GENRE GUIDE
FOLK.
IMAGE CREDIT: Original Genre Guide visual by SJELF.
KORT UITGELEGD
Wat is folk?
Folk omvat overgeleverde volksmuziek én latere muziek die op zulke tradities voortbouwt. Verhalen, woorden en overdracht staan vaak centraal; folk hoeft niet uitsluitend akoestisch of anoniem te zijn.
Luisterstart: The Weavers — The Weavers at Carnegie Hall. Bekijk de luisterselectie →
Folk is muziek met een geheugen. Een lied kan ouder zijn dan degene die het zingt en toch iets vertellen over het huidige moment. De melodie blijft herkenbaar, terwijl woorden, instrumenten en betekenis onderweg veranderen.
THE SONG BELONGED TO EVERYONE.
Folkmuziek ontstond niet als afgebakend genre. Over de hele wereld gebruikten gemeenschappen liederen tijdens werk, rituelen, vieringen, rouw en het vertellen van verhalen. Veel muziek bestond zonder bekende componist of definitieve versie.
Liederen werden mondeling doorgegeven. Daardoor kon iedere zanger een regel toevoegen, een plaatsnaam veranderen of een melodie aanpassen. Authenticiteit betekende niet dat de muziek onveranderlijk bleef. Juist verandering hield haar levend.
COLLECTORS PRESERVED AND SHAPED IT.
Vanaf de negentiende en vroege twintigste eeuw legden verzamelaars traditionele liederen vast in bladmuziek, tekst en later geluidsopnamen. Dat bewaarde repertoire dat anders mogelijk verloren was gegaan.
Tegelijk bepaalden verzamelaars welke stemmen werden gehoord en wat als folk werd beschouwd. Een levendige praktijk werd soms gepresenteerd als iets uit het verleden. De opname kon een versie bewaren, maar nooit de volledige gemeenschap waarin het lied functioneerde.
WOODY GUTHRIE TURNED SONG INTO WITNESS.
Tijdens de economische crisis en de Dust Bowl schreef Woody Guthrie over migratie, armoede, arbeid en onrecht. Hij gebruikte eenvoudige melodieën omdat de woorden snel moesten kunnen reizen.
Guthrie zag het lied als iets bruikbaars. Het kon verslag doen van wat kranten negeerden en mensen een gezamenlijke taal geven. Met Pete Seeger en de Almanac Singers verbond hij folkmuziek nadrukkelijk aan vakbonden, politiek en sociale hervorming.
THE REVIVAL MADE OLD SONGS NEW.
In de jaren vijftig en zestig vond een nieuwe generatie stedelijke luisteraars oude ballades, bluesopnamen en arbeidersliederen. Artiesten als Odetta, Pete Seeger en Joan Baez brachten het repertoire naar koffiehuizen, universiteiten en concertzalen.
De folkrevival viel samen met de burgerrechtenbeweging en protest tegen oorlog. Akoestische muziek werd het geluid van betrokkenheid, al bestond er voortdurend spanning tussen traditie, commercieel succes en persoonlijke expressie.
A folk song survives by becoming someone else’s song.
DYLAN PLUGGED THE STORY IN.
Bob Dylan begon binnen de folkrevival, maar veranderde snel de verwachtingen rond teksten en auteurschap. Zijn liederen werden persoonlijker, surrealistischer en muzikaal breder.
Toen hij elektrische instrumenten gebruikte, voelde een deel van het folkpubliek dat hij de traditie verliet. In werkelijkheid liet de verandering zien wat folk altijd al had gedaan: bestaand materiaal opnemen, omvormen en gebruiken om het heden te beschrijven.
FOLK LIVES BETWEEN TRADITION AND SELF.
Folkrock, singer-songwriter, indie folk en Americana namen elementen van de traditie over. Joni Mitchell en Nick Drake maakten intieme, persoonlijk geschreven muziek waarin stem en akoestisch instrument centraal stonden.
Hedendaagse folk kan oud of volledig modern klinken. Het genre blijft bestaan waar liederen direct worden verteld en waar een luisteraar het gevoel krijgt dat de muziek opnieuw doorgegeven kan worden.
FOLLOW THE WORDS.
Folk hoeft muzikaal niet ingewikkeld te zijn. Luister naar wat er tussen opeenvolgende coupletten verandert. Vaak ontvouwt de betekenis zich stap voor stap, alsof iemand het verhaal tegenover je vertelt.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER FOLK
Wat is folkmuziek?
Folk is muziek die voortkomt uit gedeelde tradities en van generatie op generatie wordt doorgegeven. De term wordt ook gebruikt voor de moderne singer-songwriterbeweging die daar in de twintigste eeuw op voortbouwde.
Waar komt folk vandaan?
Elke regio kent eigen folktradities; in de Verenigde Staten kwamen onder meer Britse, Ierse, Afrikaanse, inheemse en Latijns-Amerikaanse invloeden samen. Daardoor is folk geen vast geluid, maar een familie van lokale muziekvormen.
Hoe herken je folk?
Akoestische instrumenten, eenvoudige melodieën en verhalende teksten zijn veelvoorkomend. Gitaar, banjo, fiddle en mandoline spelen vaak een rol, maar de traditie is breder dan één bezetting.
Wat is het verschil tussen folk en country?
Folk is meestal sterker verbonden met traditie, gemeenschap en akoestische vertelvormen. Country bouwt deels op dezelfde bronnen, maar ontwikkelde ook een eigen commerciële geschiedenis en herkenbare stijlen als honky-tonk en Nashville sound.
Met welke folkartiesten kun je beginnen?
Woody Guthrie, Pete Seeger, Joan Baez en Bob Dylan vormen een goede start voor de Amerikaanse folkrevival. Voor Britse folk zijn Fairport Convention en Pentangle logische vervolgstappen.
FOLK AT A GLANCE.
Wereldwijde mondelinge muziektradities, later benoemd en vastgelegd als folk.
Ballades, werkliederen, dansmuziek, spirituals en lokaal overgedragen repertoire.
Verhalende teksten, akoestische instrumenten, herhaling en direct contact met de luisteraar.
ESSENTIAL FOLK RECORDS.
- 01 Woody Guthrie — Dust Bowl Ballads — 1940
- 02 Lead Belly — Where Did You Sleep Last Night? — 1944
- 03 The Weavers — The Weavers at Carnegie Hall — 1957
- 04 Odetta — Odetta Sings Ballads and Blues — 1957
- 05 Joan Baez — Joan Baez — 1960
- 06 Bob Dylan — The Freewheelin’ Bob Dylan — 1963
- 07 Joni Mitchell — Blue — 1971
- 08 Nick Drake — Pink Moon — 1972
THE SONG BELONGED TO EVERYONE.
Folk bewaart geschiedenis zonder haar stil te zetten. Ieder lied kan opnieuw worden gezongen, aangepast en doorgegeven. Daardoor behoort het tegelijk tot het verleden en tot degene die het vandaag nodig heeft.
