JACK WHITE.

Een gitaartoon mag bij Jack White rafelen. Een lied mag plotseling van richting veranderen. Toch draait zijn muziek zelden om chaos alleen: onder het lawaai zit iemand die precies hoort hoeveel spanning een eenvoudige melodie kan dragen. Zijn soloplaten geven die nieuwsgierigheid telkens een andere vorm.

BUITEN HET ROOD EN WIT.

Met Meg White maakte hij van The White Stripes een wereld die je onmiddellijk herkende. Twee mensen, een beperkt kleurenpalet en muziek waarin iedere slag telde. Toen het duo in 2011 ophield, verdween die manier van denken niet. Jack had inmiddels ook met The Raconteurs en The Dead Weather ervaren hoeveel ruimte een andere bezetting kon openen. Soms stond hij vooraan; soms zat hij achter de drums.

Die achtergrond helpt om zijn solowerk te begrijpen. Het is geen rechte verlenging van de grootste White Stripes-hits. White gebruikt de vrijheid om andere stemmen, instrumenten en ritmes tegenover elkaar te zetten. Wie het begin van dat verhaal wil horen, vindt de wisselwerking met Meg in onze Artist Story over The White Stripes.

EEN STEM KRIJGT MEER RUIMTE.

Op Blunderbuss uit 2012 komt meteen een andere nabijheid naar voren. In Love Interruption schuiven twee stemmen langs elkaar, gedragen door een klein, helder arrangement. Het nummer heeft geen enorme riff nodig om ongemakkelijk te worden. Sixteen Saltines gooit vervolgens wel de deur open: de gitaar valt binnen, de zang jaagt erachteraan en alles lijkt op het punt te staan uit zijn voegen te lopen.

Juist die afwisseling maakt de plaat aantrekkelijk. Piano, akoestische instrumenten en stevig elektrisch werk krijgen elk een plek. White kan een melodie bijna hoffelijk aanbieden en haar een moment later ruw onderbreken. De vertellers in zijn liedjes klinken daardoor niet als mensen die alles op een rij hebben. Verlangen, achterdocht en gekrenkte trots blijven door elkaar bewegen.

“Evil and optimism wrestle with each other”

Hanif Abdurraqib over Jack Whites teksten — Third Man Books.

HET EXPERIMENT MAG HOORBAAR BLIJVEN.

Lazaretto uit 2014 trekt die mogelijkheden verder open. Het titelnummer draait op een stugge, springende groove, terwijl de gitaar zijn eigen onrustige route kiest. Hier is het ritme even belangrijk als de melodie. Je kunt luisteren naar het lied, maar ook naar hoe de losse onderdelen elkaar net niet comfortabel laten zitten.

Met Boarding House Reach in 2018 wordt het experiment nadrukkelijker. White neemt de schetsmatigheid van ideeën serieus: een gesproken passage, een elektronisch geluid of een funkritme hoeft niet gladgestreken te worden om in zijn muziek te passen. De plaat werd opgenomen met muzikanten in onder meer New York, Los Angeles en Nashville. Het resultaat vraagt soms wat meer geduld dan een directe garagesong, maar maakt duidelijk hoe weinig behoefte hij heeft aan één vast recept.

In 2022 verschijnen twee albums die verschillende kanten benadrukken. Fear of the Dawn zet zwaar aangezette gitaren en vervorming vooraan. Entering Heaven Alive maakt meer ruimte voor akoestische klanken en liedjes die rustiger kunnen ademen. Ze zijn afzonderlijk te beluisteren, maar naast elkaar laten ze horen hoeveel kleur er binnen dezelfde muzikant past.

EEN PLAAT OM VAST TE PAKKEN.

Whites belangstelling voor muziek houdt niet op zodra een opname klaar is. Third Man is ook een plek voor uitgaven, herontdekkingen en het maken van platen. In Detroit begon Third Man Pressing in februari 2017 met produceren. Daarmee kreeg zijn betrokkenheid bij het fysieke medium een heel concrete vorm: machines, materiaal en mensen die samen zorgen dat een opname een plaat wordt.

Dat maakt vinyl niet automatisch beter dan ieder ander formaat. Het zegt wel iets over zijn aandacht voor de hele ervaring. Een hoes, een label en de handeling van het afspelen kunnen onderdeel worden van een release. Bij No Name uit 2024 werkte juist het weglaten van de gebruikelijke informatie als uitnodiging om eerst te luisteren.

In 2026 volgde Frozen Charlotte, zijn zevende soloalbum. De discografie blijft daarmee bewegen. De gemene deler zit minder in een vaste productie dan in de bereidheid om een bekend instrument opnieuw vreemd te laten klinken.

Bekijk de artiestpagina van JACK WHITE voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in BLUES en GARAGE ROCK.