MUSIC EXPLAINED
EUROVISION. VOORBIJ DIE ENE AVOND.
IMAGE CREDIT: SJELF. — originele AI-illustratie van een groots arenapodium met lichtbogen, publiek en een catwalk. Geen documentairefoto van het Eurovisiesongfestival.
Het licht gaat aan. Een artiest stapt naar voren. Er is weinig tijd om een onbekende luisteraar mee te krijgen. Op het Eurovisiesongfestival moet een lied direct iets duidelijk maken: met een melodie, een stem, een ritme of een beeld. Maar wat blijft er van dat moment over wanneer de punten zijn verdeeld en het scherm weer uitgaat?
Soms is dat één refrein. Soms begint daar een veel langere kennismaking. Je zoekt de artiest op, ontdekt een album en hoort ineens een kant die tijdens de uitzending verborgen bleef. Dat is de gedachte achter EUROVISION SONG.: het optreden als ingang naar de platenkast. Twintig artiesten vormen onze eerste route, van 1958 tot 2024.
EEN REFREIN KAN EEN PASPOORT ZIJN.
Je hoeft niet ieder woord te begrijpen om een melodie te herkennen. Bij Nel blu, dipinto di blu van Domenico Modugno is de beweging al hoorbaar in de zang: de stem opent zich, de melodie stijgt en het lied lijkt even meer ruimte nodig te hebben. Italië eindigde ermee als derde in 1958. Dat is een nuttig begin voor deze collectie. Het nummer dat later blijft hangen, hoeft niet bovenaan de uitslag te staan.
Een paar jaar later vertegenwoordigt Françoise Hardy Monaco. France Gall zingt voor Luxemburg. Céline Dion zal in 1988 voor Zwitserland winnen. De landen op het scorebord vertellen dus niet automatisch waar een artiest vandaan komt. Muziek, omroepen, talen en carrières lopen door elkaar. Bij de twintig songs hieronder staat steeds het land dat tijdens die editie werd vertegenwoordigd.
DE CAMERA ZIET ÉÉN NUMMER.
Een festivaloptreden concentreert alles in korte tijd. Een intro moet de aandacht trekken, een refrein moet blijven hangen en de voordracht moet ook werken voor iemand die de artiest nog niet kent. Dat kan een geweldig nummer opleveren. Tegelijk is het maar één doorsnede van een repertoire.
ABBA won in Brighton in 1974 met Waterloo. ABBA The Museum beschrijft dat optreden als een beslissend moment in de geschiedenis van de groep. Op het gelijknamige album hoor je bovendien hoe breed de vroege band al dacht. Er is samenzang, ritmische vaart en een voortdurend zoeken naar de melodie die nog nét even langer blijft hangen.
Olivia Newton-John stond datzelfde jaar op hetzelfde podium met Long Live Love. Wie haar vooral met Grease of Physical verbindt, hoort daardoor een eerdere fase. Het songfestival kan dus ook achteraf interessant worden: als een bewaard moment in een loopbaan die later een andere richting uitging.
DE SONG IS DE INGANG.
Een artiestenalbum bevat niet vanzelf het songfestivalnummer. D’eux van Céline Dion is bijvoorbeeld een mooie route naar haar Franstalige repertoire, maar Ne partez pas sans moi staat er niet op. Daarom vermeldt onze collectie bij iedere albumtip of de betreffende song deel uitmaakt van het album. Controleer voor een aankoop altijd de tracklist van de precieze uitgave.
OOK STILTE KAN EEN PODIUM VULLEN.
Er bestaat geen enkel geluid dat het hele songfestival samenvat. Leg de stevige gitaren van Lordi naast de vloeiende zang van Anouk en het verschil is meteen hoorbaar. Hard Rock Hallelujah bouwt op de kracht van een rockrefrein. Birds ontvouwt zich langzaam, met ruimte voor een melodie die niet haastig bij de volgende piek hoeft te zijn.
Bij The Common Linnets ligt het zwaartepunt weer ergens anders. In Calm After the Storm brengen twee stemmen het verhaal samen. Luister naar de manier waarop de samenzang naast de begeleiding ligt, zonder alles dicht te zetten. Dat soort details worden thuis soms duidelijker. Het televisiebeeld verdwijnt en de aandacht verschuift naar wat de muzikanten doen.
Dat is ook de uitnodiging van deze collectie. Zet niet alleen de bekende single op. Laat het album doorgaan. Wat gebeurt er in de song erna? Blijft dezelfde sfeer overeind, of hoor je ineens iets heel anders? Een kant van een elpee geeft een artiest tijd om meer te laten zien dan één optreden kan dragen.
TWINTIG SONGS. TWINTIG INGANGEN.
Dit is een chronologische selectie van SJELF, met winnaars én andere deelnemers. Geen volledige deelnemerslijst en geen ranglijst. Bij artiesten die vaker meededen kiezen we hier één vertrekpunt. Loreen staat daarom bij Euphoria uit 2012; haar tweede overwinning met Tattoo volgde in 2023.
-
DOMENICO MODUGNO.
1958 · Italië · Nel blu, dipinto di blu
Een melodie die omhoog wil, met een stem die alle ruimte pakt. Het nummer dat vaak simpelweg Volare wordt genoemd, laat horen hoe een Italiaanse song zonder vertaling kan binnenkomen.
-
FRANÇOISE HARDY.
1963 · Monaco · L’amour s’en va
Bij Hardy zit de spanning in de terughoudendheid. Haar lichte, heldere stem brengt chanson en pop dichtbij elkaar. Een ingang naar Franse platen waarop kleine verschuivingen het verschil maken.
-
FRANCE GALL.
1965 · Luxemburg · Poupée de cire, poupée de son
Een springerige melodie met een scherp randje. France Gall geeft de song van Serge Gainsbourg vaart en eigenheid. Een mooie brug tussen de Franse yéyé en de internationale popsingle.
-
CLIFF RICHARD.
1968 · Verenigd Koninkrijk · Congratulations
Het refrein is meteen herkenbaar, maar achter deze vrolijke single ligt een veel langere popcarrière. Van vroege rock-’n-roll naar melodieuze pop: bij Cliff Richard blijft de song het middelpunt.
-
JULIO IGLESIAS.
1970 · Spanje · Gwendolyne
Een jonge Julio Iglesias zingt een ballad die het van melodie en voordracht moet hebben. Het songfestivalnummer opent de deur naar een repertoire waarin romantiek en een herkenbare stem samenkomen.
-
OLIVIA NEWTON-JOHN.
1974 · Verenigd Koninkrijk · Long Live Love
Vóór Grease en Physical stond Olivia Newton-John met Long Live Love op het songfestival. Haar heldere stem verbindt verschillende werelden: country, film en pop blijken in één platenkast te passen.
-
ABBA.
1974 · Zweden · Waterloo
Een compacte popsong vol vaart, samenzang en melodische vondsten. Waterloo is een vertrekpunt om verder te luisteren: achter het vertrouwde refrein ligt een catalogus waarin vrolijkheid en melancholie voortdurend naast elkaar staan.
-
TEACH-IN.
1975 · Nederland · Ding-a-dong
Een helder refrein, ritme en de stem van Getty Kaspers. Teach-In brengt Nederlandse pop uit de jaren zeventig in beeld: direct, melodieus en gemaakt om na één draaibeurt te blijven hangen.
-
JOHNNY LOGAN.
1987 · Ierland · Hold Me Now
Een ballad die begint bij de stem en naar een groot refrein beweegt. Hold Me Now laat horen hoeveel een popsong aan timing kan hebben: ruimte laten, opbouwen en pas dan loslaten.
-
CÉLINE DION.
1988 · Zwitserland · Ne partez pas sans moi
De Canadese zangeres vertegenwoordigde Zwitserland met een Franstalig nummer. Wie alleen de latere Engelstalige hits kent, vindt hier een route terug naar de Franse taal en de melodieën in haar repertoire.
-
DANA INTERNATIONAL.
1998 · Israël · Diva
Danspop met een refrein dat meteen naar buiten wil. Diva koppelt een elektronische puls aan een uitgesproken voordracht. Een song waarin pop, uitstraling en beweging elkaar versterken.
-
LORDI.
2006 · Finland · Hard Rock Hallelujah
Zware gitaren, een groot refrein en een monsterlijk toneelbeeld. Lordi laat horen dat hardrock ook in de compacte vorm van een festivalsong past. Achter het kostuum zit een band met gevoel voor melodie.
-
ALEXANDER RYBAK.
2009 · Noorwegen · Fairytale
Een vioolmotief draagt deze song bijna als een tweede stem. Fairytale verbindt een poprefrein met een folkgevoel en laat horen hoe één herkenbare instrumentale lijn een heel nummer kan dragen.
-
LOREEN.
2012 · Zweden · Euphoria
De beat beweegt door terwijl de zang steeds meer ruimte krijgt. Euphoria maakt een dansvloer van het podium. Op haar album Heal krijgt die combinatie van elektronica en emotie een langere adem.
-
ANOUK.
2013 · Nederland · Birds
Birds kiest voor een traag ontvouwende melodie en een orkestrale sfeer. Anouk laat hier een andere kant horen dan de stevige rock waarmee veel luisteraars haar leerden kennen. Juist die omweg maakt verder luisteren interessant.
-
THE COMMON LINNETS.
2014 · Nederland · Calm After the Storm
Twee stemmen die samen één verhaal vertellen. Ilse DeLange en Waylon brengen country en ingetogen samenzang naar het podium. Het debuutalbum biedt meer ruimte aan diezelfde aandacht voor melodie en arrangement.
-
DUNCAN LAURENCE.
2019 · Nederland · Arcade
Piano, een open productie en een stem die spanning vasthoudt. Arcade laat het refrein langzaam dichtbij komen. Op Small Town Boy staat het nummer tussen songs die het beeld van de artiest verbreden.
-
MÅNESKIN.
2021 · Italië · Zitti e buoni
Bas, drums, gitaar en een stem die naar voren duwt. Zitti e buoni zet het bandgeluid centraal. Op Teatro d’ira: Vol. I is te horen hoe die energie buiten één televisiemoment verdergaat.
-
S10.
2022 · Nederland · De diepte
Nederlandse woorden, veel ruimte en een melodie die blijft rondzingen. De diepte past in S10’s wereld van elektronische pop en directe taal. Op het album krijgt die afzonderlijke song een bredere omgeving.
-
NEMO.
2024 · Zwitserland · The Code
The Code schakelt tussen rap, grote zanglijnen en elektronische versnellingen. Verschillende vormen ontmoeten elkaar in één song. Een uitnodiging om juist te luisteren naar de overgangen: daar ontstaat de eigenheid.
VAN HET SCHERM NAAR DE PLAAT.
De manier van ontdekken verandert, maar het mechanisme is herkenbaar. Iemand hoort voor het eerst een stem en wil weten wat er nog meer is. Dat kan gebeuren tijdens een uitzending, via een korte video of wanneer een bekende een plaat oplegt. De volgende stap is steeds dezelfde: even blijven luisteren.
Bij Måneskin leidt Zitti e buoni naar het bandgeluid op Teatro d’ira: Vol. I. Bij S10 krijgt De diepte een plek tussen andere Nederlandse songs op Ik besta voor altijd zolang jij aan mij denkt. En bij Céline Dion kan de route juist naar D’eux leiden, een album dat jaren ná haar festivaldeelname verscheen. De verbinding zit dan in de artiest en de ontwikkeling van de muziek.
In de albumselectie van EUROVISION SONG. staan acht concrete plekken om verder te luisteren. Bij ieder album lees je wat de verbinding is en of de songfestivalinzending erop staat. Via de artiestenpagina vind je het actuele vinylaanbod. Zo blijft de stap van verhaal naar plaat duidelijk.
Het scorebord bewaart de uitslag. Een platenkast bewaart wat je opnieuw wilt horen. Een groot optreden kan daarvoor het begin zijn, maar een tweede luisterbeurt maakt de kennismaking pas persoonlijk. Kies één van deze twintig namen, zet de muziek aan en geef ook het volgende nummer een kans.
Een onafhankelijke muziekselectie van SJELF.
