Michael Kiwanuka

Michael Kiwanuka klinkt alsof zijn platen al tientallen jaren in een kast hadden kunnen staan. Toch gaat zijn verhaal juist over het langzaam afwerpen van verwachtingen, tot alleen een onmiskenbaar eigen geluid overblijft.

EEN STEM DIE NIET IN ÉÉN TIJDPERK PAST.

Michael Samuel Kiwanuka werd op 3 mei 1987 geboren in Muswell Hill, Londen, als zoon van Oegandese ouders. Thuis hoorde hij uiteenlopende muziek; buiten de deur ontdekte hij hoe gitaren een hele wereld konden openen. Hij studeerde jazzgitaar aan de Royal Academy of Music en populaire muziek aan de University of Westminster, maar zijn belangrijkste lessen kwamen uit spelen: sessies, kleine podia en de zoektocht naar een stem die niet hoefde te klinken als iemand anders.

Die stem was warm, korrelig en geduldig. Kiwanuka zong niet over de oppervlakte van een lied heen, maar leek er middenin te staan. Invloeden van Bill Withers, Otis Redding en seventies folk-soul waren hoorbaar, zonder dat hij een retro-oefening werd. Zijn liedjes hadden iets klassieks, maar de twijfel erin was volledig van nu.

Voordat hij zelf in de spotlights stond, speelde hij gitaar voor andere artiesten. Een tour als support van Adele bracht hem bij een groter publiek. Daarna volgde de erkenning snel: begin 2012 werd hij uitgeroepen tot winnaar van BBC Sound of 2012, een voorspelling die hem niet alleen deuren opende, maar ook druk oplegde.

HOME AGAIN, MAAR NOG NIET HELEMAAL THUIS.

Zijn debuut Home Again verscheen in 2012. De akoestische gitaren, zachte strijkers en soulvolle productie maakten het album onmiddellijk herkenbaar. Het titelnummer klonk als thuiskomen, maar de teksten vertelden iets ingewikkelders: zoeken naar houvast, jezelf vergelijken met anderen en proberen te begrijpen waar je hoort.

Het album werd goud in het Verenigd Koninkrijk en kreeg een nominatie voor de Mercury Prize. Toch voelde Kiwanuka zich niet bevrijd door het succes. In interviews vertelde hij later hoe onzekerheid en verwachtingen hem kleiner konden maken. De muziekindustrie wist soms beter welk hokje bij hem paste dan hijzelf. Juist die spanning werd het materiaal voor zijn volgende fase.

LOVE & HATE: DE DEUR GAAT OPEN.

Voor Love & Hate uit 2016 werkte Kiwanuka met Danger Mouse en Inflo. Het geluid werd groter, donkerder en avontuurlijker. Akoestische intimiteit maakte plaats voor psychedelische gitaren, koren, strijkers en lange spanningsbogen. De openingstrack ‘Cold Little Heart’ neemt ruim de tijd voordat Kiwanuka begint te zingen. Het is een gedurfde keuze in een wereld die steeds sneller om een refrein vraagt.

Toen een verkorte versie van het nummer de titelsong van Big Little Lies werd, vond het wereldwijd een nieuw publiek. Maar belangrijker was wat het album artistiek deed. Kiwanuka hoefde niet langer te bewijzen dat hij in een traditie paste. Hij kon die traditie gebruiken, vervormen en persoonlijk maken. Love & Hate bereikte de eerste plaats van de Britse albumlijst.

Zijn stem klonk nog altijd kalm, maar de muziek eromheen durfde te schuren. Gospel en rock stonden naast orkestrale soul. De vraag “wie ben ik?” werd niet opgelost; ze werd eindelijk hardop gesteld.

KIWANUKA: EEN TITEL ALS VERKLARING.

Op KIWANUKA uit 2019 kwam alles samen. Het album voelt als een radiouitzending uit een denkbeeldig verleden, met gesproken fragmenten, fuzzgitaar en warme analoge productie. Tegelijk is het diep persoonlijk. Kiwanuka onderzoekt geloof, racisme, zelfbeeld en de afstand tussen hoe anderen je zien en wie je zelf probeert te zijn.

De plaat won in 2020 de Mercury Prize. Dat moment had een bijzondere lading: Home Again en Love & Hate waren eerder genomineerd, maar het album waarop hij zijn eigen naam volledig opeiste bracht hem de prijs. De overwinning voelde daardoor minder als een eindpunt dan als bevestiging van een keuze: niet vereenvoudigen, niet verschuilen, niet kleiner worden.

SMALL CHANGES, GROTE VERSCHUIVINGEN.

Op Small Changes uit 2024 klinkt Kiwanuka opnieuw beheerst, maar niet stilstaand. Vader worden, verantwoordelijkheid en de vraag hoe een leven verandert zonder zijn kern te verliezen, lopen door het album heen. Danger Mouse en Inflo keren terug als producers; de arrangementen zijn verfijnd en laten iedere gitaarlijn, basnoot en stilte tellen.

De titel past bij zijn hele carrière. Kiwanuka’s grootste stappen kwamen zelden als een abrupte breuk. Ze ontstonden door kleine verschuivingen: iets meer ruimte voor vervorming, een tekst die dichterbij komt, een naam die niet meer wordt uitgelegd. Zo groeide hij van veelbelovende singer-songwriter uit tot een artiest met een wereld die alleen van hem kan zijn.

WAAROM DIT OP VINYL WERKT.

Deze albums zijn gemaakt voor aandacht. Op vinyl hoor je hoe de producties ademen en hoe nummers elkaar voortzetten. Home Again heeft de warmte van een intieme sessie; Love & Hate vraagt om het volledige formaat van een plaatkant; KIWANUKA werkt bijna als een doorlopende film; Small Changes beloont het nauwkeurig luisteren.

Wie één beginpunt zoekt, kan bij KIWANUKA instappen. Daar ontmoeten identiteit, songs en productie elkaar op hun sterkst. Ga daarna terug naar Home Again en je hoort niet een andere artiest, maar dezelfde stem voordat hij volledig durfde te vertrouwen op zijn eigen naam.

Bekijk de artiestpagina van MICHAEL KIWANUKA voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in SOUL en R&B.