ALT-J.

Alt-J klinkt als een band die eerst alle vanzelfsprekendheden uit elkaar heeft gehaald. Gitaar wordt percussie, samenzang wordt textuur en stilte krijgt evenveel gewicht als geluid. Wat begon met vier studenten en eenvoudige opnamen groeide uit tot een van de herkenbaarste Britse bands van hun generatie.

Een plaat om verder mee te luisteren is An Awesome Wave van ALT-J op vinyl. Op de artiestpagina van ALT-J vind je de platen en andere ingangen om verder te luisteren.

WHEN QUIET BECAME A METHOD

Joe Newman, Gus Unger-Hamilton, Thom Sonny Green en Gwil Sainsbury ontmoetten elkaar aan de University of Leeds. Drie van hen studeerden kunst; Gus studeerde Engelse literatuur. Die achtergrond werd geen voetnoot bij de muziek. Alt-J benaderde songs alsof het collages waren: losse beelden, ritmes, literaire verwijzingen en stemmen die pas samen hun betekenis kregen.

Joe en Gwil namen de eerste ideeën op in studentenkamers, met eenvoudige middelen en weinig ruimte om lawaai te maken. Die beperking werd een stijlkeuze. In plaats van alles vol te spelen, leerden ze ieder geluid een eigen plaats te geven. Thom Greens precieze ritmes, Gus’ heldere harmonieën en Joe’s hoekige zang bewogen langs elkaar zonder hun vreemdheid te verliezen.

THE TRIANGLE BECAME A NAME

De band gebruikte aanvankelijk andere namen, maar vond uiteindelijk een symbool dat precies genoeg ruimte voor interpretatie liet: de Griekse letter delta, ∆. In de wiskunde staat die voor verandering. Op een Mac verschijnt het teken met de toetsencombinatie Alt en J.

Een technisch commando werd zo een bandnaam. De driehoek werd onderdeel van de visuele taal rond alt-J, maar de diepere betekenis zat in beweging. Hun muziek wilde niet netjes tussen folk, indie rock, elektronica of artpop kiezen. Ze lieten de vorm veranderen terwijl de identiteit herkenbaar bleef.

AN AWESOME WAVE

Producer Charlie Andrew hielp de vroege ideeën vertalen naar een album zonder de open ruimtes dicht te smeren. An Awesome Wave verscheen in 2012 en klonk tegelijk intiem en architectonisch. Akoestische details, elektronisch aanvoelende drums, meerstemmige zang en plotselinge dynamiek vormden een geheel dat moeilijk na te bootsen bleek.

Nummers als Tessellate, Matilda en Breezeblocks brachten kunst, film, literatuur en lichamelijke ritmes samen. De teksten vertelden zelden één recht verhaal. Ze werkten met flarden, personages en verwijzingen die de luisteraar zelf moest rangschikken.

Later dat jaar won An Awesome Wave de Mercury Prize. De bekroning maakte alt-J in één beweging veel groter, maar de muziek werd er niet eenvoudiger van. Juist het onwaarschijnlijke succes bewees dat eigenzinnigheid geen obstakel hoefde te zijn.

SUCCESS WITHOUT STRAIGHT LINES

Na het vertrek van Gwil Sainsbury ging alt-J verder als trio. This Is All Yours verscheen in 2014 en bereikte de eerste plaats van de Britse albumlijst. De plaat klonk ruimer en soms directer, maar bleef opgebouwd uit onverwachte verbindingen. Een song kon beginnen als fluisterende folk en eindigen in vervormde elektronica; een groot refrein kon naast een bijna lege passage staan.

Met Relaxer uit 2017 werd de muziek compacter en grilliger. De band hoefde niet langer te bewijzen dat het debuut geen toeval was. In plaats daarvan onderzocht alt-J hoeveel spanning er in een klein aantal zorgvuldig gekozen geluiden kon zitten.

THE DREAM STAYS UNEASY

Na de wereldtour rond Relaxer nam de band afstand. The Dream verscheen in 2022 na die adempauze. De plaat bracht hun vertrouwde precisie samen met verhalen over true crime, Hollywood en persoonlijk verlies. De productie bleef gedetailleerd, maar onder de constructie werd meer menselijkheid zichtbaar.

Dat is de constante in alt-J: de techniek trekt aandacht, maar dient uiteindelijk het gevoel. De vreemde ritmes, afgebroken zinnen en zorgvuldig gestapelde stemmen zijn geen puzzel om indruk te maken. Ze maken ruimte voor emoties die in een gewone vorm te voorspelbaar zouden klinken.