RAY MANZAREK.

Zet Light My Fire aan en nog vóór Jim Morrison een woord heeft gezongen, weet je waar je bent. Niet door een gitaarakkoord. Niet door een drumfill. Door Ray Manzarek. Zijn orgel klinkt helder, cirkelend en bijna klassiek — maar tegelijkertijd vreemd genoeg om onmiddellijk The Doors te zijn.

Dat is Manzareks bijzondere positie. Morrison werd het gezicht en de mythe. Robby Krieger schreef enkele van de grootste songs. John Densmore gaf de muziek haar soepele beweging. Maar Manzarek bouwde vaak de kamer waarin al die elementen konden bestaan.

CHICAGO BEFORE VENICE BEACH.

Raymond Daniel Manzarek werd in 1939 geboren in Chicago. Piano kwam vroeg; later kwamen boogie-woogie, blues, jazz en klassieke muziek erbij. Die combinatie bleef hoorbaar. Waar veel rocktoetsenisten het orgel vooral als kleur gebruikten, dacht Manzarek harmonisch en ritmisch tegelijk.

Hij studeerde economie aan DePaul University en belandde uiteindelijk aan UCLA's filmschool. Daar ontmoette hij Jim Morrison. Film was voor beiden geen toevallige omweg: montage, sfeer en beeld bleven later bijna voelbaar in de muziek van The Doors.

THE BEACH, THE POEM, THE BAND.

In de zomer van 1965 kwamen Manzarek en Morrison elkaar opnieuw tegen op Venice Beach. Morrison vertelde dat hij songs schreef en liet woorden horen die uiteindelijk bij Moonlight Drive zouden horen. Manzarek hoorde er onmiddellijk muziek in. Het idee voor een band volgde.

John Densmore en Robby Krieger sloten zich aan en The Doors kregen hun definitieve vorm. Het opvallende detail: een vaste bassist kwam er niet. Verschillende bassisten werden geprobeerd, maar Manzareks linkerhand bleek een belangrijk deel van het eigen geluid.

THE LEFT HAND.

Dat werd een van de technische geheimen van The Doors. Manzarek kon met zijn rechterhand orgel spelen en tegelijkertijd met links de baspartij uitvoeren op een Fender Rhodes Piano Bass. Daardoor zat de bas niet los onder het arrangement; hij kwam letterlijk uit dezelfde muzikale gedachte als de akkoorden en melodische lijnen.

Op plaat werd soms wel een bassist toegevoegd, maar de identiteit van de band was al gevormd door dat ongebruikelijke viermansmodel. Het gaf Densmore extra ruimte en zorgde ervoor dat Kriegers gitaar niet voortdurend het harmonische midden hoefde dicht te zetten.

LIGHT MY FIRE.

Light My Fire is het vanzelfsprekende voorbeeld. Krieger bracht het lied, maar Manzareks opening maakt het direct herkenbaar. De lijn klinkt bijna als een kleine barokke compositie voordat de song overgaat in rock, jazzachtige improvisatie en Morrisons zang.

Dat vermogen om stijlen naast elkaar te laten bestaan is essentieel. Manzareks spel mengde rock, jazz, blues, bossa nova en klassieke ideeën. Lees daarom ook PSYCHEDELIC ROCK. en BLUES.

THE DOORS WITHOUT A SAFETY NET.

Op het debuut uit 1967 staat de band al opvallend compleet. Break on Through, Light My Fire en The End lijken bijna van verschillende groepen afkomstig, maar Manzareks klank houdt de plaat bij elkaar. Strange Days ging vervolgens dieper de studio in; Waiting for the Sun bracht grotere popmomenten; The Soft Parade experimenteerde met arrangementen en blazers.

Wie Manzarek in zijn natuurlijke habitat wil horen, kan beginnen bij The Doors, Strange Days en Waiting for the Sun.

MORRISON HOTEL AND L.A. WOMAN.

Rond Morrison Hotel schoof de band nadrukkelijker richting blues en directere rock. Op L.A. Woman werd die aardse kant nog sterker. Manzarek hoefde daarbij zijn identiteit niet af te leggen: op Riders on the Storm maakt zijn elektrische piano de regenachtige, nachtelijke ruimte waarin Morrison bijna lijkt te zweven.

Bij SJELF vind je onder meer Morrison Hotel en L.A. Woman.

AFTER JIM.

Morrisons dood in 1971 betekende niet onmiddellijk het einde. Manzarek, Krieger en Densmore gingen als trio verder en maakten Other Voices en Full Circle, waarbij Manzarek en Krieger zang voor hun rekening namen. In 1973 concludeerde Manzarek dat The Doors zonder Morrison niet meer dezelfde band waren en gingen de leden hun eigen weg.

In 1978 kwamen de drie opnieuw samen rond Morrisons opgenomen poëzie voor An American Prayer. Daarmee werd de vreemde verhouding tussen aanwezigheid en afwezigheid bijna letterlijk muziek.

THE GOLDEN SCARAB.

Manzarek verdween na The Doors niet achter de schermen. Zijn eerste soloalbum, The Golden Scarab, werd opgenomen met onder anderen gitarist Larry Carlton, drummer Tony Williams en bassist Jerry Scheff. Daarna volgde The Whole Thing Started with Rock and Roll Now It's Out of Control. Hij richtte vervolgens Nite City op, omdat hij opnieuw het gevoel van een echte band zocht.

FROM THE DOORS TO X.

Een van de mooiste onverwachte hoofdstukken kwam uit de punkscene van Los Angeles. Manzarek produceerde en speelde op Los Angeles, het debuut van X uit 1980, en werkte uiteindelijk aan meerdere albums van de band. De man die een van de bepalende geluiden van de jaren zestig had gebouwd, hielp zo een nieuwe generatie ruwer en directer te klinken.

Dat maakt THE PRODUCER. en PUNK ROCK. logische vervolgroutes.

MORE THAN A NOSTALGIA ACT.

Manzarek bleef ook later samenwerken met dichters, gitaristen en artiesten buiten de Doors-wereld. Vanaf 2002 stond hij opnieuw veelvuldig met Robby Krieger op het podium. Muziek, spoken word, boeken en film bleven door elkaar heen lopen.

THE FACTS

BORN 12 februari 1939 / Chicago, Illinois
DIED 20 mei 2013 / Rosenheim, Duitsland
KNOWN FOR Medeoprichter en toetsenist van The Doors; toetsen, keyboardbas, zang en productie
SIGNATURE SOUND Orgel gecombineerd met Fender Rhodes Piano Bass
BEYOND THE DOORS Soloalbums, Nite City, productie voor X, poëzie- en bluesprojecten

ESSENTIAL DISCOGRAPHY

WITH THE DOORS
1967 — The Doors
1967 — Strange Days
1968 — Waiting for the Sun
1969 — The Soft Parade
1970 — Morrison Hotel
1971 — L.A. Woman
1971 — Other Voices
1972 — Full Circle
1978 — An American Prayer

SOLO / NITE CITY — SELECTED
1974 — The Golden Scarab
1975 — The Whole Thing Started with Rock and Roll & Now It's Out of Control
1977 — Nite City
1978 — Golden Days Diamond Nights
1983 — Carmina Burana

ONTDEK RAY MANZAREK →