BLUR.

In Coffee & TV klinkt Blur tegelijk toegankelijk en ongemakkelijk. De melodie nodigt uit, maar de gitaar wil zich niet helemaal netjes gedragen. Er zit iets schurends naast het lichte gebaar. Dat is een goede ingang tot deze band: achter een refrein dat snel blijft hangen, kan een andere stemming opduiken. Een grap wordt melancholie, een popsong krijgt een rafelige rand en een vertrouwd geluid slaat onverwacht af.

VIER MANIEREN VAN LUISTEREN.

Blur ontstaat in 1988 in Londen, met Damon Albarn, Graham Coxon, Alex James en Dave Rowntree. De vier hebben verschillende muzikale instincten. Albarn schrijft en zingt melodieën die een personage of een gevoel snel herkenbaar maken. Coxons gitaar kan daar dwars doorheen tekenen. James houdt de bas vaak beweeglijk, terwijl Rowntree de vorm bijeenhoudt zonder ieder detail dicht te zetten.

Dat samenspel maakt de groep lastig tot één periode te beperken. Op het debuut Leisure uit 1991 hoor je onder meer de soepele beweging van There's No Other Way. De melodie blijft helder binnen een waziger gitaargeluid. Later worden de contouren scherper, maar de belangstelling voor klank en beweging verdwijnt niet.

HET DAGELIJKSE LEVEN KRIJGT EEN MELODIE.

Modern Life Is Rubbish verschijnt in 1993 en geeft Blur een nadrukkelijker eigen richting. For Tomorrow laat horen hoe een song licht kan bewegen en toch een zekere vermoeidheid kan meedragen. De band maakt ruimte voor observaties en kleine details, met gitaren die zowel kunnen ondersteunen als tegenspreken.

Op Parklife uit 1994 wordt die verscheidenheid nog duidelijker. Girls & Boys zet een dansbaar patroon neer dat bijna mechanisch kan aanvoelen. De bas geeft het nummer een eigen tred, terwijl de zang afstand houdt. In de titelsong krijgt het gesproken verhaal van acteur Phil Daniels een springerige muzikale omgeving.

Dezelfde plaat bevat het veel beschouwender End of a Century en het uitgestrekte This Is a Low. Daar hoor je hoeveel melancholie achter het opgewekte buitenkantje kan schuilen. De band hoeft de stemming niet telkens expliciet te benoemen. Een melodische wending of de kleur van de gitaar is soms al genoeg om het perspectief te veranderen.

MEER DAN EEN WEDSTRIJD.

The Great Escape volgt in 1995. In die zomer wint Country House de beroemde Britse hitlijstenstrijd met Oasis' Roll with It. Het is een groot publiek moment, maar een kleine samenvatting van wat Blur muzikaal doet. The Universal biedt op hetzelfde album een veel ruimere, bijna plechtige melodie. Het opgewekte en het onbehagelijke blijven dicht bij elkaar liggen.

Juist daarom loont het om de albums buiten het etiket Britpop te horen. De songs bevatten humor en herkenbare taferelen, maar ook afstand, eenzaamheid en twijfel. Je kunt om een personage glimlachen en een paar minuten later bij een melodie terechtkomen die minder makkelijk van je afglijdt.

DE GITAAR WORDT ONRUSTIG.

Het album Blur uit 1997 verschuift de aandacht. Beetlebum heeft een slepende beweging en laat de gitaren langzaam een omgeving bouwen. Song 2 doet vrijwel het tegenovergestelde: een korte aanloop, een felle uitbarsting en weinig tijd om rustig te gaan zitten. Die combinatie laat horen hoe breed de band met dezelfde instrumenten kan werken.

Coxons spel is daarbij een bepalende kracht. Een gitaar hoeft bij Blur niet alleen een akkoord mooier te maken. Ze kan de song onderbreken, een melodie vervormen of een klein ongemak toevoegen. Dat werkt omdat de andere partijen voldoende houvast bieden. De onrust krijgt een plek binnen een song die je nog steeds kunt volgen.

13: DE BUITENWERELD WORDT KLEINER.

Op 13 uit 1999 krijgen langere vormen en emotionele openheid meer ruimte. Tender bouwt met herhaling aan een gevoel dat niet snel hoeft te worden afgesloten. Coffee & TV, gezongen door Coxon, geeft een ander stemgeluid aan diezelfde kwetsbaarheid. Het album kan toegankelijk klinken en even later in een veel ongrijpbaarder klankwereld verdwijnen.

Die wisselingen maken 13 een plaat die aandacht voor het geheel beloont. De directe songs zijn ingangen, maar de minder overzichtelijke gedeelten geven ze extra betekenis. Je hoort een groep die het vertrouwde formaat van de popsong soms loslaat om een stemming langer te kunnen volgen.

AFSTAND EN TERUGKEER.

Think Tank uit 2003 ontstaat grotendeels zonder Coxon. Het album krijgt daardoor een andere verhouding tussen gitaar, ritme en ruimte. Out of Time houdt de aandacht met een rustige melodie en een begeleiding die om de stem heen beweegt. De afwezigheid van een vertrouwde speler betekent niet dat alle kenmerken verdwijnen, maar wel dat de overige onderdelen anders op elkaar reageren.

Met The Magic Whip uit 2015 verschijnt weer een studioalbum van de vier samen. Lonesome Street heeft een beweeglijke, herkenbare Blur-energie; Ghost Ship laat een veel ontspannener groove toe. De lange afstand tot eerdere platen maakt de herkenning interessant. Het klinkt vertrouwd, maar de muziek hoeft niet precies hetzelfde werk te doen als twintig jaar eerder.

ONE THING YOU DIDN'T KNOW.

Phil Daniels was oorspronkelijk benaderd voor een gesproken bijdrage aan The Debt Collector. Dat stuk bleef uiteindelijk instrumentaal; zijn stem belandde op Parklife. Een verandering in de studio leverde zo een van Blurs herkenbaarste ontmoetingen tussen tekst, stem en gitaar op.

THE BALLAD OF DARREN.

In juli 2023 verschijnt The Ballad of Darren, geproduceerd door James Ford. De vier muzikanten komen opnieuw samen, terwijl de songs een latere fase van het leven laten horen. The Narcissist geeft de melodie ruimte om zich rustig te ontwikkelen. St. Charles Square zet daar een schurender gitaargevoel tegenover.

Ook nu zit de kracht in de verhouding tussen de bandleden. De muziek hoeft niet steeds te bewijzen hoe anders ze kan zijn. Een kleine verschuiving in toon of begeleiding is genoeg. Die ervaring maakt de plaat een passende volgende stap: dezelfde mensen herkennen elkaar, maar hebben inmiddels andere dingen te vertellen.

VOLG DE BAS EENS.

Een bruikbare manier om de bekende songs opnieuw te horen is de zang even op de achtergrond te zetten. Volg Alex James door Girls & Boys en merk hoe de bas de beweging bepaalt. Let vervolgens bij een gitaarlied op de ruimte die Rowntree laat tussen zijn accenten. De partijen vullen elkaar aan zonder voortdurend dezelfde nadruk te leggen.

Dat verklaart ook waarom de kleine afwijkingen van Coxon zoveel effect hebben. Een rafelige klank of een nerveuze aanslag valt op tegen een begeleiding die voldoende samenhang bewaart. De song blijft overeind terwijl er iets aan trekt. Zet daarna een rustiger nummer als This Is a Low op. De band kan dezelfde onderlinge aandacht gebruiken om juist ruimte te maken, zodat een melodie langer blijft hangen. Het is een andere uitkomst van hetzelfde vermogen om naar elkaar te luisteren.

Bekijk de artiestpagina van Blur voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken. Ontdek de muzikale context in BRITPOP..