BARRY WHITE.

EERST DE MAKER, DAN DE STER

Barry White werd in 1944 geboren in Galveston, Texas, en groeide op in Los Angeles. Zijn werk in de muziek begon ruim voor de grote hits onder zijn eigen naam. Hij leerde het vak als muzikant, songschrijver en producer. Die achtergrond is belangrijk om zijn platen te begrijpen. Hij stond niet alleen voor een microfoon om een bestaand arrangement in te zingen. Hij dacht mee over de hele omgeving waarin zijn stem moest functioneren.

Zijn doorbraak als producer kwam met Love Unlimited. Het trio bestond uit Glodean James, Linda James en Diane Taylor. Hun Walkin' in the Rain with the One I Love werd in 1972 een hit. White schreef en produceerde het nummer en werkte voor het arrangement samen met Gene Page. In die opname is al veel aanwezig van de wereld die later zijn eigen platen zou kenmerken: romantiek, een verhalend begin en een begeleiding die een sfeer neerzet.

DE STEM KOMT NAAR VOREN

Met I've Got So Much to Give uit 1973 stapte White nadrukkelijk zelf naar voren. I'm Gonna Love You Just a Little More Baby werd een grote hit. De opname laat zijn werkwijze bijna demonstratief horen: eerst een ritmische uitnodiging, dan de stem, vervolgens een steeds rijkere muzikale omgeving. De zanger klinkt dichtbij, terwijl de productie om hem heen royaal uitwaaiert.

Zijn lage register gaf hem onmiddellijk herkenbaarheid. Minstens zo bepalend was zijn timing. White kon spreken, half zingen en voluit zingen binnen dezelfde song, zonder dat het als drie verschillende manieren van optreden voelde. Een gesproken zin was een onderdeel van de compositie. Ze gaf het ritme even een menselijk accent en liet het volgende gezongen moment sterker binnenkomen.

Daar zit ook een verschil tussen alleen een diepe stem hebben en een opname overtuigend dragen. White gebruikte de ruimte rond zijn woorden. Hij hoefde een zin niet haastig af te maken en maakte stiltes niet meteen vol. De instrumenten bleven bewegen terwijl hij wachtte. Dat gaf zijn voordracht een rust die ook in uitbundige arrangementen overeind bleef.

STONE GON': DE TIJD AAN JE KANT

Nog in 1973 verscheen Stone Gon'. Met slechts vijf lange tracks kiest die plaat voor uitgestrekte vormen. Never, Never Gonna Give Ya Up is het bekendste voorbeeld. Het nummer bouwt een toestand op waar je een tijd in mag blijven. De herhaling is geen gebrek aan ideeën: de verschuivingen in begeleiding en zang krijgen er juist ruimte door.

In een korte radioversie wordt zo'n song vooral een reeks herkenbare hoogtepunten. Op albumlengte hoor je beter hoe White daar naartoe werkt. De groove blijft terugkeren, maar een nieuwe strijkerslijn of een kleine vocale reactie verandert de kleur. Je gaat minder wachten op het volgende refrein en meer letten op de beweging binnen dezelfde maat.

1974: EEN GELUID DAT OVERAL BINNENKOMT

In 1974 bereikte Whites muziek een nog groter publiek. Love's Theme werd onder de naam Love Unlimited Orchestra een Amerikaanse nummer één. Opmerkelijk genoeg is dat een instrumentale opname. Het laat horen dat zijn muzikale handschrift ook zonder zijn zang herkenbaar kon zijn. De melodische strijkers en de beweeglijke ritmes dragen het hele verhaal.

Later dat jaar bereikte ook Can't Get Enough of Your Love, Babe de top van de Amerikaanse singleslijst. Het bijbehorende album Can't Get Enough werd eveneens nummer één. Die plaat brengt Whites aantrekkingskracht bijzonder helder samen: een stem met gewicht, een ritme dat blijft duwen en melodieën die zonder omwegen binnenkomen.

You're the First, the Last, My Everything toont de uitbundige kant van hetzelfde geluid. De voortgaande beweging geeft de liefdesverklaring vaart. Hier is White geen zanger die uitsluitend de verlichting wil dimmen. De muziek zoekt nadrukkelijk de dansvloer op. Ze kan tegelijk royaal, opgewekt en intiem zijn.

SOUL MET EEN DOORLOPENDE BEWEGING

De albums uit het midden van de jaren zeventig laten White verder werken binnen dat herkenbare vocabulaire. Just Another Way to Say I Love You en Let the Music Play bouwen voort op de combinatie van lange zanglijnen en sterke ritmische ondergronden. Bij het titelnummer van die laatste plaat voelen de woorden en de dansbeweging nauw met elkaar verbonden.

Barry White Sings for Someone You Love uit 1977 is een andere goede halte. It's Ecstasy When You Lay Down Next to Me heeft een stevige, herhalende aandrijving. De nadruk ligt op het ritme en de manier waarop de stem daaroverheen beweegt. Het nummer laat horen hoeveel funk er in zijn soul zit.

Je kunt in die opnamen verschillende lagen volgen zonder het totaal kwijt te raken. De bas geeft richting, de gitaar zorgt voor kleine ritmische tikken en de strijkers trekken langere lijnen. Omdat die onderdelen verschillende taken hebben, hoeft de muziek niet dicht te slibben. White kan breed uitpakken en toch plaats laten voor een duidelijk kloppend hart.

DOORWERKEN NA DE GROTE GOLF

Zijn discografie stopte niet toen de jaren zeventig voorbij waren. Platen als Sheet Music, Beware! en Change horen bij een periode waarin zijn geluid een andere popomgeving ontmoette. Ook nam hij met Glodean, inmiddels zijn vrouw, het duetalbum Barry & Glodean op. Die gezamenlijke plaat maakt deel uit van zijn studiowerk en geeft de vocale wisselwerking een vanzelfsprekende hoofdrol.

Later volgden The Right Night & Barry White, The Man Is Back! en Put Me in Your Mix. De titels laten al iets horen van de zelfverzekerde presentatie die bij hem hoorde. Tegelijk zijn het geen reden om zijn latere werk als een voortdurend herhalen van dezelfde plaat af te doen. Andere productiekeuzes en andere muzikale partners verplaatsen het vertrouwde stemgeluid telkens een beetje.

Een mooi moment buiten zijn eigen albums is The Secret Garden op Quincy Jones' Back on the Block. Naast onder anderen James Ingram, El DeBarge en Al B. Sure! behoudt White onmiddellijk zijn eigen gewicht. Zijn bijdrage laat horen hoe sterk een duidelijk persoonlijk timbre ook binnen een groter vocaal gezelschap kan functioneren.

THE ICON IS LOVE

Met The Icon Is Love uit 1994 vond White opnieuw een groot publiek. Practice What You Preach gaf zijn bekende aanpak een overtuigende plaats binnen de R&B van de jaren negentig. De productie klinkt eigentijds voor die periode, terwijl de rustige autoriteit van zijn stem behouden blijft.

Staying Power verscheen in 1999 en werd zijn laatste studioalbum. Het titelnummer leverde hem bij de Grammy-uitreiking van 2000 twee prijzen op. Die late erkenning past bij een loopbaan waarin een direct herkenbaar geluid lang meeging. White overleed in 2003, maar de catalogus reikt veel verder dan een handvol veelgebruikte liefdesliedjes.

EEN GOEDE LUISTERROUTE

Begin met Can't Get Enough voor de combinatie van grote singles en een zorgvuldig opgebouwde albumwereld. Ga daarna naar Stone Gon' om te horen wat hij met langere vormen deed. Met The Icon Is Love verplaats je dezelfde aandacht naar een latere periode. Die drie platen maken de ontwikkeling overzichtelijk zonder haar tot één hitlijst terug te brengen.

Laat bij het luisteren ook eens de eerste instrumentale minuut staan. Juist daar hoor je de producer denken: welk instrument verschijnt eerst, wanneer wordt de ruimte groter en hoeveel tijd krijgt de groove voordat de zanger binnenkomt? Bij Barry White begint het verhaal vaak ruim voordat de eerste liefdesverklaring wordt uitgesproken.

Bekijk de artiestpagina van BARRY WHITE voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in SOUL en DISCO.