ARTIST STORY
JIMMY SMITH.
Jimmy Smith geeft het Hammondorgel vaart, ruimte en een eigen stem. Ontdek de beweging tussen jazzfrasering, blues en een stevige groove.
IMAGE CREDIT: Hammondite, via Wikimedia Commons · CC BY 3.0. Voor weergave verkleind en afhankelijk van het scherm uitgesneden.
Klikken laadt de Spotify-player. Spotify bepaalt wat je kunt afspelen.
Open in Spotify ↗Jimmy Smith maakt het Hammondorgel tot meer dan een herkenbare klankkleur. Het instrument kan een fundament leggen, een melodische lijn laten bewegen en met korte accenten op de rest van de band reageren. Die rollen hoeven niet netjes na elkaar te komen. Ze kunnen elkaar binnen enkele maten afwisselen, waardoor het orgel een belangrijk middelpunt van het samenspel wordt. Smiths muziek verbindt jazzfrasering met blues en verschillende vormen van ritmische beweging. Een solo hoeft daarbij niet alleen een reeks noten boven een begeleiding te zijn. Zij kan de groove tijdelijk anders laten wegen, ruimte maken of een reactie van de andere spelers oproepen. Wie hem wil leren kennen, kan het beste luisteren naar die wisseling van functies. Hoor eerst de directe klank van het orgel en volg daarna wat het instrument in een concrete song doet. Het verschil tussen ondersteunen en vooraan spreken kan klein zijn, maar bepalend voor hoe de hele uitvoering in beweging blijft.
THE ARTIST PAGEALLES OVERJIMMY SMITH.Ontdek de platen en lees verder in de stories.
DE SPANNING TUSSEN LIJN EN ACCENT
Een orgellijn kan lang doorlopen, terwijl een kort akkoord ineens een ander soort nadruk geeft. Bij Jimmy Smith is juist die verhouding interessant. Een melodische beweging krijgt richting door de accenten die eromheen vallen, en een stevig accent kan ruimte openen voor een nieuwe lijn. De muziek hoeft daarvoor niet voortdurend voller te worden. Een duidelijke rust kan het volgende gebaar sterker maken. Luister bij een tweede ronde naar de momenten waarop Smith een frase niet onmiddellijk vervolgt. Wat blijft er in de band doorgaan, en wat verandert wanneer het orgel weer inzet? Zulke vragen maken een solo tot een gesprek in plaats van een afzonderlijk onderdeel. Ook een vertrouwd patroon kan op die manier nieuw gewicht krijgen. Een verschuiving in timing, een andere lengte van een toon of een kortere reactie kan voldoende zijn. De herkenbaarheid van het instrument blijft, maar zijn functie verandert. Je hoort niet alleen een orgelgeluid, maar een speler die telkens kiest hoe dat geluid zich tot de rest verhoudt.
DRIE DINGEN DIE JE
NOG NIET WIST.
DE HAMMOND NAM MEERDERE ROLLEN OVER.
Smith kon melodie, akkoorden en lage partijen op het orgel combineren. De volle klank kwam daardoor soms uit een kleine bezetting, met de voeten als onderdeel van het samenspel.
THE CAT KREEG EEN FILMCOMPONIST MEE.
Lalo Schifrin arrangeerde The Cat voor een grotere bezetting. Het jazzorgel stond dus ook midden in een wereld van blazers en filmische spanning, buiten het gebruikelijke kleine orgeltrio.
ROOT DOWN WERD EEN HIPHOPVERBINDING.
Beastie Boys gebruikten materiaal van Smiths Root Down. Zijn ritmische orgelspel bereikte zo opnieuw luisteraars via samples, met een andere beat en andere stemmen rond dezelfde herkenbare energie.
EEN BAND DIE ANTWOORDT
Het samenspel rond Jimmy Smith verdient evenveel aandacht als het orgel zelf. Een drummer kan de beweging vasthouden terwijl de solist vrijer fraseert. Een gitarist of blazer kan een korte reactie geven die een volgende frase beïnvloedt. De muziek wordt daardoor niet alleen door één centrale speler bepaald, ook wanneer zijn instrument duidelijk op de voorgrond staat. Het helpt om een nummer twee keer te horen met een ander aandachtspunt. Volg eerst het orgel en daarna een partij uit de begeleiding. Merk hoe die partij ruimte maakt, druk toevoegt of een klein accent teruggeeft. Dat maakt ook duidelijk waarom verschillende bezettingen andere muziek opleveren. Een orgeltrio biedt andere mogelijkheden dan een grotere groep met meer klanklagen. Geen van beide vormen hoeft als de enige juiste omgeving te worden gezien. Ze laten verschillende rollen van het instrument horen en stellen andere vragen aan de hoeveelheid ruimte, het ritme en de manier waarop spelers op elkaar kunnen reageren.
ARTIST STORYJIMMY SMITH
EEN BAND DIE ANTWOORDT
JIMMY SMITH
ROOT DOWN ALS EERSTE LUISTERINGANG
Root Down uit 1972 is voor deze route het vertrekpunt. De liveopname uit Los Angeles laat een beweeglijke band horen waarin het orgel stevig kan spreken zonder alle andere partijen weg te drukken. Het oorspronkelijke album bevat zes nummers. De langere vormen geven ruimte om een groove vast te houden en tegelijk verschillende reacties te laten ontstaan. Het titelstuk Root Down (And Get It) is daarin een duidelijke ingang, maar de rest van de oorspronkelijke volgorde verdient dezelfde aandacht. Luister naar hoe de groep een patroon opbouwt en hoeveel beweging binnen dat patroon mogelijk blijft. Een liveomgeving maakt de uitvoering niet automatisch onvoorbereid; ook hier hoor je keuzes over vorm, inzet en samenspel. De gekoppelde digitale uitbreiding bevat daarnaast een alternatieve take van het titelstuk. Die extra opname wordt in dit verhaal niet als een zevende oorspronkelijk albumnummer behandeld. Voor de aangeboden vinyluitvoering geven de productgegevens aan welke uitgave je bekijkt.
ANDERE OMGEVINGEN VOOR HETZELFDE INSTRUMENT
De discografieselectie bevat naast Root Down ook The Sermon!, House Party, The Cat en Organ Grinder Swing. Daarmee wordt geen volledige lijst gegeven, maar wel een reeks ingangen naar verschillende kanten van Smiths muziek. Neem bij een volgende plaat opnieuw de rol van het orgel als leidraad. Waar vormt het een stevig fundament, waar geeft het een korte reactie en waar neemt het een langere melodische boog over? Let daarna op de grootte en kleur van de bezetting. Meer instrumenten hoeven niet vanzelf meer spanning te leveren; zij veranderen vooral de manieren waarop ruimte kan worden verdeeld. Een kleiner ensemble kan een accent heel direct laten horen, terwijl een groter arrangement andere contrasten biedt. Het is zinvol om zulke verschillen eerst muzikaal te volgen en pas daarna naar de concrete aangeboden uitgaven te kijken. Een titel kan bovendien in meerdere persingen en uitvoeringen bestaan. De productpagina beschrijft de uitvoering; de discografieselectie geeft vooral een route door het repertoire.
ER LIGT NOG
MEER TE ONTDEKKEN.
EEN GROOVE LANGER VOLGEN
Begin met de zes oorspronkelijke nummers van Root Down en geef de langere stukken genoeg tijd om hun samenspel te laten ontvouwen. Kies bij een tweede ronde één ritmische beweging en volg hoe het orgel daar verschillend tegenover komt te staan. Luister daarna naar de reacties uit de band. Soms houdt een andere partij de richting vast wanneer de solist een zijpad kiest. Soms geeft een korte reactie juist aanleiding tot een nieuwe nadruk. Ga via de discografie naar een andere plaat en vergelijk die rollen. Een LP-kant kan helpen om de aandacht bij een afgebakende reeks nummers te houden, maar zegt niets vanzelfsprekends over de klank van iedere persing. De aangeboden uitvoering heeft haar eigen productgegevens. Op de artiestpagina komen de platen en verhalen samen. Zo krijgt de kennismaking een concrete vervolgroute: niet alleen een virtuoos instrument horen, maar volgen hoe dat instrument telkens een andere plaats in gezamenlijk bewegende muziek kan innemen.
Lees de Album Story over Root Down. Op de ARTIST PAGE van Jimmy Smith vind je de platen en verhalen bij elkaar.
Bekijk Root Down van Jimmy Smith op vinyl. De productpagina vermeldt de uitvoering en actuele beschikbaarheid.
ON THE SJELF.
DE FEITEN.
ACHTER DE MUZIEK.
DE PLATEN.
JOUW LUISTERROUTE.
Een selectie uit het repertoire van Jimmy Smith. Volg de links naar de betreffende platen.
- 01
- 02
- 03
- 04
- 05
FAQ
Wat kenmerkt de muziek van Jimmy Smith?
Jimmy Smith maakt het Hammondorgel tot meer dan een herkenbare klankkleur. Het instrument kan een fundament leggen, een melodische lijn laten bewegen en met korte accenten op de rest van de band reageren.
Met welk album kan ik beginnen?
Lees de Album Story over Root Down en volg daarna de interne discografielinks voor andere kanten van het repertoire.
Waar vind ik de platen en verhalen samen?
Op de ARTIST PAGE van Jimmy Smith staan de gekoppelde platen en stories. De productpagina geeft de gegevens van iedere aangeboden LP.
Bij Jimmy Smith kan een orgel tegelijk fundament, reactie en voorste stem zijn. Zijn muziek laat horen hoeveel beweging er tussen die rollen past.
Ontdek meer platen en verhalen op de ARTIST PAGE van Jimmy Smith.
Verder luisteren? Op THE ARTIST van Jimmy Smith vind je de uitgaven en andere verhalen.
HET VERHAAL
GAAT VERDER.
Ontdek de platen, klanken en verhalen rond deze muziek.
IMAGE CREDIT: Albumhoes uit de Bertus / SJELF-productcatalogus. Rechten bij de oorspronkelijke rechthebbenden.
IMAGE CREDIT: SJELF. — originele AI-illustratie voor THE COLLECTIONS.
ALBUMHOES: afbeelding uit de SJELF-productcatalogus. Het hoesontwerp blijft eigendom van de betreffende rechthebbenden.