FAITH NO MORE.

HET BEGINT BIJ DE RITMESECTIE.

De voorgeschiedenis van Faith No More ligt in de San Francisco Bay Area van de vroege jaren tachtig. Drummer Mike Bordin en bassist Billy Gould spelen aanvankelijk in Faith No Man. Met toetsenist Roddy Bottum ontwikkelt zich de groep die onder de naam Faith No More verdergaat. De combinatie van bas, drums en keyboards vormt een blijvend herkenbare kern.

Dat is belangrijk, want de eerste kennismaking loopt vaak via een zanger of een zware gitaar. Bij deze band sturen juist de onderlinge verschillen de muziek. Gould speelt baslijnen die op zichzelf al beweging oproepen. Bordin geeft ze een brede, rollende slag. Bottums toetsen kunnen daar een plechtige glans overheen leggen, alsof ergens achter de versterkers nog een heel ander podium staat.

Op We Care a Lot uit 1985 en Introduce Yourself uit 1987 zingt Chuck Mosley. Zijn ruwe, bijna sprekende voordracht hoort bij het dwarse karakter van die vroege platen. De muziek stampt, danst en schuurt tegelijk. Het titelnummer We Care a Lot maakt duidelijk dat een strak ritme ook de drager van spot en overdrijving kan zijn.

EPIC OPENT DE DEUR.

Met Mike Patton krijgt de band op The Real Thing uit 1989 een zanger die zijn stem in allerlei richtingen kan buigen. Naast Gould, Bordin en Bottum staat dan gitarist Jim Martin. Zijn stevige riffwerk geeft de songs een herkenbaar metalen gewicht. De keyboards blijven ondertussen nadrukkelijk aanwezig, waardoor het geluid nooit alleen op de gitaar leunt.

Epic brengt Faith No More bij een groot publiek. De coupletten veren op de bas en Pattons ritmische voordracht; het refrein trekt ineens breed open. Aan het einde blijft een pianopassage over. Het nummer draagt zijn verschillende onderdelen zo vanzelfsprekend naast elkaar dat je bijna vergeet hoe ongewoon die combinatie bij de eerste kennismaking is.

Ook Falling to Pieces draait om het plezier van een baslijn die de rest van de band blijft uitdagen. In From Out of Nowhere duwen de toetsen de melodie naar voren. Luister naar die drie songs en je hoort hoeveel er gebeurt buiten de bekende wisselwerking tussen zang en gitaar. Iedereen kan hier het centrum even naar zich toe trekken.

ANGEL DUST MAAKT HET VREEMDER.

Na de doorbraak had een keurige voortzetting voor de hand kunnen liggen. Angel Dust uit 1992 vergroot juist de speelruimte. De band laat schoonheid, ongemak, humor en agressie dicht tegen elkaar aan schuren. Er zijn refreinen die meteen binnenkomen, maar ook passages waarin een klank of stem je vertrouwde luisterhouding verstoort.

Midlife Crisis bouwt zijn kracht uit een hardnekkige ritmische beweging. Patton kan een melodie helder neerzetten en er vervolgens een scherpere kleur aan geven. In A Small Victory krijgt de muziek een bijna glanzend oppervlak, terwijl Caffeine veel nerveuzer klinkt. Het album verandert voortdurend van temperatuur, met dezelfde ritmesectie als vaste ondergrond.

Dat maakt Angel Dust zo’n sterke plaat om helemaal te beluisteren. Een los nummer laat één gezicht zien; de volgorde onthult hoe de band met verwachtingen speelt. Na een ongemakkelijke passage klinkt een mooie melodie ineens anders. De rust kan geruststellend zijn, maar je weet inmiddels dat er elk moment iets kan kantelen.

De cover van de Commodores-song Easy, bekend uit de periode rond deze plaat en toegevoegd aan latere uitgaven, laat nog een andere kant horen. De band kan ook een soepele ballad spelen en de melodie alle ruimte geven. Diezelfde muzikanten kunnen een moment later weer iets hoekigs of dreigends maken. Hun bereik zit in die overtuigende overgang.

MEER WEGEN, DEZELFDE EIGENZINNIGHEID.

Op King for a Day… Fool for a Lifetime uit 1995 neemt Trey Spruance de gitaarpartijen voor zijn rekening. De plaat springt tussen verschillende benaderingen. Digging the Grave is compact en fel, Evidence beweegt met een veel lossere, bijna loungeachtige beheersing. De stem kan van uitbarsting naar beheerste verteller gaan zonder dat de band haar identiteit kwijtraakt.

Juist bij Evidence hoor je hoe belangrijk terughoudendheid is. Een baslijn, een subtiel accent en een geplaatste zangfrase kunnen genoeg zijn om een nummer te dragen. De spanning komt uit de controle. Wanneer Faith No More vervolgens harder gaat spelen, betekent dat meer omdat je weet hoeveel andere mogelijkheden er ook zijn.

Met Jon Hudson op gitaar volgt Album of the Year in 1997. In Ashes to Ashes komt een groot refrein voort uit een zware, geduldige beweging. Stripsearch geeft de toetsen en de atmosfeer meer ruimte. De muziek klinkt op momenten donker en geconcentreerd, alsof de band haar verschillende stemmen dichter naast elkaar zet.

Faith No More stopt in 1998 en komt in 2009 weer bij elkaar. De reünie krijgt uiteindelijk ook een nieuw studiohoofdstuk: Sol Invictus verschijnt in 2015. Het is de zevende studioplaat, gemaakt door Mike Patton, Billy Gould, Roddy Bottum, Mike Bordin en Jon Hudson.

DE VREEMDE KLEUR BLIJFT.

Op Sol Invictus hoeft de band geen complete voorgeschiedenis opnieuw te bewijzen. Superhero zet piano en zware gitaren naast elkaar; Sunny Side Up heeft een bedrieglijk luchtige melodische kant. In Matador wordt de spanning over een langere afstand opgebouwd. De songs blijven herkenbaar doordat de afzonderlijke muzikanten hun eigen kleur houden.

Daar ligt ook de betekenis van Faith No More voor avontuurlijke rockmuziek. Hun platen laten horen hoe ver je met een band kunt bewegen wanneer je nieuwsgierigheid serieus neemt. Een zware gitaar verplicht de zang niet tot één houding. Een mooie melodie hoeft een ongemakkelijk idee niet te verzachten. En een grap kan muzikaal heel precies worden uitgevoerd.

De samenhang wordt nog duidelijker wanneer je tijdens het luisteren op één instrument let. Volg eerst alleen de bas en daarna de keyboards. Wat aanvankelijk een onverwachte bocht leek, blijkt vaak al in het arrangement voorbereid. De muziek heeft een stevige constructie onder haar grillige oppervlak. Dat maakt terugluisteren interessant: de verrassing blijft, terwijl je steeds beter hoort hoe de band haar organiseert.

Bekijk de artiestpagina van FAITH NO MORE voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in ALTERNATIVE ROCK.