SHOWBIZ. (Muse)

Muse stelt zich op Showbiz eerst voor met piano. Een snel herhaald patroon opent Sunburn, helder genoeg om direct te onthouden en nerveus genoeg om iets te laten wringen. Dan komen de bas en drums erbij, en de stem van Matt Bellamy zoekt steeds grotere hoogteverschillen op. Het is 1999. De toekomstige stadionband bestaat nog uit drie jonge muzikanten die hun songs buiten Devon aan het publiek moeten bewijzen. Op dit debuut hoor je hoe ver hun muziek nu al probeert te reiken.

Wil je horen waar die grote gebaren begonnen? Bekijk Showbiz van Muse op vinyl bij SJELF.

WEG UIT DE EIGEN OMGEVING.

Bellamy, bassist Chris Wolstenholme en drummer Dominic Howard kennen elkaar uit hun schooltijd in Teignmouth. Ze spelen eerst in verschillende groepjes en vinden uiteindelijk een werkbare vorm als trio. In een interview uit mei 2000 vertelt Howard dat de bands om hen heen meestal vier of vijf leden hebben, maar dat het met drie goed blijkt te gaan. Iedere speler krijgt daarmee ruimte én verantwoordelijkheid.

Via optredens buiten Devon groeit de belangstelling. Wolstenholme beschrijft in datzelfde gesprek hoe er aanbiedingen uit Amerika komen en hoe de band bij Maverick terechtkomt. Op het thuisfront verschijnen de eerste ep's en ontstaat een samenwerking rond Taste. Het debuut bereikt de verschillende landen niet allemaal tegelijk. Frankrijk krijgt Showbiz op 7 september 1999; de Britse release volgt op 4 oktober. De plaatselijke groep is inmiddels onderdeel van een internationaal netwerk, terwijl de songs nog dichtbij hun eerste ervaringen blijven.

TWEE PRODUCENTEN, VERSCHILLENDE OPENINGEN.

Het album ontstaat in Sawmills in Cornwall en RAK in Londen. John Leckie produceert een groot deel; Paul Reeve en Muse worden bij onder meer Muscle Museum, Unintended, Uno en Sober als producenten vermeld. De plaat groeit dus uit meerdere sessies en samenwerkingen. Dat hoor je niet als een verzameling losse stijloefeningen: Bellamy's stem en het samenspel van het trio geven de verschillende opnamen een gemeenschappelijk karakter.

In de terugblik bij de box Origin of Muse onderscheidt Bellamy de rollen van Reeve en Leckie. Reeve helpt de groep om emotie en identiteit in een song te concentreren. Leckie moedigt juist nieuwsgierigheid naar onverwachte klanken aan. Bij Sunburn krijgt die houding een concrete vorm: de piano wordt met ongebruikelijke oude microfoons opgenomen. Bellamy herinnert zich onder meer een Duitse keelmicrofoon die voor gebruik in een tank was bedoeld. De keuze opent een andere manier om een rocknummer te laten beginnen.

SUNBURN: DE EERSTE SECONDE TELT.

Het is een sterke beslissing om precies deze song vooraan te zetten. De piano heeft een andere aanslag dan een vervormde gitaar. Elke toon is kort herkenbaar, waardoor het patroon iets dringends krijgt zonder dat het meteen massief klinkt. Wanneer de rest van de groep aansluit, blijft die beweging erdoorheen lopen.

De productie laat ondertussen meer kleuren toe dan de bezetting op papier doet vermoeden. De albumcredits noemen naast gitaar en piano onder meer mellotron, Wurlitzer en orgel. Zulke klanken hoeven niet afzonderlijk naar voren te worden geschoven om invloed te hebben. Soms merk je vooral dat een overgang voller wordt of een rustige passage een andere rand krijgt. Muse ontdekt hoe een studio het bereik van drie spelers kan vergroten.

MUSCLE MUSEUM: DE BAS TREKT DE DEUR OPEN.

Na Sunburn trekt Muscle Museum de aandacht omlaag, naar een baslijn die meteen een eigen figuur neerzet. Wolstenholme ondersteunt hier niet alleen de akkoorden. Zijn partij bepaalt de manier waarop je het nummer binnenkomt. Daarboven kan Bellamy klein beginnen, met een melodie die nog iets inhoudt. Wanneer de band harder inzet, krijgt die terughoudendheid achteraf de betekenis van een opgebouwde verwachting.

Luister ook naar het moment waarop de zang steeds verder wordt uitgerekt. De klank krijgt iets instrumentaals: een toon wordt aangehouden en vervormd door de manier van zingen. Het verschil tussen een menselijke stem en een gitaargeluid wordt tijdelijk minder scherp. Dat soort overgangen hoort bij de aantrekkingskracht van vroeg Muse. De emotie zit in het materiaal van het geluid zelf, voordat je iedere regel van de tekst hebt uitgeplozen.

Fillip sluit de eerste kant van de oorspronkelijke dubbel-lp af met meer directe vaart. Het compacte formaat voorkomt dat alle spanning even zwaar gaat wegen. Na twee nadrukkelijke kennismakingen kan de groep ook vooruitlopen en de melodie laten bewegen. De verschillen tussen deze drie songs geven het album vanaf het begin een ruimere adem.

FALLING DOWN EN CAVE VERGROTEN HET CONTRAST.

Op de volgende plaatkant opent Falling Down zachter en met meer ruimte tussen de noten. De bluesachtige gitaar en de beweeglijke zang leggen de nadruk op frasering. Bellamy hoeft een melodie niet strak op iedere tel vast te zetten. Hij kan een regel rekken en de begeleiding laten wachten. Daardoor wordt het luisteren naar deze song bijna lichamelijk: je volgt de adem en de druk waarmee een klank wordt losgelaten.

Cave trekt de spanning vervolgens weer aan. De gitaarfiguur heeft een andere hardheid en de band kan krachtiger reageren op de zang. Howard geeft die omslag richting met zijn accenten. Op zo'n moment hoor je hoe belangrijk de drums zijn voor de dramatiek. Een harder refrein wordt overtuigend doordat de aanloop goed is geplaatst, niet alleen doordat alle instrumenten tegelijk meer geluid maken.

SHOWBIZ: DE OPBOUW WORDT HET VERHAAL.

Het titelnummer komt aan het einde van kant B. De song begint met een dreigende beweging die steeds dwingender wordt. Bellamy's stem gaat van ingehouden naar extreem hoog, terwijl bas en drums de druk vasthouden. De herhaling maakt het gevoel groter: hetzelfde patroon keert terug, maar de uitvoering is niet meer op dezelfde plek als aan het begin.

Hier krijgt de grote gebaarstaal van Muse een duidelijke vroege vorm. De groep wil een song verder trekken dan een keurige verdeling van couplet en refrein. Toch blijft de onderlinge afstemming precies genoeg om het geheel bij elkaar te houden. De zang kan over de rand lijken te gaan, terwijl de begeleiding de route blijft aangeven. De laatste minuten voelen daardoor als het gevolg van alles wat eerder in het nummer is ingehouden.

UNINTENDED: EEN ANDERE SOORT NABIJHEID.

Op plaat twee volgt Unintended. De nylonstringgitaar en de rustige melodie laten ruimte voor een directere aanspreking. Na de spanning van het titelnummer klinkt die eenvoud bijna ontwapenend. Bellamy hoeft zijn stem niet voortdurend groter te maken. Een zachte inzet of een kleine aarzeling heeft hier al veel gewicht.

De song laat horen waarom de rustige passages bij dit album horen. Ze maken de heftige momenten geloofwaardiger en geven de stem een ander perspectief. Daarna brengen Uno en Sober de beweeglijkheid en scherpte terug. Op de laatste kant gaan Escape en Overdue vooraf aan Hate This & I'll Love You. Die afsluiter neemt opnieuw de tijd voor een ontwikkeling van ingehouden naar uitbundig. Het album eindigt met een band die de vorm nog een keer wil oprekken.

EEN HOES DIE AL VERDER KIJKT.

Het artwork staat op naam van Tanya Andrew en Matthew Bellamy, met de samenstelling door Craig Gentle. De blauw getinte, vervreemdende omgeving en de figuur op de voorgrond lijken weinig op een alledaagse bandfoto uit een repetitieruimte. Het beeld laat de plaat eerder in een eigen wereld beginnen. De afstand tussen de menselijke figuur en de grote omgeving past bij muziek waarin kleine persoonlijke gevoelens enorme afmetingen kunnen aannemen.

Op de oorspronkelijke Britse vinyluitgave is dat beeld onderdeel van een genummerde klaphoes met twee transparante platen. De twaalf songs worden over vier kanten verdeeld. Dat maakt de wisseling van Showbiz naar Unintended ook een fysiek moment: de eerste plaat is afgelopen, de tweede begint. Voor deze tracklist houden we die oorspronkelijke indeling aan. De later veel gehoorde bonustrack Spiral Static verandert die editie niet achteraf.

DE DOORBRAAK GROEIT PER OPTREDEN.

Showbiz komt in de Britse albumlijst binnen op nummer 69. Pas in maart 2000 bereikt het nummer 29. Die beweging past bij een debuut dat zijn publiek onderweg verzamelt. Tijdens de tournees spelen mensen de singles door, zien ze de groep in het voorprogramma en komen ze later terug voor een eigen concert. De plaat hoeft niet in de eerste week alles te bewijzen.

In het interview met Mucke und mehr noemt Howard de teksten persoonlijk en verbonden met levenservaringen. Wolstenholme benadrukt dat live spelen vanaf het begin de drijfveer is. Die combinatie blijft op Showbiz hoorbaar: de songs staan dicht op de huid, terwijl de uitvoering steeds grotere ruimte zoekt. De latere schaal van Muse ligt hier nog niet vast. Wel is duidelijk dat deze drie muzikanten meer mogelijkheden horen dan hun eerste omgeving kan bevatten.