BASEMENT JAXX.

Felix Buxton en Simon Ratcliffe kwamen op in een Londen waar housemuziek steeds groter werd, maar vonden dat de perfectie van de club ook iets kon buitensluiten. Basement Jaxx koos daarom voor botsing boven controle. Latin percussion naast punkenergie, ragga naast disco, vervormde stemmen naast poprefreinen. Hun beste platen klinken niet als een zorgvuldig afgebakend genre, maar als een overvolle dansvloer waarop iedereen zijn eigen beweging meebrengt.

BRIXTON BUILT THE BASEMENT.

Het verhaal begon in het begin van de jaren negentig in Brixton. Ratcliffe werkte met samplers en housebeats; Buxton bracht een instinct voor dj’en, soul en de sociale kracht van een feest mee. Samen organiseerden ze avonden in een kleine ruimte aan Atlantic Road. De naam van die clubnacht werd ook de naam van het duo: Basement Jaxx.

Die kelder was meer dan een locatie. Hier konden ze direct horen wat werkte. Geen vergadering, marktonderzoek of radiotest, maar een kamer waarin een ritme binnen enkele seconden werd goedgekeurd of afgewezen door lichamen. Vanuit die ervaring ontstond Atlantic Jaxx, hun eigen label, waarop ze vroege platen uitbrachten zonder te wachten tot de industrie begreep wat ze aan het maken waren.

Fly Life werd in 1996 de eerste duidelijke doorbraak. Het nummer had alles wat later typisch Basement Jaxx zou worden: een stuwende bas, scherpe vocalen, onverwachte accenten en een gevoel van gecontroleerde chaos. De Londense underground wist genoeg. De rest van de wereld zou snel volgen.

REMEDY WAS THE ANTIDOTE.

Toen Remedy in 1999 verscheen, klonk veel elektronische muziek steeds gladder en voorspelbaarder. Basement Jaxx zag zijn debuut juist als een tegengif. De titel was geen toevallige belofte. House moest weer voelen als samenzijn: zweterig, vrij en onvoorspelbaar.

Red Alert opende met een alarm en gedroeg zich daarna alsof paniek ook plezier kon zijn. Rendez-Vu koppelde een elastische gitaar aan een refrein dat onmiddellijk bleef hangen. Jump N’ Shout bracht ragga-energie naar de club, terwijl Bingo Bango Latin ritmes gebruikte zonder de song in een keurige stijlbox te plaatsen.

De kracht van Remedy zat in de veelheid. Vocalisten kwamen en gingen, samples doken op en verdwenen weer, maar Buxton en Ratcliffe zorgden dat iedere track dezelfde open houding hield. Het album bereikte de Britse top vijf en bewees dat eigenzinnige housemuziek niet hoefde te kiezen tussen underground en pop.

ROOTY PUT POP IN THE MACHINE.

Voor Rooty uit 2001 werd de melodie nog directer. De plaat was genoemd naar een andere feestavond van het duo, ditmaal in een pub in Brixton. Waar Remedy de kelder liet zweten, zette Rooty de ramen open.

Romeo, gezongen door Kele Le Roc, maakte liefdesverdriet dansbaar zonder het kleiner te maken. Where’s Your Head At bouwde op materiaal van Gary Numan en veranderde synthpop in een agressieve clubsong. De bijbehorende video met apen en menselijke gezichten werd even herkenbaar als het nummer zelf. Do Your Thing vond ondertussen een nieuwe vorm van swing tussen jazz, house en een bijna ouderwets showgevoel.

Basement Jaxx liet zien dat pop niet hetzelfde hoefde te betekenen als vereenvoudiging. Een refrein kon direct zijn en de productie toch vol vreemde hoeken zitten. Juist die combinatie maakte hun muziek toegankelijk zonder netjes te worden.

Basement Jaxx klinkt als een feest waarop niemand eerst hoeft te bewijzen dat hij erbij hoort.

KISH KASH BREAKS THE WALLS.

Op Kish Kash uit 2003 werd de gastenlijst groter en de muziek scherper. Lisa Kekaula van The BellRays zong Good Luck alsof ze ieder persoonlijk conflict uit de speakers wilde blazen. Siouxsie Sioux bracht koele dreiging naar Cish Cash, terwijl Dizzee Rascal, Me’shell Ndegeocello en JC Chasez allemaal een ander deel van het Basement Jaxx-universum binnenstapten.

Het album voelde donkerder dan zijn voorgangers, maar verloor de beweging nooit. De productie kon knarsen, schreeuwen en plotseling van richting veranderen. In 2005 won Kish Kash de Grammy voor Best Electronic/Dance Album. Dat was een erkenning voor een duo dat elektronische muziek juist groot had gemaakt door haar onzuiver te houden.

RADIO WITHOUT RULES.

Crazy Itch Radio uit 2006 werd opgebouwd alsof je door een onmogelijk radiostation draaide. Korte fragmenten, jingles en stemmen verbonden tracks die opnieuw van stijl naar stijl sprongen. Hush Boy was nerveuze funk; Take Me Back to Your House liet banjo, house en een enorm refrein tegelijk bestaan.

De plaat bevestigde ook hoe belangrijk stemmen voor Basement Jaxx waren. Buxton en Ratcliffe gebruikten vocalisten niet als decoratie boven een beat. Iedere gast kreeg een personage, een scène en een eigen kleur. Daardoor konden de producties maximaal gevuld zijn zonder anoniem te worden.

SCARS, ZEPHYR AND THE SPACE BETWEEN.

In 2009 verschenen twee verschillende kanten van hetzelfde duo. Scars was een rijk, gastvrij album met bijdragen van onder anderen Santigold, Sam Sparro en Yoko Ono. De titeltrack met Kelis klonk glanzend en beschadigd tegelijk; Raindrops bracht de stem van Buxton door een wirwar van effecten naar voren.

Later dat jaar volgde Zephyr, een grotendeels instrumentale en atmosferische plaat. Geen explosieve hitmachine, maar ademruimte. Het album maakte zichtbaar wat in de drukste tracks soms verborgen bleef: Basement Jaxx kon niet alleen stapelen, maar ook weglaten. De chaos werkte juist omdat het duo gevoel had voor stilte en contrast.

JUNTO MEANS TOGETHER.

Na een langere pauze keerde Basement Jaxx in 2014 terug met Junto. Het woord betekent samen of gezamenlijk, en sloot aan bij het idee dat al vanaf de Brixton-kelder in de muziek zat. Never Say Never, Unicorn en Something About You klonken lichter en gestroomlijnder, maar de kern bleef collectief.

Live werd dat idee nog duidelijker. Een Basement Jaxx-concert was nooit alleen twee producers achter apparatuur. Zangers, dansers, kostuums en personages veranderden het podium in een carnavaleske wereld. De tracks werden geen exacte reproducties van de studio, maar scènes waarin vrijheid belangrijker was dan perfectie.

Hun invloed is terug te horen in de manier waarop moderne pop, house en wereldwijde clubmuziek zonder excuus door elkaar bewegen. Basement Jaxx bewees vroeg dat elektronische muziek zowel gedetailleerd als uitbundig kon zijn, zowel vreemd als massaal. Niet ondanks de overvloed, maar dankzij die overvloed.

Bekijk de artiestpagina van BASEMENT JAXX voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in HOUSE.