Deftones

Deftones kunnen een kamer vullen zonder voortdurend harder te gaan spelen. Er zit een bijzonder soort spanning in hun muziek: een zware gitaar houdt de grond vast, terwijl Chino Moreno's stem daar bijna uit probeert te ontsnappen. Het ene moment is die stem een fluistering, even later een schreeuw die het hele beeld verandert. Juist de afstand tussen die uitersten maakt deze band uit Sacramento zo herkenbaar.

VRIENDEN, VOLUME EN EEN OPEN OOR.

De band begint in 1988. Gitarist Stephen Carpenter, zanger Chino Moreno en drummer Abe Cunningham vinden elkaar in een omgeving waarin skateboarden en muziek dicht bij elkaar liggen. Bassist Chi Cheng wordt een bepalend onderdeel van de vroege bezetting. Hun debuut Adrenaline verschijnt in 1995 en klinkt ongeduldig: korte uitbarstingen, droge drums en een stem die zich dwars door de gitaren heen werkt.

Toch zit er onder die agressie al iets minder eenduidigs. Moreno hoeft geen refrein glad af te werken om een melodie te laten blijven hangen. Hij kan een lettergreep rekken, een regel half laten verdwijnen en daarmee precies de emotie oproepen die een keurige zanglijn zou missen. Carpenter geeft hem daar een harde rand voor. Cunningham houdt het geheel beweeglijk, met accenten waardoor de muziek ook op haar zwaarste momenten blijft veren.

Around the Fur maakt dat verschil in 1997 duidelijker. My Own Summer (Shove It) drijft op een riff die nauwelijks uitleg nodig heeft; Be Quiet and Drive (Far Away) zet daar een gevoel van vertrek tegenover. Dat tweede nummer kun je hard afspelen, maar de kern is bijna dromerig. Deftones beginnen hier een gebied te bewonen waarin overgave en onrust tegelijk mogen bestaan.

WHITE PONY ZET DE RAMEN OPEN.

Op White Pony uit 2000 wordt dat gebied groter. Frank Delgado's elektronische bijdragen passen tussen de instrumenten in plaats van er alleen als effect bovenop te liggen. De band laat stiltes, texturen en langere spanningsbogen toe. Digital Bath klinkt verleidelijk en ongemakkelijk tegelijk. Change (In the House of Flies) beweegt langzaam genoeg om ieder detail een eigen gewicht te geven.

Het is verleidelijk om dat album alleen als een breuk met de vroege platen te horen. Luister je terug, dan blijken de ingrediënten er al te zijn geweest. White Pony geeft ze meer tijd. De gitaren hoeven niet elke opening op te vullen en Moreno kan zijn stem verder van de maat laten afdrijven. Daardoor wordt de terugkeer van de volledige band des te lichamelijker.

Dat verklaart ook waarom Deftones zich lastig tot één stroming laten beperken. De zwaarte verbindt hen met metal, maar hun gevoel voor sfeer trekt naar andere muziek. Je hoeft die invloeden niet als een lijst af te lopen. In de songs werken ze samen: een sluier over de zang, een baslijn die de spanning vasthoudt, een plotselinge klap van de drums.

DOORGAAN ZONDER HET VERLEDEN UIT TE WISSEN.

De titelloze plaat uit 2003 en Saturday Night Wrist uit 2006 zoeken verder in die onrust. De eerste voelt compacter en donkerder, de tweede laat rafels en zachtere kleuren naast elkaar staan. Geen van beide probeert simpelweg White Pony te herhalen. Dat levert muziek op die soms minder onmiddellijk binnenkomt, maar juist bij terugkeer haar eigen hoeken laat zien.

Na Chi Chengs zware ongeluk in 2008 verandert de situatie ingrijpend. Sergio Vega neemt de bas over; Cheng overlijdt in 2013. Zijn aanwezigheid in de geschiedenis van de band laat zich niet reduceren tot een bezettingswissel. Wie naar de vroege platen teruggaat, hoort hoe zijn bas de scherpe gitaren een warme, beweeglijke tegenstem geeft.

Diamond Eyes uit 2010 en Koi No Yokan uit 2012 laten een band horen die opnieuw samenhang vindt. De riffs zijn groot, de zanglijnen krijgen lucht en de ritmes blijven soepel. Het is muziek waarin een zware passage niet automatisch het eindpunt vormt. Soms is juist het moment erna belangrijker, wanneer een akkoord blijft hangen en de stem de vrijgekomen ruimte overneemt.

EEN EIGEN TEMPERATUUR.

Gore en Ohms voegen weer andere schakeringen toe. De ene plaat nodigt uit om in lagen te luisteren, de andere voelt vaker als een gezamenlijke beweging van de band. Met private music uit 2025 blijft die verhouding tussen dichtheid en openheid het uitgangspunt. De herkenbaarheid zit niet in één geluid dat onveranderd wordt herhaald, maar in de manier waarop verschillende geluiden elkaar onder spanning zetten.

Voor een eerste kennismaking werkt Be Quiet and Drive naast Digital Bath verrassend goed. Het eerste nummer duwt vooruit, het tweede trekt je naar binnen. Samen laten ze horen waarom Deftones ook luisteraars aanspreken die niet dagelijks zware gitaren opzetten. Er is ruimte voor kwetsbaarheid zonder dat de muziek haar kracht hoeft af te leggen.

Die invloed hoor je terug in het gemak waarmee nieuwere bands harde gitaren met zachte, bijna losgezongen melodieën combineren. Deftones maakten daar een volwaardige taal van. Hun platen vragen geen keuze tussen voelen en bewegen: ze laten beide tegelijk gebeuren.

Bekijk de artiestpagina van DEFTONES voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in NU METAL.