THE SMASHING PUMPKINS.

CHICAGO, MET DE BLIK VERDER WEG.

The Smashing Pumpkins ontstaan in Chicago in 1988. Zanger en gitarist Billy Corgan vormt met gitarist James Iha, bassist D’arcy Wretzky en drummer Jimmy Chamberlin de oorspronkelijke bezetting. Corgan wordt de belangrijkste schrijver, maar vooral de wisselwerking tussen zijn gitaarpartijen en Chamberlins drums geeft de muziek haar beweeglijke karakter.

Chamberlin kan hard slaan zonder de souplesse te verliezen. Zijn roffels lopen door de riffs heen en trekken een nummer vooruit. Daartegenover staat Corgans stem: nasaal, scherp aan de randen en onmiddellijk herkenbaar. Zelfs wanneer de instrumenten breed uitwaaieren, blijft er iemand hoorbaar die dichtbij lijkt te staan.

Op debuut Gish uit 1991 krijgt die combinatie al vorm. De plaat, gemaakt met producer Butch Vig, heeft zware gitaren en een psychedelische beweeglijkheid. I Am One zet de ritmesectie direct aan het werk. Rhinoceros neemt meer tijd, met een rustige aanloop die uiteindelijk openbreekt. De band ontdekt hoeveel ruimte er tussen fluisteren en uitbarsten ligt.

SIAMESE DREAM GEEFT DE GITAREN DIEPTE.

Siamese Dream verschijnt in 1993. Opener Cherub Rock stapelt beweging op beweging: drums, een gitaarfiguur, de band die verder openkomt. Het geluid wordt groot, maar de afzonderlijke lijnen blijven iets doen. De gitaren trekken lange sporen achter de melodie aan. Onder die lagen blijft Chamberlin de muziek in beweging houden.

Today begint met een helder gitaarmotief dat je bijna vanzelf meeneemt. Zodra de volle band inzet, krijgt dat vriendelijke begin een ander gewicht. In Disarm verschuift de aandacht naar akoestische snaren en een veel plechtiger sfeer. Corgan zingt alsof elke zin hem iets kost. De intensiteit blijft aanwezig, ook wanneer de vervormde gitaren plaatsmaken.

En dan is er Mayonaise. Het nummer laat de melodie rustig groeien en geeft de gitaren de tijd om zich eromheen te sluiten. De kracht zit in de duur van die beweging. Je voelt de spanning toenemen omdat de band een passage niet meteen afrondt. Voor een eerste kennismaking met hun albumkant is dit een van de mooiste ingangen.

Juist de afwisseling maakt Siamese Dream zo meeslepend. Een felle song krijgt meer impact naast iets ingetogens. Een zachte passage voelt kwetsbaarder wanneer je weet hoeveel volume erachter schuilgaat. De plaat beloont aandacht voor de overgangen, voor het moment waarop een drumaccent of tweede gitaar de emotionele richting verandert.

EEN HELE WERELD OP MELLON COLLIE.

In 1995 verschijnt Mellon Collie and the Infinite Sadness. Het dubbelalbum vergroot de reikwijdte opnieuw. Een pianostuk opent de deur, waarna Tonight, Tonight met strijkers en stuwende drums de ruimte vult. Elders maken de gitaren korte metten met die elegantie. De band wil kennelijk alle uitersten binnen hetzelfde verhaal laten bestaan.

Bullet with Butterfly Wings bouwt naar een refrein dat zijn woede nauwelijks kan bevatten. Zero werkt veel compacter: een scherpe riff, een gespannen voordracht en weinig ruimte om te ontsnappen. Tegenover die songs staat 1979, dat juist blijft rollen. Het ritme en de herhalende gitaarfiguur geven de muziek iets van een autorit die nog niet hoeft te eindigen.

Bij 1979 werkt de nostalgie zonder dat je zelf in dezelfde tijd of plaats bent opgegroeid. De song roept het gevoel op van onderweg zijn, van een avond die even groter wordt dan het dagelijks leven. Dat is een belangrijke kwaliteit van deze band: heel persoonlijke onrust kan door de melodie iets gezamenlijks worden.

Neem ook tijd voor Thirty-Three en Porcelina of the Vast Oceans. Die laten horen hoeveel ruimte het album geeft aan geduld en verandering. De grote singles zijn toegangsdeuren; daarachter liggen rustige kamers, lange gangen en passages die pas bij terugluisteren opvallen. De omvang hoort bij de ervaring.

VAN ADORE NAAR EEN NIEUW BEGIN.

Adore uit 1998 legt andere accenten. Elektronische ritmes, piano en een donkerdere intimiteit komen sterker naar voren. In Ava Adore zit een strakke, dreigende puls; Perfect houdt een lichtere melodische beweging vast. De klank verandert, terwijl Corgans manier van zingen de verbinding met de eerdere platen bewaart.

In 2000 verschijnen Machina/The Machines of God en Machina II/The Friends & Enemies of Modern Music. Het eerste album bevat onder meer Stand Inside Your Love, waarin de band een groot refrein laat opkomen uit een geconcentreerde gitaarpartij. Na deze periode valt de groep uiteen. Zeitgeist markeert in 2007 de terugkeer op plaat, met Corgan en Chamberlin.

De bezetting verandert in de jaren daarna meerdere keren. Oceania uit 2012 en Monuments to an Elegy uit 2014 vormen eigen hoofdstukken. Met Shiny and Oh So Bright, Vol. 1 uit 2018 zijn Corgan, Iha en Chamberlin weer samen op een nieuw studioalbum te horen. Hun gedeelde geschiedenis krijgt opnieuw een vervolg.

DE NIEUWSGIERIGHEID BLIJFT.

Dat vervolg blijft breed. Cyr uit 2020 zet synthesizers nadrukkelijk vooraan. Atum, als compleet album verschenen in 2023, strekt zich uit over drie aktes en drieëndertig songs. Op Aghori Mhori Mei uit 2024 krijgt het samenspel van gitaar, bas en drums weer een centrale plaats. Corgan, Iha en Chamberlin vormen daarop de kern.

Ook Zodeon at Crystal Hall hoort bij het verhaal. Het krijgt in 2025 een zelfstandige vinyluitgave en verschijnt in mei 2026 digitaal. De twaalf songs komen uit pandemiesessies met Britse psychedelica uit de jaren zestig als inspiratie. Een deel was eerder als bonusmateriaal bij Atum verkrijgbaar; de zelfstandige albumversie bevat ook drie aanvullende tracks.

Bekijk de artiestpagina van SMASHING PUMPKINS voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in ALTERNATIVE ROCK.