MOTÖRHEAD.

DE BAS STAAT VOORAAN.

Het begin van “Ace of Spades” heeft nauwelijks een aanloop nodig. De bas komt naar voren met een korrelige, bijna gitaargelijke beet. Even later grijpen gitaar, drums en stem in elkaar. Alles beweegt dezelfde kant op, maar de muziek blijft los genoeg om te swingen. Motörhead kan razendsnel spelen en toch klinken als een rock-’n-rollband die plezier heeft in het volgende accent.

Lemmy’s stem past precies in die omgeving. Hij zingt met een ruwe rand, meestal dicht bij het ritme en met een opvallend duidelijke voordracht. De woorden hoeven weinig versiering te krijgen om gewicht te hebben. Dat maakt het geluid meteen herkenbaar. Zelfs wanneer de bezetting verandert, blijft die combinatie van schurende bas en directe zang een vast punt.

VAN HAWKWIND NAAR EEN EIGEN BAND.

In 1975 ontstaat Motörhead in Londen, na Lemmy’s vertrek uit Hawkwind. Hij heeft daar geleerd hoe een bas een groot deel van het muzikale landschap kan vullen. De nieuwe band brengt die kracht in een compactere vorm. De eerste bezetting bestaat uit Lemmy, gitarist Larry Wallis en drummer Lucas Fox; Phil Taylor neemt al vroeg de drumkruk over.

De opnamen die later als On Parole verschijnen, blijven aanvankelijk op de plank liggen. Pas in 1979 worden ze uitgebracht. Intussen heeft de band zich verder ontwikkeld. Met “Fast” Eddie Clarke op gitaar verschijnt in 1977 het titelloze Motörhead. Lemmy, Clarke en Phil “Philthy Animal” Taylor vormen de bezetting waarmee het vroege geluid zijn herkenbare scherpte krijgt.

OVERKILL LAAT DE DRUMS SPREKEN.

In 1979 verschijnen zowel Overkill als Bomber. De titeltrack van Overkill is een les in voortstuwing. De drums blijven doorduwen, terwijl bas en gitaar een riff neerzetten die nauwelijks ruimte laat om achterover te leunen. Het nummer lijkt meermaals klaar, om vervolgens opnieuw aan te vallen. Die herstarts zijn een groot deel van het plezier.

Toch is snelheid maar één kant van het verhaal. Luister naar de manier waarop de gitaar uit een riff stapt voor een korte, bluesachtige beweging, of hoe Lemmy een zangregel net tegen de begeleiding aan laat schuren. De muziek leeft van zulke kleine verschuivingen. Daardoor blijft een eenvoudige opbouw spannend, ook wanneer je allang weet waar de volgende inzet komt.

ACE OF SPADES BLIJFT DE INGANG.

Ace of Spades uit 1980 geeft de band zijn bekendste visitekaartje. De titeltrack is kort, helder en vol vaart. Maar het album verdient meer aandacht dan alleen die eerste minuten. “Love Me Like a Reptile” heeft een zwaardere tred, terwijl “The Chase Is Better Than the Catch” meer ruimte maakt voor een riff die zich langzaam vastzet.

“(We Are) the Road Crew” richt de aandacht op het leven rond een reizende band. Het past bij muziek die zo sterk naar een podium verwijst. In 1981 bereikt de liveplaat No Sleep ’til Hammersmith de eerste plaats van de Britse albumlijst. Dat is een veelzeggend moment: het samenspel en de energie van een optreden blijken een groot publiek ook thuis te kunnen bereiken.

ANDERE HANDEN, ANDERE KLEUREN.

Na Iron Fist uit 1982 vertrekt Clarke. Brian Robertson, eerder bekend van Thin Lizzy, speelt op Another Perfect Day uit 1983. Zijn melodische gitaarlijnen geven de muziek een andere kleur. De ruwe basis blijft staan, maar boven die basis ontstaan ruimere bochten. Het album laat goed horen hoeveel een gitarist kan veranderen binnen een herkenbaar bandgeluid.

Later komen Phil Campbell en Michael “Würzel” Burston erbij. Motörhead speelt een tijd met twee gitaristen, onder meer op Orgasmatron en Rock ’n’ Roll. Met Mikkey Dee op drums ontstaat uiteindelijk, na Würzels vertrek in 1995, de langdurige slotbezetting: Lemmy, Campbell en Dee. De band heeft dan opnieuw de vorm van een trio, met genoeg ruimte voor ieder instrument om nadrukkelijk aanwezig te zijn.

DE STEM KAN OOK ZONDER HET GEWELD.

De titeltrack van 1916 uit 1991 vraagt een ander soort aandacht. De begeleiding wijkt terug en Lemmy vertelt een oorlogsverhaal met een bijna onbeschermde stem. De afstand tot “Ace of Spades” lijkt groot, maar de voordracht heeft dezelfde directheid. Het nummer werkt juist doordat hij weinig behoefte heeft om de emotie mooier te maken dan zij is.

Op Inferno uit 2004 laat “Whorehouse Blues” de wortels van de band horen in een veel kalere omgeving. Wie gewend is vooral het volume te volgen, ontdekt hier het ritmische plezier onder de vervorming. Zulke momenten maken duidelijk waarom Motörhead zoveel meer is dan één tempo. De muzikanten kennen hun eigen grondstof en kunnen haar in verschillende vormen laten spreken.

DOORSPELEN TOT BAD MAGIC.

De latere albums houden de catalogus in beweging. Van Kiss of Death en Motörizer tot The Wörld Is Yours en Aftershock blijft het herkenbare samenspel centraal staan. Op Bad Magic uit 2015 krijgt de band nog eenmaal een volledig nieuw studiohoofdstuk. Lemmy overlijdt op 28 december van dat jaar. Daarmee eindigt de actieve geschiedenis van Motörhead.

De archieven blijven daarna nieuwe perspectieven bieden. The Manticore Tapes, uitgebracht in 2025, bevat vroege studio-opnamen uit 1976. Het is een terugblik op het ontstaan van de klassieke bezetting. Daarom staat het hieronder nadrukkelijk als postuum archiefalbum vermeld. Een nieuwe uitgavedatum betekent hier dat oud spel voor het eerst wordt ontsloten.

ONE THING YOU DIDN’T KNOW.

Lemmy vertelde in zijn laatste basinterview dat vooral de vorm hem oorspronkelijk naar Rickenbacker trok. Het instrument moest er goed uitzien; aan de klank kon hij vervolgens werken. In hetzelfde gesprek legde hij uit waarom hij akkoorden op bas gebruikte: zo bleef de begeleiding gevuld wanneer de gitarist een solo speelde. Zijn opvallende geluid had dus ook een heel praktische functie.

LUISTER EENS NAAR DE TUSSENRUIMTE.

Begin met “Overkill”, ga door naar “The Chase Is Better Than the Catch” en sluit af met “1916”. Drie nummers laten zo verschillende kanten van dezelfde band horen. Pak daarna een heel album. Let op de ruimte tussen de aanslagen, de kleine gitaarreacties op de zang en de bas die ook tijdens een solo aanwezig blijft. Daar zit veel van het karakter.

Bekijk de artiestpagina van Motorhead voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in HEAVY METAL en HARD ROCK.