THE ROLLING STONES.

LONDEN, 1962: EERST KOMEN DE PLATEN.

The Rolling Stones ontstaan in 1962 in Londen, in een omgeving waar jonge muzikanten Amerikaanse blues- en rhythm-and-bluesplaten bijna bestuderen als een nieuwe taal. Mick Jagger en Keith Richards kennen elkaar uit Dartford. Hun gedeelde liefde voor die muziek brengt hen samen in de Londense scene, waar ze gitarist Brian Jones ontmoeten. Jones en pianist Ian Stewart zijn belangrijk in de vroege vorming van de groep. Het gaat aanvankelijk om spelen, leren en de muziek waarvoor ze gevallen zijn verder brengen.

Bill Wyman en Charlie Watts maken de bezetting daarna herkenbaar zoals veel mensen haar van de eerste platen kennen. Jagger zingt, Richards en Jones spelen gitaar, Wyman verzorgt de bas en Watts de drums. Stewart blijft als pianist en vertrouweling nauw verbonden, ook nadat hij buiten de officiële podiumbezetting komt te staan. De wortels blijven hoorbaar: Chuck Berry in de gitaar, Muddy Waters in de blues en een liefde voor zwarte Amerikaanse muziek die steeds nieuwe deuren opent.

EEN BAND DIE NIET ALLES TEGELIJK DOET.

Op het debuut uit 1964 klinkt die liefde direct. De songs zijn vaak bewerkingen van bestaand repertoire, gespeeld met weinig afstand tussen de muzikanten. Jagger zet zijn mondharmonica en stem in als onderdelen van hetzelfde gesprek. De gitaar hoeft geen groot gordijn van geluid op te trekken; een korte frase is genoeg om een couplet te kantelen. De jonge Stones hebben haast, maar hun muziek draait evenzeer om het moment waarop ze een ander instrument ruimte geven.

SATISFACTION MAAKT VAN EEN RIFF EEN WERELD.

Met (I Can’t Get No) Satisfaction in 1965 krijgt de eigen songwriting een geluid dat nauwelijks uitleg nodig heeft. Die korrelige, herhaalde gitaarlijn doet meer dan een intro leveren. Ze blijft het nummer aandrijven, als een gedachte die zich niet laat wegzetten. Jaggers zang beweegt daar ongeduldig omheen. De afstand tussen de simpele muzikale bouwstenen en het enorme effect is bijna komisch: zoveel herkenning uit zo weinig materiaal.

Jagger en Richards groeien uit tot een schrijversduo dat een houding in een song kan vangen zonder die eerst uit te leggen. Een riff geeft het lichaam van het nummer, een zanglijn bepaalt hoe het zich gedraagt. Toch worden de Stones niet uitsluitend een fabriek voor gitaarhooks. Terwijl de singles groter worden, blijft hun nieuwsgierigheid naar andere klanken bestaan. De volgende stap is daardoor geen luider herhalen van het succes, maar een verbreding van wat een Stones-plaat kan bevatten.

BRIAN JONES OPENT HET KLANKENKABINET.

Aftermath uit 1966 is het eerste Stones-album dat geheel uit composities van Jagger en Richards bestaat. Tegelijk laat het goed horen hoeveel Brian Jones aan het kleurenpalet toevoegt. Op Under My Thumb zorgt de marimba voor een lichte, bijna stuiterende beweging; Lady Jane krijgt met de dulcimer een veel oudere, verstilde sfeer. De Amerikaanse albumversie opent met Paint It, Black, waarin Jones’ sitar de onrust onmiddellijk voelbaar maakt.

Die experimenten zetten door op Between the Buttons en Their Satanic Majesties Request, beide uit 1967. Vooral die laatste plaat toont een groep die de studio als speelruimte gebruikt. Luister bij She’s a Rainbow naar hoe de piano het lied bij de hand neemt. Het is een andere ingang dan de bekende gitaarriff, maar de aantrekkingskracht is vergelijkbaar: één muzikaal idee bepaalt meteen het karakter. De geschiedenis van de Stones bevat meer kleur dan alleen zwart leer en versterkers.

BEGGARS BANQUET VINDT DE GROND TERUG.

Op Beggars Banquet uit 1968 worden de contouren weer aardser. Akoestische gitaren, percussie en bluesinvloeden krijgen een centrale plaats. Dat betekent niet dat de band eenvoudiger gaat denken. Sympathy for the Devil bouwt zijn spanning met een doorgaande beweging, waarin piano, bas en stemmen geleidelijk meer gewicht krijgen. Het nummer hoeft nauwelijks van koers te veranderen om steeds dreigender te klinken. De herhaling wordt een motor.

Street Fighting Man heeft een heel andere aanval: compact, ruw en onmiddellijk. Elders op de plaat klinken de Stones bijna als muzikanten die dicht bij elkaar aan een tafel zitten. Die wisselwerking maakt het album zo sterk. Het grote gebaar krijgt overtuiging doordat er ook kleinere gebaren bestaan. De band blijkt niet alleen goed in provoceren, maar ook in het bouwen van een complete luisterwereld. Dat vermogen zal de platen van de volgende jaren hun samenhang geven.

1969: MUZIEK MET SCHADUWEN.

Het vertrek en vervolgens de dood van Brian Jones in 1969 veranderen de band ingrijpend. Gitarist Mick Taylor komt erbij, afkomstig uit de kring rond John Mayall. Op Let It Bleed zijn de bijdragen van Jones en Taylor nog beperkt; Keith Richards draagt veel van het gitaarwerk. De plaat klinkt als een groep die tegelijk vooruitgaat en onder spanning staat. Dat gevoel is hoorbaar zonder dat je ieder biografisch detail hoeft te kennen.

Gimme Shelter opent met een gitaar die haast boven de grond lijkt te zweven. Wanneer de zang en drums binnenkomen, wordt die zweving een dreiging. Merry Claytons krachtige stem maakt het nummer nog indringender. Aan de andere kant van het album staat You Can’t Always Get What You Want, dat met koor en een ruime opbouw een ander soort grootheid zoekt. Het desastreuze Altamont-concert later dat jaar hoort bij deze geschiedenis, maar de muziek verdient meer dan alleen de rol van soundtrack bij een ingestorte droom.

STICKY FINGERS: RUIMTE VOOR MICK TAYLOR.

Sticky Fingers verschijnt in 1971 als eerste album op het eigen Rolling Stones Records. De plaat toont een band die souplesse en scherpte uitstekend kan combineren. Mick Taylors gitaarlijnen brengen een vloeiende kwaliteit naast Richards’ ritmische handschrift. Can’t You Hear Me Knocking begint met een hoekige entree en komt vervolgens in een veel vrijer instrumentaal gebied terecht. Het plezier zit in het omschakelen: dezelfde groep blijkt in enkele minuten een andere houding te kunnen aannemen.

De zachtere nummers geven het album zijn diepte. Wild Horses heeft geen behoefte aan een groot vertoon van kracht; de melodie en de manier waarop de woorden worden neergelegd dragen het gevoel. Moonlight Mile groeit langzaam, met een prachtige spanning tussen nabijheid en ruimte. Daardoor wordt Sticky Fingers meer dan een verzameling sterke songs. Het laat horen hoe de Stones een complete plaat kunnen laten ademen, van een harde gitaaraanval tot een slot dat nog even in de kamer blijft hangen.

EXILE ON MAIN ST. WIL DAT JE BLIJFT.

Het dubbelalbum Exile on Main St. uit 1972 heeft een andere aantrekkingskracht. Waar Sticky Fingers regelmatig scherp omlijnd klinkt, lopen hier de randen vaker in elkaar over. Gitaren, piano, blazers en zang lijken soms bijna om dezelfde stoel te vragen. Delen van het album ontstaan in Frankrijk, andere opnamen en afwerkingen elders; het beroemde verhaal van een Franse kelder is dus maar een gedeelte van de werkelijkheid. Wat telt, is het resultaat: muziek die haar rommelige levendigheid bewaart.

Tumbling Dice laat horen hoe ontspannen dat kan werken. De groove wiegt, de zang hoeft nergens netjes rechtop te staan en de achtergrondstemmen geven het refrein een vanzelfsprekende gloed. Op andere momenten wordt de plaat donkerder, rafeliger of juist bijna troostend. Vier plaatkanten geven die veranderingen de ruimte. Je hoeft Exile niet meteen te doorgronden. Het is juist een album waarop bij een volgende luisterbeurt een pianolijn of achtergrondstem ineens veel belangrijker kan worden dan de vorige keer.

DE BAND VERANDERT, HET GESPREK BLIJFT.

Na Goats Head Soup uit 1973 en It’s Only Rock ’n Roll uit 1974 verlaat Mick Taylor de groep. Ronnie Wood, bekend van Faces, wordt zijn opvolger. Dat brengt een ander soort gitaarverhouding. Waar Taylor vaak lange, melodische lijnen tegenover de ritmische basis plaatste, voelt het samenspel van Wood en Richards geregeld als een gesprek met korte zinnen. De een zet iets neer, de ander schuift het een stukje op of laat bewust een opening vallen.

Black and Blue uit 1976 is een goede plek om die beweging richting groove te horen. De plaat geeft funk en reggae veel ruimte en maakt duidelijk dat de Stones niet uitsluitend aan één rockformule vastzitten. Soms zit de aantrekkingskracht minder in een afgerond refrein dan in het blijven bewegen van de band. Dat is ook een andere manier om naar gitaarmuziek te luisteren: niet wachten op de grote solo, maar letten op wat twee gitaren samen met bas en drums laten ontstaan.

SOME GIRLS ZET DE RAMEN NAAR NEW YORK OPEN.

In 1978 klinkt Some Girls levendig, scherp en beweeglijk. Miss You neemt de dansvloer serieus zonder de persoonlijkheid van de band kwijt te raken. De bas heeft een belangrijke trekkracht, de drums blijven licht genoeg om het ritme te laten veren en Jagger speelt met de ruimte boven de groove. Het is een Stones-nummer dat heel goed weet dat er buiten de eigen traditie nog andere muziek in de stad klinkt.

Tegelijk snijdt Shattered met nerveuze energie door de plaat en laat Beast of Burden horen hoe verleidelijk rustig samenspel kan zijn. Bij dat laatste nummer heeft bijna iedere gitaarbeweging een antwoord. Niemand lijkt zich te haasten om het gesprek af te ronden. Zo verbindt Some Girls een directe, soms schurende aanpak met het vakmanschap van een band die al lang samen speelt. Nieuwe invloeden krijgen een plaats in een bestaande muzikale relatie, waardoor de plaat veel meer wordt dan een poging bij te blijven.

TATTOO YOU EN DE TWEE GEZICHTEN VAN EEN PLAAT.

Emotional Rescue uit 1980 houdt de belangstelling voor dansbare ritmes vast. Een jaar later volgt Tattoo You, deels opgebouwd uit eerder opgenomen materiaal dat verder wordt uitgewerkt. Het bewijst dat de waarde van een opname niet alleen afhangt van het moment waarop zij ontstaat. De samenstelling, de afwerking en de plaats naast andere nummers kunnen een nieuwe eenheid creëren. Start Me Up krijgt daarin de rol van een onmiddellijk herkenbare deur die openvliegt.

Maar draai de oorspronkelijke elpee om en de temperatuur verandert. De tweede kant laat een veel rustiger band horen. Waiting on a Friend, met de saxofoon van Sonny Rollins, heeft een ontspannen menselijkheid die ver afstaat van het karikaturale beeld van eeuwige branie. Juist die twee kanten maken Tattoo You interessant op vinyl. De handeling van het omdraaien valt samen met een andere sfeer. Je merkt hoe belangrijk de volgorde is voor de manier waarop een album zijn verhaal vertelt.

DE JAREN TACHTIG EN NEGENTIG ZIJN GEEN VOETNOOT.

Met Undercover en Dirty Work zoekt de band in de jaren tachtig naar nieuwe productiegeluiden, terwijl de onderlinge samenwerking niet altijd soepel verloopt. Die platen klinken anders dan het materiaal dat de klassieke reputatie heeft gevormd. Ze mogen dat verschil ook houden. Een carrière van deze lengte bestaat niet uit één ononderbroken reeks gelijkgestemde meesterwerken, maar uit muzikanten die soms dezelfde richting kiezen en soms verschillende dingen willen.

Steel Wheels uit 1989 geeft de groep weer een duidelijke gezamenlijke koers. Daarna volgen Voodoo Lounge in 1994 en Bridges to Babylon in 1997. De concerten worden grote internationale producties, terwijl de songs nog steeds op vertrouwde bouwstenen rusten. Bill Wyman verlaat de vaste bezetting; Darryl Jones wordt een belangrijke bassist in de verdere geschiedenis. Het onderscheid tussen de officiële bandleden en de muzikanten om hen heen doet niets af aan het hoorbare belang van die bijdragen.

VAN BLUE & LONESOME NAAR EEN NIEUW HOOFDSTUK.

A Bigger Bang verschijnt in 2005. Met Blue & Lonesome keren de Stones in 2016 vervolgens nadrukkelijk terug naar bluesrepertoire van anderen. Dat levert een fraaie verbinding met het begin op. Na alle eigen songs en enorme producties gaat het weer om muzikanten die vertrouwde muziek naar hun hand zetten. De mondharmonica krijgt ruimte, de zang mag ruw zijn en de band hoeft geen nieuwe uitvinding te presenteren om overtuigend te klinken.

Het overlijden van Charlie Watts in 2021 betekent het verlies van een essentieel onderdeel van die klank. Steve Jordan neemt de drumstoel over. Op Hackney Diamonds uit 2023 zijn nog opnamen met Watts te horen, naast het werk van de vernieuwde bezetting. Het album brengt ook gasten samen, onder wie Lady Gaga, Stevie Wonder en Paul McCartney. Toch blijft de belangrijkste vraag dezelfde als bij een vroege single: werken stem, gitaar en ritme samen tot iets dat meteen in beweging komt?

OOK IN 2026 GAAT DE PLAAT VERDER.

Op 10 juli 2026 verschijnt Foreign Tongues. Met veertien nummers voegt het album een nieuw hoofdstuk toe aan de studiohistorie, minder dan drie jaar na Hackney Diamonds. Een titel als Jealous Lover onderstreept daarbij opnieuw de band met R&B. De officiële credits noemen naast Jagger, Richards en Wood ook Darryl Jones, Steve Jordan en Steve Winwood. Het vertrouwde samenspel wordt nog altijd aangevuld met mensen die een eigen muzikale kleur binnenbrengen.

De duur van deze carrière is indrukwekkend, maar vormt op zichzelf geen reden om een plaat op te zetten. Daarvoor moet de muziek iets doen: een refrein laten landen, een gitaarlijn laten schuren, een ritme laten veren. Dat is een eerlijker manier om de latere Stones te benaderen dan iedere nieuwe song uitsluitend met Satisfaction te vergelijken. Je kunt de geschiedenis kennen en tegelijk luisteren naar wat er nú gebeurt. Een catalogus hoeft geen afgesloten monument te worden zolang er nieuwe opnamen bij komen.

Bekijk de artiestpagina van Rolling Stones voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken. Ontdek de muzikale context in ROCK..