THE SOUND OF BOND.

Soms is een paar seconden muziek genoeg. Een lage gitaar zet in, koperblazers komen naar voren en nog voordat iemand zijn naam heeft gezegd, is de wereld herkenbaar. James Bond heeft een geluid. Dat geluid past bij een achtervolging, maar ook bij een afscheid. Het kan verleiden, dreigen en twijfelen. Hoe bleef die muzikale identiteit overeind terwijl de films, zangers en opnametechnieken steeds veranderden?

A CHARACTER YOU CAN HEAR.

Het begint in 1962 met Dr. No. Monty Norman schrijft het James Bond Theme; John Barry maakt het arrangement van de bekende orkestopname. Dat onderscheid is belangrijk. De compositie en de manier waarop een stuk wordt uitgevoerd, zijn verschillende bijdragen. Samen leveren ze een thema op waarin een scherpe elektrische gitaar en een krachtig orkest elkaar versterken.

Luister naar de korte, herhaalde figuren. Ze geven de muziek een vaste houding, terwijl de blazers voor beweging zorgen. De spanning komt niet alleen van snelheid. Ook een akkoord dat nog even blijft hangen, kan het gevoel geven dat er iets staat te gebeuren. Je hoeft de scène niet te kennen om die verwachting te voelen.

Bij filmmuziek heet de instrumentale muziek onder en tussen de scènes de score. Een titelsong heeft een andere taak: in een paar minuten de sfeer van de film openen, terwijl de namen op het scherm verschijnen. In een Bondfilm kunnen beide in elkaar grijpen. Een melodie uit het lied kan later, zonder zang, een personage of herinnering opnieuw oproepen.

THE VOICE ENTERS THE ROOM.

Matt Monro geeft From Russia with Love in 1963 een warme, beheerste zangstem. Een jaar later zet Shirley Bassey met Goldfinger een heel andere deur open. De koperblazers hebben scherpe randen en haar stem trekt grote lijnen door het arrangement. Ze zingt alsof een gewone kamer te klein zou zijn voor het verhaal.

Daar ontstaat een herkenbare manier om een Bondnummer op te bouwen: een duidelijke melodie, ruimte voor drama en een stem die de muziek niet alleen volgt, maar haar richting bepaalt. Tom Jones geeft Thunderball een stevige inzet. Nancy Sinatra maakt You Only Live Twice juist lichter en zwevender. Hetzelfde filmuniversum blijkt verschillende temperaturen te verdragen.

Bassey keert terug voor Diamonds Are Forever en Moonraker. Drie titelsongs, elk met een eigen karakter. Haar aanwezigheid verbindt meerdere periodes van de filmreeks, zonder dat de arrangementen identiek hoeven te klinken.

THE FORMULA CAN MOVE.

Paul McCartney & Wings maken in Live and Let Die de overgang van rustige piano naar plotseling orkest en gitaar bijna tot een klein actiescript. Het nummer wisselt van ritme en schaal. Die afwisseling laat horen dat filmmuziek niet voortdurend hetzelfde soort spanning hoeft vast te houden.

Bij Carly Simons Nobody Does It Better staat de soepele zanglijn meer voorop. De song uit The Spy Who Loved Me bewijst bovendien dat een Bondnummer niet per se de filmtitel hoeft te dragen. Hetzelfde geldt voor All Time High van Rita Coolidge, dat bij Octopussy hoort.

Duran Duran en a-ha brengen vervolgens de klank van hun popperiode mee. Synthesizers, een nadrukkelijke puls en heldere zang geven de jaren tachtig een eigen plek in de reeks. Bond blijft herkenbaar doordat de spanning en de melodische inzet aanwezig blijven. Het oppervlak mag veranderen.

FROM GOLDENEYE TO A WHISPER.

Tina Turner geeft GoldenEye in 1995 een beheerste dreiging. De song is geschreven door Bono en The Edge, maar de filmuitvoering is van Turner. Dat verschil tussen schrijver en uitvoerder verklaart ook onze collectie: de artiesten zijn verbonden aan hun daadwerkelijk opgenomen Bondbijdrage.

Daarna volgen onder meer Sheryl Crow, Garbage en Madonna. Luister eens direct na elkaar naar The World Is Not Enough en Die Another Day. Bij Garbage blijft de zang ingebed in een breed, orkestraler geheel. Madonna maakt van haar stem en de elektronische productie een hoekiger spel. Twee heel verschillende antwoorden op dezelfde opdracht: hoe klinkt deze Bond?

Chris Cornell geeft Casino Royale een gespannen rockstem. Jack White en Alicia Keys kiezen voor een duet met scherpe accenten in Another Way to Die. Adele, Sam Smith en Billie Eilish leggen daarna ieder hun eigen verbinding tussen kwetsbaarheid en een groot arrangement. Vooral bij Eilish is de nabijheid van de stem opvallend. De muziek hoeft niet meteen hard te worden om de aandacht vast te houden.

THE FILMS. THE YEARS. THE SONGS.

Hieronder staan alle 25 films uit de officiële hoofdreeks, van Dr. No tot No Time to Die, met hun centrale titelsong of instrumentale hoofdthema. De volgorde volgt het eerste filmjaar, niet het jaar van een latere Nederlandse première of een heruitgave. Daarom staat Billie Eilish bij 2021, hoewel haar single al in 2020 verscheen. Klik op een artiest om verder te ontdekken.

STAY FOR THE END CREDITS.

De opening vertelt niet het hele muzikale verhaal. Sommige films geven een tweede zanger of band ruimte tijdens de film of de aftiteling. Deze zes aanvullende songs horen daarom bij de luisterroute. Ze vervangen de titelnummers hierboven niet.

Ook buiten deze hoofd- en afsluitende songs bevatten de films muziek: denk aan de calypso in Dr. No of de muziek die in een club, auto of hotel klinkt. Een complete soundtrack bevat bovendien veel instrumentale scènes. Dit overzicht is een gids langs de Bondthema’s en de genoemde aanvullende filmsongs, geen lijst van iedere afzonderlijke achtergrondcue.

TWO FILMS OUTSIDE THE MAIN SERIES.

Voor een goede muzikale rondgang horen twee zijwegen erbij. Casino Royale uit 1967 is de Bondparodie met muziek van Burt Bacharach. Never Say Never Again uit 1983 brengt Sean Connery terug als Bond, maar staat eveneens buiten de officiële reeks hierboven. Hun bekendste nummers staan hier apart, zodat de twee verschillende Casino Royale-films niet door elkaar lopen.

LISTEN BEYOND THE SINGLE.

Een Bondnummer kan een eerste kennismaking zijn met een veel groter oeuvre. Wie via Skyfall bij Adele uitkomt, kan verder luisteren naar haar albums. Wie de stem van Shirley Bassey herkent, kan ontdekken hoe zij ook buiten de bioscoop een melodie laat groeien. Daarom verzamelt onze JAMES BOND COLLECTION de artiesten achter deze muziek, met hun songs, films en jaren erbij.

Daarbij blijft het onderscheid helder: een album van een Bondartiest bevat niet automatisch diens Bondnummer. Kijk voor een specifieke song altijd naar de tracklist van de betreffende uitgave. De verbinding met de film is een aanleiding om te ontdekken, geen belofte over de inhoud van iedere plaat.