TAPESTRY. (Carole King)

DE HANDEN OP DE TOETSEN.

Een paar stevige pianoakkoorden zijn genoeg. I Feel the Earth Move komt de kamer binnen met een ritme waar je lichaam eerder op reageert dan je hoofd. Carole King zingt met overtuiging, maar zonder afstand te nemen van de muzikanten om haar heen. Ze zit midden in de beweging. Wie Tapestry vooral kent als een zachte, geruststellende plaat, hoort meteen iets anders: hier speelt iemand die precies weet hoeveel energie een goed lied kan dragen.

Wil je die piano en stem zelf de kamer laten vullen? Bekijk Tapestry van Carole King op vinyl bij SJELF.

Daarna wordt de ruimte kleiner. In So Far Away krijgt elke zin meer lucht. Dezelfde stem die zojuist nog vooruitduwde, klinkt nu alsof ze iemand probeert te bereiken die net buiten gehoorsafstand zit. Die overgang zegt veel over het album. Liefde kan je overeind helpen en tegelijk onrustig maken. King laat beide gevoelens naast elkaar bestaan, zonder van elke verandering een groot drama te maken.

DE SONGWRITER DIE JE AL KENDE.

Toen Tapestry op 10 februari 1971 verscheen, was King geen onbekende in de muziekwereld. Met Gerry Goffin had ze in de jaren zestig songs geschreven die door andere stemmen het dagelijks leven waren binnengekomen. Will You Love Me Tomorrow, The Loco-Motion en Up on the Roof behoorden tot dat werk. Haar melodieën waren overal geweest voordat veel luisteraars haar gezicht of eigen zang herkenden.

Na haar verhuizing van New York naar Los Angeles veranderde haar muzikale omgeving. Ze werkte met de groep The City en bracht in 1970 Writer uit, haar eerste soloalbum. Tapestry was dus geen plotseling begin aan de piano. Het was de volgende stap van een ervaren maker, die inmiddels andere vragen stelde aan de songs die ze schreef.

Dat verleden hoor je in de trefzekerheid van de plaat. Een couplet vindt vanzelf zijn weg naar een refrein. Een melodie blijft hangen zonder dat je de overgang bewust opmerkt. Maar het perspectief is verschoven. De zangeres lijkt niet uitsluitend bezig met het moment waarop verliefdheid toeslaat. Ze zingt ook over afstand, teleurstelling en de verantwoordelijkheid om bij iemand te blijven wanneer de eerste opwinding voorbij is.

EEN STUDIO DIE DICHTBIJ MOCHT KLINKEN.

Producer Lou Adler en technicus Hank Cicalo namen het album in januari 1971 op in A&M Studios in Hollywood. Adler wilde de directheid bewaren die hij hoorde wanneer King haar songs voorspeelde. De muzikanten zaten dicht bij elkaar; het licht ging omlaag. Die benadering maakt de plaat toegankelijk, maar ze vraagt ook vertrouwen. Als de stem en de piano zo duidelijk vooraan staan, moet het lied het kunnen dragen.

Rond King speelden onder anderen gitarist Danny Kortchmar, bassist Charles Larkey en drummer Russ Kunkel. James Taylor droeg akoestische gitaar bij; ook Joni Mitchell is op het album te horen. De bezetting geeft de muziek kleur zonder voortdurend aandacht op te eisen. Een gitaar beantwoordt een zanglijn, de bas houdt de grond onder de akkoorden voelbaar en het ritme laat ruimte voor de manier waarop King haar zinnen uitspreekt.

Haar stem is daarbij een belangrijk instrument. Ze hoeft een toon niet glad te maken om hem overtuigend te laten klinken. Juist de lichte ruwheid geeft woorden gewicht. Soms hoor je een bijna pratende aanzet, waarna de melodie de zin optilt. Zo blijft de zang menselijk, ook wanneer je de song al tientallen keren hebt gehoord.

AFSCHEID ZONDER HET LAATSTE WOORD.

It's Too Late, geschreven met Toni Stern, is het helderste voorbeeld van die volwassen blik. Het nummer beweegt ontspannen, terwijl de tekst een grens trekt. Een relatie kan voorbij zijn zonder dat één persoon volledig ongelijk heeft. King maakt dat inzicht niet kleiner door rustig te zingen. De kalmte geeft het juist iets onontkoombaars: dit besluit is al langer onderweg.

Luister naar het verschil tussen de vaste beweging van de begeleiding en de lichte aarzeling die je in de zang kunt horen. De muziek gaat door, ook wanneer een vertrouwde situatie ophoudt te bestaan. Daar zit de spanning. Het refrein biedt herkenning, maar het lost het verlies niet op.

In Home Again wordt het verlangen om ergens te kunnen landen bijna tastbaar. Beautiful brengt vervolgens weer vaart en licht. Die afwisseling houdt Tapestry open. Het album blijft niet eindeloos in hetzelfde gevoel hangen. Je hoort iemand proberen verder te leven, met momenten van zekerheid en momenten waarop een vertrouwde plek ineens ver weg lijkt.

DE BELOFTE VAN EEN VRIEND.

You've Got a Friend heeft een andere kracht. Het draait om beschikbaar zijn: een eenvoudige belofte die groter wordt naarmate je beter begrijpt wat ze vraagt. King geeft de melodie genoeg rust om die gedachte te laten aankomen. Je hoeft niet te wachten op een spectaculaire ontlading. De aanwezigheid zit al in de manier waarop ze begint.

James Taylor maakte in hetzelfde jaar zijn eigen bekende versie. Toch blijft Kings opname een wezenlijk onderdeel van deze plaat. Hier staat het lied tussen andere ervaringen van liefde en afstand. Daardoor klinkt vriendschap als iets waar je bewust voor kunt kiezen, naast de relaties die veranderen of verdwijnen.

Ook Where You Lead, opnieuw met woorden van Toni Stern, draagt die behoefte aan verbinding. De beweeglijke begeleiding zorgt dat het album niet stilvalt in zijn eigen tederheid. Dat is een terugkerende kwaliteit: King kan een geruststellend idee zingen zonder het ritme uit het lied te halen.

OUDE SONGS, EEN ANDERE STEM.

Met Will You Love Me Tomorrow keert King terug naar een song die ze met Goffin schreef en die The Shirelles eerder bekendmaakten. In deze uitvoering krijgt de vraag meer tijd. De melodie is vertrouwd, maar de ruimte eromheen verandert de manier waarop je luistert. Wat in een popsingle snel voorbij kan bewegen, blijft hier even in de kamer hangen.

Het is verleidelijk om zulke opnamen uitsluitend als persoonlijke bekentenissen te horen. Toch blijft Tapestry ook het werk van een songwriter die met personages, vormen en verschillende tekstschrijvers werkt. De emotie is echt in de uitvoering; daarvoor hoeft ieder detail een rechtstreeks verslag van haar eigen leven te zijn.

Smackwater Jack onderstreept die veelzijdigheid met een levendige vertelling en een stevig ritme. Het titelnummer trekt juist een vreemdere, beeldende wereld open. Aan het einde staat (You Make Me Feel Like) A Natural Woman, geschreven door King, Goffin en Jerry Wexler. Waar Aretha Franklins vertolking haar eigen enorme zeggingskracht heeft, maakt King de song hier onderdeel van een intiemer gesprek.

EEN PLAAT DIE EEN KAMER BINNENKWAM.

De hoes van Jim McCrary past bij die nabijheid. King zit bij een raam, met haar handwerk en de kat Telemachus. Het beeld heeft iets huiselijks zonder de muziek kleiner te maken. De titel verwijst naar een weefsel; ook de plaat brengt verschillende draden samen. Nieuwe songs, oudere composities, medeschrijvers en bevriende muzikanten krijgen een plaats rond dezelfde stem.

Het bereik werd enorm. Tapestry stond vijftien weken bovenaan de Amerikaanse albumlijst. Bij de Grammy Awards van 1972 won King vier prijzen, waaronder Album of the Year. It's Too Late won Record of the Year; voor de compositie You've Got a Friend kreeg ze Song of the Year. Het onderscheid is veelzeggend: zowel de uitvoering als het schrijfwerk werd erkend.

Toch blijft de beste ingang de plaat zelf. Zet hem niet alleen op als achtergrond voor een rustige ochtend. Volg eens de beweging van de eerste pianoakkoorden naar de laatste zanglijn. Dan hoor je hoeveel karakter er schuilt in muziek die vertrouwd lijkt: de aandrang van een groove, de stilte na een vraag en de troost van een stem die de tijd neemt.