GREGORY PORTER.

DE STEM VOOR HET SUCCES.

Gregory Porter wordt op 4 november 1971 geboren in Sacramento en groeit op in Bakersfield, Californië. Zijn moeder is predikant. De gospel uit de kerk en haar platen van Nat King Cole horen tot zijn vroegste muzikale wereld. Het ene biedt gemeenschapszin en emotionele kracht, het andere een stem die zelfs in een eenvoudige melodie vertrouwen kan leggen. Die twee kanten blijven hoorbaar in zijn eigen werk.

Toch loopt de weg naar muziek niet rechtstreeks. Porter gaat met een beurs voor American football naar San Diego State University. Een schouderblessure maakt een einde aan zijn sportieve vooruitzichten. In San Diego ontmoet hij musicus en producer Kamau Kenyatta, die een belangrijke mentor wordt. De zang krijgt meer plaats, eerst in kleinere zalen, lang voordat grote podia en prijzen in beeld komen.

Dat vroege traject helpt verklaren waarom Porter bij zijn doorbraak niet klinkt als een zanger die zijn persoonlijkheid nog moet uitzoeken. Zijn debuut verschijnt pas wanneer hij eind dertig is. Er liggen jaren van optreden, luisteren en werken achter. De stem heeft een duidelijke vorm, maar de presentatie blijft open: iemand die een verhaal wil overbrengen en erop vertrouwt dat het publiek naar hem toe kan komen.

WATER: EEN DEBUUT MET EEN EIGEN GEWICHT.

In New York combineert Porter werk in de zaak van zijn broer met optredens. Hij staat bovendien in het theater, onder meer in It Ain’t Nothin’ But the Blues. Wanneer Water in 2010 bij Motéma verschijnt, komt dus geen onbeschreven blad de studio binnen. Het album bevat eigen nummers en interpretaties van bestaand materiaal, van Illusion tot Feeling Good. Het krijgt meteen een Grammy-nominatie.

Water laat horen dat Porters stem meer kan dan een mooie melodie dragen. Er zit souplesse in zijn timing: hij kan de band rustig laten bewegen, een frase rekken en vervolgens weer precies in het ritme landen. Het lage register is geen eindpunt van een trucje. Het is de basis van een gesprek waarin de kleur van de woorden steeds verandert.

Een nummer als 1960 What? geeft een andere ingang dan een intieme ballad. De groove neemt je mee, terwijl de zang aan urgentie wint. Dat contrast is nuttig om te onthouden. Wie Porter alleen als rustgevende stem op de achtergrond plaatst, hoort maar een deel van zijn bereik. Zijn muziek kan troosten, maar er kan ook onrust en vastberadenheid in zitten.

BE GOOD EN DE KUNST VAN HET VERTELLEN.

Be Good volgt in 2012. De titeltrack, Be Good (Lion’s Song), draait om de metafoor van een leeuw en krijgt een bijna vertellende intimiteit. Real Good Hands kiest weer een andere, menselijke situatie als vertrekpunt. Porter hoeft geen ingewikkelde constructie te gebruiken om een gevoel te laten groeien. Een herkenbare verhouding tussen mensen is vaak voldoende.

Op deze plaat wordt duidelijk hoe belangrijk zijn eigen songs zijn. De zang is onmiskenbaar een aantrekkingspunt, maar de woorden zorgen dat je bij een volgende luisterbeurt terugkomt. Een regel kan teder zijn zonder vrijblijvend te worden. De begeleiders houden het landschap beweeglijk, zodat Porter niet iedere emotie met extra volume hoeft uit te leggen.

Die verhouding tussen stem en band is ook een goede luisteroefening. Let niet alleen op de hoogste of langste noot. Hoor hoe de piano een antwoord geeft, hoe de bas het tempo bewaakt en hoe een rust de volgende zin belangrijker maakt. Bij Porter is beheersing vaak net zo bepalend als kracht.

LIQUID SPIRIT BREEKT DE DEUR OPEN.

Met Liquid Spirit uit 2013 stapt hij over naar Blue Note. Het album bereikt een veel groter publiek en levert hem in 2014 de Grammy voor Best Jazz Vocal Album op. De titeltrack heeft een aanstekelijke, lichamelijke beweging: handgeklap en ritme trekken de luisteraar het nummer in. De stem lijkt de energie tegelijk aan te voeren en ermee mee te bewegen.

Daartegenover staat Hey Laura, waarin verlangen en onzekerheid dichtbij komen. Porter laat de kwetsbaarheid van de verteller bestaan. Hij maakt er geen demonstratie van hoeveel emotie een zanger kan produceren. Het overtuigende zit juist in de details, in de manier waarop een zin aarzelt of toch nog even probeert door te gaan.

Water Under Bridges brengt de schaal verder terug, terwijl andere nummers de band weer nadrukkelijk laten spreken. Daardoor is Liquid Spirit geen plaat met één constante temperatuur. De afwisseling houdt het album levend. De grootste aantrekkingskracht is misschien dat de muziek toegankelijk klinkt zonder alles meteen weg te geven. Een melodie opent de deur; de vertelling houdt je binnen.

HOLDING ON KAN MEERDERE LEVENS HEBBEN.

In 2015 werkt Porter met het Britse duo Disclosure aan Holding On. Die samenwerking plaatst zijn stem in een elektronische omgeving. Een jaar later opent Take Me to the Alley met zijn eigen versie van hetzelfde nummer. De productie is ruimer en akoestischer, maar de song blijft herkenbaar. De melodie en de intentie overleven de verandering van klank.

De titeltrack van Take Me to the Alley richt de aandacht op mensen die doorgaans worden overgeslagen. Porters moeder, die anderen hielp met eten en onderdak, vormt een belangrijke inspiratie. Het is een voorbeeld van hoe zijn familiegeschiedenis in de muziek doorwerkt zonder dat ieder nummer een letterlijke autobiografie hoeft te zijn.

Het album verschijnt in 2016 en wint bij de Grammy-uitreiking van 2017 opnieuw Best Jazz Vocal Album. Ook hier blijft de kleine band belangrijk. Pianist Chip Crawford behoort tot de vaste muzikale partners. De muzikanten bouwen geen ononderbroken muur achter de zanger, maar laten de arrangementen ademen. Daardoor kan een vriendelijke klank ook een scherpe boodschap dragen.

NAT KING COLE ALS PERSOONLIJKE BRON.

Op Nat King Cole & Me uit 2017 maakt Porter de verbinding met zijn jeugd expliciet. Met arrangementen van Vince Mendoza en de London Studio Orchestra keert hij terug naar liedjes die hij met Cole associeert, waaronder Smile, Nature Boy en L-O-V-E. De strijkers geven de plaat een groter decor dan zijn eerdere werk met kleine bezetting.

Toch is de kern persoonlijk. Cole bood de jonge Porter een gevoel van geborgenheid en richting in de afwezigheid van zijn vader. Die betekenis verklaart waarom het project verder gaat dan bewondering voor een beroemde voorganger. Het gaat ook over wat een plaat kan doen wanneer de stem uit de luidspreker op het juiste moment iets in je raakt.

Porter probeert daarbij niet dezelfde zanger te worden. Zijn eigen bariton heeft een ander gewicht. Juist daardoor ontstaat een interessante afstand tussen herinnering en uitvoering: bekende liedjes krijgen opnieuw betekenis doordat iemand ze vanuit een eigen geschiedenis zingt.

ALL RISE VERGROOT HET GELUID.

All Rise uit 2020 brengt zijn eigen songwriting weer naar voren. Producer Troy Miller werkt met Porters band, blazers, een koor en strijkers van de London Symphony Orchestra. Het geheel kan uitbundig worden, maar de liedjes blijven het vertrekpunt. Revival laat de gospelenergie ruim baan, terwijl andere passages zachter en beschouwender zijn.

Porter gebruikt liefde hier als iets dat verschillende relaties omvat: tussen partners, ouders en kinderen, mensen onderling en het geloof. De titel All Rise suggereert een gezamenlijke beweging omhoog. Dat maakt de muziek niet zorgeloos. De overtuiging dat er iets kan verbeteren krijgt juist gewicht doordat tegenslag en verlies niet worden weggeduwd.

Waar Liquid Spirit vaak de spanning binnen een kleine bezetting laat voelen, zoekt All Rise een bredere omgeving. Je hoort hoe goed de stem zich tussen grotere arrangementen kan handhaven. Het herkenbare centrum blijft een zanger die verstaanbaar en dichtbij wil zijn, ook wanneer de muziek om hem heen groter wordt.

DE TRADITIE BLIJFT OPEN.

De verzameling Still Rising uit 2021 brengt nieuw materiaal, favorieten en samenwerkingen bijeen. In 2023 volgt Christmas Wish, zijn zevende studioalbum. Daarop staan seizoensklassiekers naast eigen songs, met onder meer Samara Joy als gast. Het past bij zijn belangstelling voor het repertoire van eerdere zangers én voor wat hij daar zelf nog aan kan toevoegen.

Wie een ingang zoekt, kan bij Liquid Spirit beginnen en daarna teruggaan naar Water. De grote doorbraak maakt het vroege werk niet overbodig. Integendeel: je hoort waar de combinatie van jazz, gospel en soul al vorm krijgt. Vervolgens laat Nat King Cole & Me de wortels zien, terwijl All Rise toont hoeveel ruimte er nog omheen kan ontstaan.

Bekijk de artiestpagina van GREGORY PORTER voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in JAZZ.