IEMAND VAN VROEGER. (Suzan & Freek)

Het laatste nummer is nauwelijks aangekleed. Na de vaart van de singles en de glans van de synthesizers eindigt Iemand van vroeger met een lied over ouders, kinderen en de zorg die langzaam van richting verandert. Dat slot maakt duidelijk waar het derde album van Suzan & Freek om draait. Je kunt een ander leven krijgen, grotere zalen vullen en nieuwe geluiden proberen. Toch blijven er mensen bij wie je even terug bent in de versie van jezelf die zij al heel lang kennen.

Wil je ook de kleine momenten tussen de singles ontdekken? Bekijk Iemand van vroeger van Suzan & Freek op vinyl bij SJELF.

GROOT WORDEN, TERUGKIJKEN.

Toen de plaat op 22 september 2023 verscheen, lag de periode van hun eerste Nederlandstalige hits nog maar enkele jaren achter hen. Gedeeld door ons had in 2019 hun eigen liedjes bij een groot publiek gebracht. Met Dromen in kleur volgde in 2021 een tweede album. De nieuwe titel keek verder terug dan die professionele loopbaan. Suzan Stortelder en Freek Rikkerink waren inmiddels ongeveer de helft van hun leven samen. De persoon naast hen kende ook de tijd voordat er interviews en albumreleases waren.

Dat verklaart de dubbelzinnigheid van de titel. Iemand van vroeger kan een oude klasgenoot zijn die onverwacht weer voor je staat. Het kan ook degene zijn met wie je iedere dag wakker wordt. Herinneringen hoeven niet op afstand te liggen om te veranderen. Juist in een lange relatie kan een vertrouwd gebaar ineens laten zien hoeveel tijd er verstreken is. De plaat maakt dat grote onderwerp klein genoeg voor een lied van drie minuten.

EEN ALBUM DAT ZICH LANGZAAM AANDIENDE.

In hun gesprek met LINDA. beschreven ze hoe ze eerst liedjes verzamelden. Pas toen die samen één verhaal begonnen te vormen, ontstond het gevoel dat er een album lag. Het titelnummer bestond al voordat de laatste keuze was gemaakt. Het oudere Andersom Net Zo werd uiteindelijk als afsluiter toegevoegd: microfoon aan, één take, zonder de opname vervolgens vol te bouwen. Daarmee voelde de plaat voor hen compleet.

Het is een kleine maar bepalende productiekeuze. Een album wordt niet alleen gevormd door wat erop staat, maar ook door waar het ophoudt. Eindig je met een grote refreinherhaling, dan stuur je de luisteraar terug naar de buitenwereld. Hier wordt de beweging juist kleiner. De stem en het lied krijgen op het einde voorrang. Daardoor veranderen de uitbundigere nummers die eraan voorafgingen achteraf een beetje van kleur.

MEER RUIMTE VOOR DE BEAT.

Producer Arno Krabman helpt die uiteenlopende kanten in één popplaat samen te brengen. De ritmische nummers staan helder en compact naast de ballads. Niets wordt minutenlang uitgerekt om de speelduur te vullen. De melodie moet snel iets doen, de woorden moeten verstaanbaar blijven en de twee stemmen moeten elkaar kunnen vinden. De productie kan daarom bewegen zonder dat de identiteit van het duo verdwijnt.

In het release-interview met het ANP vergeleek Freek de ontwikkeling met hun debuut, waarop piano en gitaar nog sterker het geluid bepaalden. Op de volgende platen werd het aantal mogelijkheden groter. Suzan omschreef het als meer durven experimenteren met behoud van de kern. Bij dit duo betekent experiment geen radicale breuk. Het zit in de verhouding tussen een vertrouwde zanglijn en de omgeving die daaromheen wordt gemaakt.

Slapeloosheid en Nooit Meer Regen laten die extra bewegingsruimte horen. In het interview met Elna wees Freek zelf op de synthesizers in deze nummers. Het resultaat past bij een volle festivalweide, maar de zang blijft dichtbij. De elektronische kleur vervangt de herkenbaarheid niet; zij geeft de liedjes een ander soort licht. Dat maakt de overgang naar een klein nummer later op de plaat ook scherper.

VAN CIRKELS NAAR HERKENNING.

Voor het eerste volledige lied staat het korte instrumentale Cirkels. Zo krijgt de plaat een eigen voordeur. Daarna zet De Helft Van Mij de samenzang en de gezamenlijke geschiedenis centraal. Die volgorde werkt als een beweging van een oningevulde ruimte naar een herkenbaar gezicht. Je hoort meteen wie er aan het woord zijn, maar het album neemt eerst even de tijd om te beginnen.

Vervolgens komen verscheidene nummers voorbij die al als single een leven buiten het album hadden. Dat kan een nieuwe plaat het karakter van een verzameling geven. De plaatsing van het titelnummer is daarom belangrijk. Halverwege wordt de aandacht weer naar het centrale onderwerp getrokken: mensen herkennen, jezelf herkennen en merken dat die twee niet los van elkaar staan. De titel houdt de losse popmomenten bij elkaar.

Freek vertelde het ANP over een reünie van zijn basisschoolklas. Uiterlijk was er van alles veranderd, maar veel van de onderlinge vertrouwdheid bleek intact. Tegelijk waarschuwde hij dat je niet ieder lied volledig autobiografisch moet lezen. Dat onderscheid geeft de plaat lucht. Een persoonlijke aanleiding hoeft niet te eindigen als een verslag dat de luisteraar alleen van buitenaf mag bekijken.

EEN DERDE STEM AAN TAFEL.

Op Ga Maar schuift Claude aan. De single werd bekend onder de tweetalige titel Vas-y (Ga Maar). Zijn Frans verandert de klank van het gesprek: dezelfde beweging krijgt een andere uitspraak, een andere kleur en een andere stem. De gedeelde boodschap blijft helder, juist doordat niet iedere zin uit dezelfde mond komt. Loslaten wordt iets wat meerdere mensen proberen te begrijpen.

Volgens de credits schreven Suzan Stortelder, Freek Rikkerink, Claude Kiambe, Arno Krabman en Joren van der Voort aan het nummer. Krabman en Van der Voort staan als producers vermeld. Het is dus ook in de maakfase een ontmoeting. Binnen een album dat zo sterk rond twee vertrouwde stemmen is gebouwd, werkt die uitbreiding als een open raam. Het duo hoeft zijn eigen geluid niet weg te drukken om iemand anders toe te laten.

Zinloos zoekt ondertussen een andere vorm van afwisseling. In LINDA. noemden ze Craig David en de Sugababes als referenties bij het maken van dit nummer. Het laat zien hoe herinnering op deze plaat ook muzikaal werkt. Vroeger zit niet alleen in de personen over wie wordt gezongen, maar evenzeer in de pop waarmee je opgroeide en die later ongemerkt deel van je eigen gereedschap wordt.

WANNEER ZORG VAN RICHTING VERANDERT.

Voor Andersom Net Zo schreven ze samen met Daniël Lohues. Aan Elna vertelden ze over het gesprek waaruit het lied groeide: als kind word je verzorgd, later ga je je zelf afvragen hoe het met je ouders gaat. Beiden kwamen uit een gezin waar de deur openstond, maar waardering niet voortdurend hardop werd uitgesproken. Het nummer geeft juist dat stille vanzelfsprekende woorden.

Dat onderwerp vermijdt een gemakkelijke heldenrol. Volwassen worden betekent hier dat je dezelfde vragen begint te stellen die eerder aan jou werden gesteld. Er hoeft geen grote gebeurtenis aan vooraf te gaan. De verandering kan in een telefoontje zitten, in opletten of iemand moe is, in het besef dat de mensen die altijd alles regelden ook kwetsbaar zijn. De sobere opname laat die herkenning het werk doen.

HOOIBALEN EN FELLE LETTERS.

Op de hoes staan Suzan & Freek tussen hooibalen, onder een blauwe lucht. Grote rode letters trekken dwars door dat landelijke tafereel; hun uitgesproken kleding zorgt voor nog meer kleur. De foto maakt van afkomst geen vergeeld souvenir. Het platteland wordt onderdeel van een helder popbeeld dat je ook van een afstand kunt herkennen.

Freek vertelde Elna dat ze voor de vormgeving bewust eens buiten hun vertrouwde keuzes wilden stappen, met een verwijzing naar waar ze vandaan kwamen. Dat past bij de productie van het album. De herkenbare achtergrond blijft aanwezig, terwijl de presentatie groter en kleurrijker wordt. De hoes probeert niet een vroegere versie van het duo na te spelen. Zij plaatst die achtergrond midden in het heden.

HERKENBAARHEID DIE OOK KAN VERDELEN.

Het album kwam in Nederland binnen op de eerste plaats van de Album Top 100 en bereikte ook de koppositie in de Vinyl 33. De ontvangst door recensenten liep uiteen. Martijn Vermeulen gaf de plaat bij Nieuweplaat een acht en waardeerde vooral de persoonlijke teksten en het slotnummer. Guy Stevens vond in Het Nieuwsblad juist dat er te weinig verrassing tegenover al die liefdevolle pop stond. Zijn beoordeling bleef bij twee sterren.

Die tegenstelling raakt aan de inzet van de plaat. Voor de ene luisteraar is vertrouwdheid een beperking; voor de ander maakt zij het mogelijk om een eigen herinnering in een lied te leggen. Iemand van vroeger kiest consequent voor dat tweede contact. De grootste stap zit uiteindelijk niet in een nieuw geluid, maar in durven benoemen wat jarenlang gewoon leek. Soms merk je pas hoeveel iemand voor je betekent wanneer je bedenkt hoe lang diegene er al is.