MOLOKO.

Bij Moloko kan een stem verleiden, grijnzen en ineens een vreemde afslag nemen. Róisín Murphy maakt van een melodie iets beweeglijks: een zin die uitgerekt mag worden, een klank die even tegen het ritme duwt. Mark Brydon bouwt er een omgeving omheen waarin bas, elektronica en kleine geluiden elkaar voortdurend veranderen. Samen vinden ze een vorm van pop die je kunt meezingen, terwijl er onder de oppervlakte van alles blijft schuiven.

EEN ONTMOETING IN SHEFFIELD

Moloko krijgt in 1994 vorm in Sheffield. De Ierse Murphy en de Engelse producer Brydon ontmoeten elkaar op een feest. Haar opmerking over een strakke trui wordt later de titel van hun eerste album: Do You Like My Tight Sweater?. Wat begint met samen spelen en uitproberen, groeit uit tot een muzikale en romantische samenwerking.

De beslotenheid van hun werkomgeving is daarbij belangrijk. In een interview met The Irish Times uit 1996 vertelt Murphy hoe prettig het is dat ze thuis de tijd hebben om te experimenteren. Ze hoeft nog niet vast te leggen wat voor zangeres ze precies is. Er mag iets mislukken. Er mag een vreemde stem opduiken die in een formelere studiosessie misschien nooit door de deur was gekomen.

Dat hoor je terug op het debuut uit 1995. Fun for Me laat een soepel ritme samengaan met een zang die zich niet netjes tot één houding beperkt. Het nummer heeft de aantrekkingskracht van pop, maar laat genoeg hoekjes uitsteken om je aandacht vast te houden. Moloko klinkt alsof er steeds iemand in de studio nog één ander idee wil proberen.

DE STEM ALS SPEELRUIMTE

Murphy kan laag en warm zingen, een zin bijna uitspreken en vervolgens naar een scherpere, lichtere klank bewegen. Daardoor is haar stem zowel herkenningspunt als verrassing. Waar veel popsongs hun emotie meteen vastzetten, kan Moloko dezelfde regel telkens iets anders laten betekenen. De ene keer klinkt hij zelfverzekerd, de volgende keer lijkt er twijfel doorheen te schemeren.

Brydon geeft die veelzijdigheid ruimte. Zijn producties zijn ritmisch duidelijk zonder overal hetzelfde raster op te leggen. Een baslijn kan rondlopen, een beat kan haperen, een klein geluid kan ineens naar voren komen. De muziek blijft toegankelijk omdat er altijd iets is om te volgen. Wie de melodie kwijtraakt, vindt de bas. Wie naar de bas luistert, wordt weer naar de stem getrokken.

Het tweede album, I Am Not a Doctor uit 1998, zet die nieuwsgierigheid voort. Het vraagt soms wat meer geduld dan de latere hits doen vermoeden. Dat is juist een mooie kennismaking met het duo: je hoort hoe groot hun speelruimte is voordat één specifieke groove het beeld van Moloko in het publieke geheugen gaat bepalen.

SING IT BACK KRIJGT EEN TWEEDE LEVEN

Op dat tweede album staat Sing It Back. De versie waarmee het nummer in 1999 internationaal doorbreekt, is de housebewerking van Boris Dlugosch. Het verschil tussen de albumversie en die bekende remix laat prachtig horen hoeveel een arrangement kan veranderen. De zang blijft het herkenbare middelpunt, maar krijgt een andere vloer onder zich.

In de dansvloerversie vallen de herhalingen natuurlijk op hun plek. De bas en gitaar houden de beweging gaande; de stem kan erboven blijven hangen. Het nummer geeft je tijd om erin te komen. Een terugkerende regel werkt niet uitsluitend als informatie, maar wordt een beweging die je steeds opnieuw kunt maken.

Murphy heeft verteld hoe haar bezoeken aan New Yorkse clubs haar opnieuw bij housemuziek brachten. Vooral de verbinding tussen dj en publiek maakte indruk. Dat helpt om Sing It Back te begrijpen: de aantrekkingskracht zit ook in het idee dat een song door anderen wordt teruggegeven. Op de dansvloer kan iets heel persoonlijks ineens van iedereen worden.

THE TIME IS NOW

Met Things to Make and Do, uitgebracht in 2000, krijgt Moloko een ruimere instrumentale wereld. The Time Is Now is daar een heldere ingang voor. De akoestische gitaar en de strijkers geven het nummer een tastbare glans. Onder de elegante buitenkant blijft een heel directe ritmische aandrijving zitten.

Het prettige is dat de song zijn spanning niet uitsluitend uit volume haalt. De zang kan terughouden terwijl de begeleiding doorbeweegt. Wanneer Murphy een frase laat uitlopen, klinkt dat als een kleine vertraging midden in iets dat gewoon doorgaat. De melodie krijgt daardoor lucht. Je voelt de puls zonder dat ieder onderdeel hem nadrukkelijk hoeft aan te wijzen.

Muzikaal leider Eddie Stevens speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van het livegeluid. Hij helpt de studiowereld te vertalen naar een band op het podium. Die ervaring werkt weer terug op de platen. Moloko wordt een plek waar geprogrammeerde ritmes en spelende muzikanten elkaar kunnen aanvullen, met Murphy als beweeglijk middelpunt.

STATUES: BEWEGING MET EEN SCHADUW

In 2003 verschijnt Statues, het vierde studioalbum. De persoonlijke relatie tussen Murphy en Brydon is inmiddels voorbij. Toch werken ze nog samen aan een plaat die ruim, zorgvuldig en emotioneel geladen klinkt. Die achtergrond geeft de muziek een extra laag, zonder dat je elk nummer als een letterlijk verslag van hun privéleven hoeft te behandelen.

Familiar Feeling heeft een uitnodigende vaart. De stem zoekt contact, de begeleiding blijft golven en het nummer laat zijn melodie steeds opnieuw oplichten. Forever More bouwt zijn aantrekkingskracht vanuit herhaling. Je hoort hoe een eenvoudig verlangen langer kan worden vastgehouden dan een gewone popzin, tot het ritme bijna de gedachte overneemt.

Luister je verder in het album, dan krijgen ook de rustiger momenten gewicht. Over & Over laat horen hoeveel Murphy met een ingehouden voordracht kan doen. De titel van de plaat roept stilstand op, maar de muziek blijft veranderen. Juist de afwisseling tussen beweging en terughoudendheid maakt Statues geschikt voor een volledige luisterbeurt.

VIER ALBUMS, MEERDERE INGANGEN

Na deze periode gaan Murphy en Brydon muzikaal hun eigen weg. Murphy begint een omvangrijke solocarrière; Ruby Blue uit 2005 opent dat volgende hoofdstuk. Die latere platen horen bij haar eigen verhaal. Moloko blijft een overzichtelijk geheel van vier studioalbums, met genoeg onderlinge verschillen om opnieuw te ontdekken.

Je kunt chronologisch beginnen en horen hoe het experiment steeds meer ruimte krijgt. Je kunt ook bij Things to Make and Do instappen: de melodieën bieden houvast, waarna de eerste twee albums de vreemdere kanten laten zien. Statues is een mooie keuze voor een avond waarop je wat langer bij één plaat wilt blijven.

Probeer daarbij eens de aandacht te verplaatsen. Eerst de zang, dan de bas, vervolgens wat er helemaal achter in het arrangement gebeurt. Moloko beloont die manier van luisteren. Een nummer dat je vooral van de radio kent, blijkt ineens vol kleine keuzes te zitten. De grote hook trekt je naar binnen; de onderlinge beweging houdt je daar.

Bekijk de artiestpagina van MOLOKO voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in DOWNTEMPO en HOUSE.