bewogen zich in een creatieve omgeving en thuis klonk een brede verzameling soul, pop en jazz. Als jonge zangeres sloot Sia zich aan bij Crisp, een lokale acidjazzband. Daar leerde ze niet hoe je een perfect poplied schrijft, maar hoe je een stem gebruikt als instrument: schurend, lenig en soms bewust onvoorspelbaar.

In 1997 verscheen haar eerste soloalbum, OnlySee. De plaat werd kleinschalig uitgebracht en bereikte nauwelijks een publiek buiten Australië. Achteraf klinkt dat debuut als een schetsboek. De grote uithalen en gebroken rand in haar stem zijn al aanwezig, maar de artiest die later miljoenen luisteraars zou bereiken, bestaat nog niet in een herkenbare vorm. Sia was niet op weg langs een rechte route. Ze moest eerst verdwalen.

Na het uiteenvallen van Crisp vertrok ze naar Londen. Kort voor haar komst overleed haar toenmalige vriend Dan Pontifex na een verkeersongeval. Rouw, depressie en verslaving tekenden de jaren die volgden. Sia zou later open spreken over die periode en over haar herstel. Die ervaringen maken haar vroege werk niet tot een eenvoudig dagboek, maar verklaren wel waarom lichtheid en pijn in haar muziek zo vaak naast elkaar bestaan.

HEALING IN PUBLIC.

Healing Is Difficult uit 2001 probeerde verdriet in beweging te zetten. Jazz, elektronica en pop liepen door elkaar; de titel was openhartig, bijna oncomfortabel direct. De singles brachten haar enige aandacht, maar de samenwerking met haar label verliep moeizaam. Sia wilde niet worden teruggebracht tot één verkoopbaar beeld en merkte al vroeg hoe de muziekindustrie een persoonlijk verhaal graag omzet in een herkenbare verpakking.

Een belangrijker podium vond ze als gastzangeres bij het Britse downtempo-duo Zero 7. Haar stem op nummers als Destiny en Distractions werd onderdeel van de warme, nachtelijke sfeer van hun debuut Simple Things. Later keerde ze terug op meerdere platen. Voor veel luisteraars was dit de eerste ontmoeting met Sia: niet als popster vooraan, maar als een stem die een hele ruimte van kleur kon laten veranderen.

Op Colour the Small One uit 2004 werd haar eigen muziek stiller en intiemer. De plaat kreeg aanvankelijk slechts bescheiden aandacht. Toch stond er één nummer op dat haar loopbaan langzaam zou kantelen. Breathe Me bouwt vanuit een kwetsbare pianopartij naar een orkestrale ontlading, zonder het gevoel van nabijheid te verliezen. Toen het nummer in 2005 de slotmontage van de televisieserie Six Feet Under begeleidde, vond het wereldwijd een nieuw publiek.

A FACE THE INDUSTRY COULD SELL.

Some People Have Real Problems uit 2008 bracht meer kleur en humor. Sia verscheen op het artwork met gekleurde verf op haar handen en gezicht, alsof ze de ernst van het singer-songwriterbeeld wilde onderbreken. Het album bereikte in de Verenigde Staten een breder publiek en liet horen dat haar stem niet alleen breekbaar was. Ze kon ook speels, soulvol en fel klinken, soms binnen hetzelfde nummer.

Met We Are Born uit 2010 koos ze nadrukkelijker voor ritme en pop. De plaat was energieker, met gitaren en refreinen die gemakkelijker naar buiten traden. Het succes groeide, maar daarmee groeide ook de druk om Sia als persoon te verkopen. Interviews, fotoshoots, promotiedagen en de constante beoordeling van haar uiterlijk begonnen zwaarder te wegen. Waar veel artiesten zichtbaarheid als bewijs van succes zien, ervoer zij het steeds meer als verlies van controle.

Daar kwam een persoonlijke crisis bij. Sia worstelde met alcohol en drugs en bereikte een dieptepunt voordat ze in 2010 nuchter werd. Haar herstel betekende niet dat alle problemen verdwenen, maar wel dat ze grenzen kon trekken. Eén daarvan was professioneel: ze wilde stoppen met het traditionele artiestenbestaan en vooral nog liedjes voor anderen schrijven.

THE SONGWRITER BEHIND THE ROOM.

Dat besluit bracht onverwacht een tweede doorbraak. Sia bleek bijzonder goed in het schrijven van melodieën die onmiddellijk vertrouwd klinken en toch een eigen spanning houden. Ze werkte aan songs voor onder anderen Beyoncé, Flo Rida, Christina Aguilera en Rihanna. Haar demo’s waren vaak zo krachtig dat producers de emotionele structuur intact wilden laten, zelfs wanneer een andere zanger de uiteindelijke versie opnam.

Titanium werd het bekendste kantelpunt. Sia nam een demo op voor David Guetta, in de verwachting dat een andere artiest het nummer zou inzingen. De versie met haar eigen zang werd uiteindelijk uitgebracht. Het lied groeide uit tot een internationale hit en zette haar stem opnieuw vooraan, precies op het moment dat ze van een solocarrière afstand probeerde te nemen. Kort daarna bevestigde Wild Ones met Flo Rida hoe herkenbaar die stem inmiddels was.

Met Diamonds voor Rihanna bewees Sia dat ze niet alleen een opvallende vocalist was, maar ook een architect van moderne pop. Ze schreef geen gladde formules. Haar melodieën bevatten sprongen, barsten en klinkers die een zanger bijna fysiek moet vormen. Daardoor bleef iets van haar eigen karakter hoorbaar, zelfs wanneer ze zelf niet op de opname stond.

1000 FORMS OF FEAR.

De paradox werd onvermijdelijk: Sia wilde verdwijnen, maar de liedjes maakten haar groter. Voor 1000 Forms of Fear uit 2014 vond ze een compromis. Ze keerde terug als uitvoerend artiest, maar presenteerde zichzelf niet langer op de gebruikelijke manier. De grote blonde pruik bedekte haar gezicht. Tijdens optredens stond ze vaak met haar rug naar de camera, terwijl danseres Maddie Ziegler de emotie van de muziek lichamelijk vertaalde.

Chandelier maakte die strategie wereldwijd zichtbaar. Het nummer klinkt eerst als een enorm feestlied, maar de tekst beschrijft de paniek en leegte achter zelfdestructief gedrag. Sia zingt het refrein alsof kracht en instorting hetzelfde moment delen. In de videoclip danst de toen elfjarige Ziegler alleen door een vervallen appartement, met bewegingen die tegelijk virtuoos, ongemakkelijk en vrij zijn.

De video werd geen illustratie bij het lied; hij werd een tweede taal. Sia kon aanwezig zijn zonder haar gezicht beschikbaar te stellen. Ziegler werd een terugkerende performer in video’s en shows, onder meer rond Elastic Heart en Big Girls Cry. De pruik groeide intussen uit tot een wereldwijd herkenbaar symbool. Wat begon als bescherming werd branding, maar wel op Sia’s voorwaarden.

Door haar gezicht te verbergen, maakte Sia zichtbaar hoeveel pop normaal gesproken van een gezicht verlangt.

REJECTION BECAME A RECORD.

This Is Acting uit 2016 bouwde voort op een ongebruikelijk idee: veel songs waren oorspronkelijk geschreven met andere artiesten in gedachten. Titels die waren afgewezen of niet gebruikt, kregen alsnog Sia’s stem. Daardoor voelt het album als een verzameling mogelijke personages, maar ook als bewijs dat een lied niet ophoudt te bestaan wanneer de eerste bestemming wegvalt.

Alive was aanvankelijk bedoeld voor Adele. Cheap Thrills werd geschreven met Rihanna in gedachten, maar groeide in Sia’s eigen uitvoering — en later in een versie met Sean Paul — uit tot haar eerste nummer-één-hit als hoofdartiest in de Verenigde Staten. De plaat maakte afwijzing productief. Wat niet in het verhaal van een andere popster paste, werd het materiaal waarmee Sia haar eigen verhaal verder schreef.

Dat succes veranderde haar relatie met anonimiteit. Ze was beroemd genoeg dat de pruik haar identiteit niet werkelijk verborgen hield, maar het ritueel bleef betekenisvol. Het herinnerde publiek en industrie eraan dat toegang tot de muziek geen automatisch recht op toegang tot de persoon geeft. In een tijd waarin sociale media van artiesten voortdurende nabijheid verwachten, hield Sia een duidelijke grens zichtbaar.

CHRISTMAS, LSD AND A BIGGER PALETTE.

Op Everyday Is Christmas uit 2017 koos Sia voor een lastig genre: een kerstalbum met volledig nieuwe liedjes. Samen met vaste co-writer en producer Greg Kurstin schreef ze materiaal dat feestelijk moest klinken zonder alleen bekende tradities te herhalen. Snowman groeide jaren na de release via sociale media uit tot een moderne seizoensklassieker, een voorbeeld van hoe liedjes in het streamingtijdperk een tweede leven kunnen krijgen.

Daarna vormde ze met Labrinth en Diplo het trio LSD. Hun gezamenlijke album uit 2019 mengde digitale maximalisme, psychedelische kleuren en melodieën die voortdurend van vorm leken te veranderen. Voor Sia bood het project een andere rol: niet de mysterieuze soloster of de onzichtbare schrijver, maar één stem in een fantasierijke popmachine.

De samenwerking paste bij haar hele carrière. Sia heeft genres nooit behandeld als vaste kamers. Jazz uit Adelaide, triphop in Londen, pianoballads, elektronische pop, kerstliedjes en stadionrefreinen staan bij haar niet los van elkaar. De verbindende factor is de stem: rauw aan de rand, extreem in bereik en altijd gericht op het punt waar beheersing emotie wordt.

MUSIC AND ITS CONSEQUENCES.

In 2021 verscheen Music – Songs from and Inspired by the Motion Picture, verbonden aan Sia’s regiedebuut Music. Het project kreeg veel kritiek, vooral vanwege de vertolking van een autistisch personage door een niet-autistische acteur en de manier waarop bepaalde scènes autisme en fysieke interventie verbeeldden. Sia bood later excuses aan en liet een waarschuwende tekst aan de film toevoegen.

Die episode hoort bij haar verhaal omdat ambitie ook verantwoordelijkheid meebrengt. De film was bedoeld als een kleurrijk gebaar over verbinding, maar intentie kon de kritiek op representatie niet wegnemen. Het bijbehorende album bevatte opnieuw groot opgebouwde popsongs als Together en Courage to Change, maar werd onvermijdelijk beluisterd in de schaduw van het debat rond de film.

Tegelijk bleef ouder werk onverwacht doorstromen. Unstoppable, oorspronkelijk uitgebracht op This Is Acting, werd jaren later via korte video’s en sportmontages opnieuw een wereldhit. Het onderstreepte een kwaliteit die Sia’s beste muziek vaker bezit: de eerste betekenis kan persoonlijk en donker zijn, terwijl het refrein door luisteraars als collectieve kracht wordt gebruikt.

A REASONABLE WOMAN.

Met Reasonable Woman uit 2024 keerde Sia terug naar het soloalbum als breed popstatement. De hoes en beelden behielden de theatrale vermomming, maar de muziek zocht openlijk samenwerking. Kylie Minogue verscheen op Dance Alone, Labrinth op Incredible en Chaka Khan op Immortal Queen. Gimme Love zette de toon met een refrein dat klein begint en steeds meer ruimte opeist.

De albumtitel draagt haar typische mengeling van ernst en ironie. Na jaren waarin het publiek haar zag als een stem, een pruik, een schrijver of een overlevingsverhaal, presenteert Sia zich niet als opgelost mens. Ze is een werk in uitvoering: nuchter, productief, soms controversieel en nog altijd in staat een simpele klinker te laten breken alsof er een heel leven achter zit.

Dat is uiteindelijk haar grootste bijdrage aan pop. Niet de anonimiteit op zichzelf, want de wereld wist wie zij was. Niet alleen de hits voor anderen, hoe indrukwekkend die lijst ook is. Sia liet zien dat een artiest het beeld rond roem opnieuw kan ontwerpen. Ze gebruikte choreografie in plaats van close-ups, een pruik in plaats van permanente beschikbaarheid en liedjes om tegelijk dichtbij te komen en afstand te bewaren.

Bekijk de artiestpagina van SIA voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in POP en SYNTHPOP.