SPINVIS. (Spinvis)

Erik de Jong had geen jonge muzikant meer hoeven worden. Hij was eenenveertig, woonde met zijn gezin in Nieuwegein en sorteerde ’s nachts post. Boven in huis stond een computer tussen instrumenten, speelgoed en opnameapparatuur. Daar knipte hij stemmen, ritmes en herinneringen aan elkaar. Niet om ontdekt te worden, maar omdat hij eindelijk een manier had gevonden waarop zijn wereld kon klinken.

Wil je zelf verdwalen in deze liedjes en geluidsfragmenten? Bekijk het debuutalbum van Spinvis op gekleurd vinyl bij SJELF.

THE ATTIC ABOVE NIEUWEGEIN

De Jong had eerder in bands gespeeld en met beeld en geluid gewerkt, maar zingen vermeed hij. Zijn stem vond hij niet bijzonder genoeg. Op de zolderkamer die hij De Ruimte noemde, werd juist die beperking onderdeel van het geluid. Een breekbare, bijna pratende stem paste beter bij zijn kleine verhalen dan een perfecte popstem ooit had kunnen doen.

Vanaf 1999 bouwde hij zonder deadline aan liedjes. Een computer, synthesizer, gitaren en alles wat toevallig geluid maakte, werden één huisorkest. De rafelranden mochten blijven. Niet omdat de productie onzorgvuldig was, maar omdat een volledig gladgestreken opname niet bij de mensen in zijn teksten zou passen.

A CASSETTE IN A CARAVAN

De Jong stuurde een demo naar Excelsior Recordings, het onafhankelijke label waarvan hij vermoedde dat het zijn vreemde Nederlandstalige pop zou begrijpen. Iemand nam een stapel demo’s mee naar een feest in een caravan. De cassette van Spinvis bleef daar opnieuw worden opgezet.

Drie dagen later belde labelbaas Ferry Roseboom. Twee weken daarna was er een afspraak. De thuisopnamen werden digitaal uit elkaar gehaald en opgepoetst, maar niet vervangen door een nette studioversie. Het zolderkamergevoel bleef de kern van het album.

THE NETHERLANDS BETWEEN THE LINES

De liedjes spelen niet in een mythisch rocklandschap. Ze staan op fietspaden, galerijflats, koude stations en stille straten. Namen, adressen, weersberichten en halve gesprekken verschijnen zonder volledige uitleg. De luisteraar krijgt geen afgerond verhaal, maar losse beelden die samen vertrouwd gaan voelen.

Bagagedrager groeide uit een jeugdherinnering aan fietsen over de Afsluitdijk en het eerste besef van echte eenzaamheid. Herfst en Nieuwegein vond schoonheid in een stad die zelden als romantisch decor werd gezien. Het gewone werd niet mooier gemaakt. Er werd alleen beter naar gekeken.

MEMORY WITHOUT A PLOT

Voor ik vergeet wordt vaak gehoord als een lied over dementie. De Jong bedoelde iets anders. Hij wilde vastleggen hoe herinneringen werkelijk werken: niet de officiële hoogtepunten van een leven blijven hangen, maar een gezicht, een kamer, een zin of een middag die nergens belangrijk voor leek.

Dat principe draagt het hele album. Personages komen binnen en verdwijnen weer. Ronnie lijkt naar huis te gaan, een astronaut zweeft buiten bereik en limonadeglazen worden gevuld met wodka. De betekenis wordt niet uitgelegd. Spinvis schrijft de ene helft; de luisteraar herkent de andere.

TOO OLD TO BE A PROMISE

Toen Spinvis op 1 april 2002 verscheen, paste het nauwelijks in een bekend carrièreverhaal. De maker was te oud om als veelbelovend talent te worden verkocht en zijn muziek was te elektronisch voor traditionele kleinkunst, maar te verhalend voor gewone elektronische pop.

Juist daardoor klonk het album nieuw. Smalfilm werd tweede bij de VPRO Song van het Jaar en de plaat groeide uit tot het succesvolste album uit de geschiedenis van Excelsior. In 2006 kreeg het een gouden status. Een privétaal van een zolderkamer was onderdeel geworden van het Nederlandse muzikale geheugen.