AEROSMITH.

De bas van Sweet Emotion hoeft maar een paar noten te spelen. Er ontstaat meteen een ruimte: een beetje dreigend, een beetje losjes, alsof de band nog niet alles wil prijsgeven. Dan komen de andere instrumenten erbij en verandert die kalme aanloop in een duw voorwaarts. Dat is Aerosmith op zijn herkenbaarst. Vijf muzikanten die een riff kunnen laten schuren zonder de beweging eruit te halen.

VIJF MUZIKANTEN IN BOSTON

Aerosmith begint in 1970 en vindt zijn thuisbasis in Boston. Steven Tyler, Joe Perry en Tom Hamilton komen uit overlappende muzikale kringen in New England. Joey Kramer neemt plaats achter de drums. Wanneer Brad Whitford in 1971 gitarist Ray Tabano vervangt, staat de klassieke bezetting bij elkaar: Tyler, Perry, Whitford, Hamilton en Kramer.

De wortels liggen in blues en rock, maar ook in de manier waarop een goede band kan swingen. Bij Aerosmith hoeft een zwaar akkoord niet loodrecht op iedere tel te vallen. Een riff mag een beetje trekken, de zang mag ertegenaan schuren en de bas kan de hele beweging van onderaf sturen. Dat geeft de songs hun eigen manier van lopen.

DREAM ON ZIT ER AL VROEG IN

Op het debuut Aerosmith, uit 1973, staat Dream On. Het nummer laat meteen horen dat deze band meer ruimte heeft dan de ruwe buitenkant doet vermoeden. De melodie bouwt langzaam op, de spanning wordt vastgehouden en Tyler bewaart zijn grootste uithaal voor het moment waarop de song erom vraagt.

Het is een belangrijke draad door de latere carrière. De grote ballads van Aerosmith komen niet uit het niets. Al op de eerste plaat staat een nummer dat zijn kracht uit geduld haalt. De band kan een luisteraar naar zich toe trekken voordat de versterkers het werk overnemen. Dat vermogen blijft bestaan, ook wanneer de producties later veel groter worden.

Met Get Your Wings uit 1974 groeit het geluid verder. Jack Douglas wordt een belangrijke producer en gesprekspartner. De songs krijgen meer ruimte en detail. In Seasons of Wither zit een andere spanning dan in een rechttoe rechtaan rocker: de sfeer wordt langzaam opgebouwd en blijft nog even in de kamer hangen wanneer de laatste noot verdwenen is.

TOYS IN THE ATTIC: ALLES VALT OP ZIJN PLAATS

In 1975 verschijnt Toys in the Attic. Het is een logisch middelpunt voor wie Aerosmith wil leren kennen. Sweet Emotion en Walk This Way zijn de bekende namen, maar de plaat werkt ook als geheel. De snelle stukken geven vaart; de melodieuze en rustiger momenten zorgen dat die vaart ergens naartoe kan.

Walk This Way heeft een gitaarfiguur dat bijna zelf spreekt. Er zitten openingen tussen de noten, kleine plekken waar de drums en de stem kunnen reageren. Tyler gebruikt zijn woorden ritmisch, met korte stoten en een nadrukkelijke voordracht. De song is daardoor tegelijk gitaarrock en iets dat je lichamelijk voelt voordat je erover nadenkt.

Sweet Emotion pakt het anders aan. De opening draait om verwachting. Hamiltons bas legt een patroon neer dat je onmiddellijk wilt blijven volgen. Wanneer de band vervolgens binnenkomt, voelt dat als het openzetten van een deur. Het contrast maakt de impact groter dan wanneer iedereen vanaf de eerste seconde op volle kracht had gespeeld.

Zo laat de plaat horen dat hardrock ook om plaatsing gaat. Waar zet je een accent? Hoe lang laat je een noot staan? Wanneer speel je even minder? Aerosmith hoeft de ruimte niet voortdurend vol te maken om groot te klinken. De muzikanten laten genoeg kieren over voor elkaar.

TWEE GITAREN, GEEN VASTE HIËRARCHIE

Bij veel bands wordt één gitarist automatisch de solist en de ander de begeleider genoemd. Voor Perry en Whitford is dat te eenvoudig. Beiden spelen ritmepartijen, beiden nemen solo’s voor hun rekening. Whitford heeft in interviews benadrukt hoe vanzelfsprekend die uitwisseling kan voelen: reageren op wat de ander doet, een partij aanvullen en voorkomen dat allebei dezelfde ruimte innemen.

Je hoort dat goed wanneer je eens minder op de zang let. Een gitaar kan een akkoord stevig neerzetten terwijl de andere een kleinere beweging eromheen maakt. Vervolgens wisselt het zwaartepunt. Dat gesprek maakt de muziek levendig. Het hoeft niet steeds duidelijk te zijn wie welke noot speelt om te horen dat er twee verschillende stemmen aan het werk zijn.

Rocks, uit 1976, zet dat samenspel in een bijzonder directe omgeving. Back in the Saddle, Last Child en Rats in the Cellar laten elk een andere vorm van spanning horen. De plaat kan hard en onstuimig zijn, maar de ritmische souplesse blijft aanwezig. Het geluid krijgt gewicht zonder onbeweeglijk te worden.

Wie Aerosmith vooral kent van de latere radiohits, vindt hier een waardevol ander perspectief. De songs hebben een ruwer oppervlak. De instrumenten lijken dichter tegen elkaar aan te staan. Toch blijven melodie en vorm belangrijk. Achter de drukte zit een band die precies wil aanvoelen wanneer een onderdeel genoeg heeft gezegd.

WANNEER DE BAND UIT ELKAAR TREKT

De tweede helft van de jaren zeventig brengt succes, maar ook toenemende spanningen en ernstige problemen met middelengebruik. Draw the Line en Night in the Ruts verschijnen in een periode waarin het steeds moeilijker wordt om als band overeind te blijven. Perry vertrekt in 1979; Whitford volgt in 1981.

Aerosmith gaat verder met andere gitaristen en brengt in 1982 Rock in a Hard Place uit. Die plaat hoort volledig bij de geschiedenis, ook al ontbreekt het vertrouwde samenspel van de klassieke bezetting. De breuk laat vooral zien dat de band geen vanzelfsprekend gegeven is. Vijf namen op een hoes zeggen weinig wanneer de onderlinge verbinding versleten raakt.

In 1984 keren Perry en Whitford terug. Done with Mirrors volgt een jaar later. Daarmee is niet alles meteen opgelost. In hun terugblik op die periode spreken de gitaristen ook over het opnieuw leren werken, gezonder worden en oude gewoonten loslaten. De comeback is een proces, geen enkele magische avond waarop de klok wordt teruggedraaid.

WALK THIS WAY STEEKT OPNIEUW OVER

In 1986 krijgt Walk This Way een tweede leven door de samenwerking met Run-D.M.C., met Rick Rubin als producer. Tyler en Perry stappen een andere muzikale omgeving binnen. De riff blijkt daar uitstekend te passen: de ritmische kwaliteit die al in het origineel zat, wordt nog nadrukkelijker hoorbaar.

De nieuwe versie brengt verschillende publieken bij elkaar. Voor jongere luisteraars wordt een oude Aerosmith-song een actuele ontdekking. Tegelijk krijgt de band zelf weer een ander perspectief op zijn materiaal. Een nummer kan blijkbaar verder reizen wanneer andere muzikanten er hun eigen taal aan toevoegen.

Het is verleidelijk om alleen het historische belang van die samenwerking te benoemen. Maar zet de twee versies eens naast elkaar en luister vooral naar het samenspel. Hoe verschuift de nadruk van een riff wanneer de stemmen veranderen? Wat gebeurt er met de ruimte rond de beat? Daar zit het concrete plezier van deze ontmoeting.

PERMANENT VACATION EN PUMP

Permanent Vacation uit 1987 bevestigt de nieuwe fase. De band werkt met producer Bruce Fairbairn en betrekt ook andere songwriters bij het schrijfproces. Dude (Looks Like a Lady), Rag Doll en Angel laten verschillende kanten horen: uitbundige rock, een nadrukkelijke groove en een brede ballad.

Op Pump, verschenen in 1989, worden die mogelijkheden verder uitgewerkt. Love in an Elevator is direct en beweeglijk; What It Takes geeft Tyler ruimte om een melodie uit te bouwen. De plaat kan groot klinken en toch kleine instrumentale gebaren laten doorkomen. Dat maakt haar interessant voorbij de bekende refreinen.

In een interview uit 1990 vertelden Perry en Whitford hoe belangrijk ze het vonden om de afzonderlijke gitaren hoorbaar te houden. Die opvatting biedt een mooie luisteringang. Zoek niet uitsluitend naar de grootste solo. Let op de korte antwoorden achter de zang, de beweging naar een volgend akkoord en de manier waarop een partij net buiten het midden blijft.

Janie's Got a Gun laat bovendien horen dat een Aerosmith-song ook een donkere, verhalende spanning kan dragen. De opbouw houdt iets achter, waardoor de melodie en het ritme een andere lading krijgen. Het album heeft genoeg contrast om niet als een rij vergelijkbare singles voorbij te komen.

EEN NIEUWE GENERATIE KENT DE WOORDEN

Met Get a Grip uit 1993 bereikt Aerosmith opnieuw een groot publiek. Cryin', Amazing en Crazy worden voor veel luisteraars de eerste kennismaking. Het beeld van de band verschuift mee: grote refreinen, opvallende videoclips en een geluid dat moeiteloos tussen rockradio en poptelevisie beweegt.

Nine Lives uit 1997 en Just Push Play uit 2001 voegen weer andere kleuren toe. In 1998 verschijnt bovendien I Don't Want to Miss a Thing voor de film Armageddon. Die song heeft een eigen plaats in het verhaal; een filmsoundtrack is niet automatisch een extra studioalbum van de band.

TERUG NAAR DE BRON, VERDER MET NIEUWE IDEEËN

Honkin' on Bobo, uit 2004, legt de nadruk op bluesrepertoire. Het maakt de bronnen onder Aerosmiths eigen songs goed hoorbaar: herhaling, frasering, samenspel en het plezier van een groove die door meerdere muzikanten wordt gedragen. Het album is een bruikbare brug terug naar de vroege platen.

Op Music from Another Dimension! uit 2012 komen verschillende kanten van de band weer samen. Jack Douglas keert terug als belangrijke producer. Whitford vertelde aan Premier Guitar dat de basis van Street Jesus al jaren op een plek wachtte. Pas toen de anderen er tijdens deze sessies op aansloegen, kon het idee uitgroeien tot het uiteindelijke nummer.

Dat detail past bij een lange samenwerking. Een song hoeft niet in één middag te ontstaan om levendig te klinken. Soms moet een riff een tijd blijven liggen voordat de juiste reactie komt. Het is het moment waarop de band ermee aan de slag gaat dat bepaalt of zo’n idee werkelijk een bestemming krijgt.

HET PODIUM KENT EEN GRENS

In augustus 2024 kondigt Aerosmith het afscheid van het toeren aan, na de stemblessure van Tyler. Het is een ingrijpend slot aan een lange podiumgeschiedenis. De band maakt duidelijk dat volledig herstel van zijn stem voor die belasting niet mogelijk is. De geplande afscheidstournee kan daardoor niet worden afgemaakt.

Dat betekent niet dat er helemaal geen nieuwe muziek meer kan verschijnen. In november 2025 komt de gezamenlijke EP One More Time met Yungblud uit, met onder meer My Only Angel. Het is een nieuwe samenwerking, en een EP: geen zestiende volwaardig studioalbum. Ook aan de latere rand van het verhaal blijft Aerosmith zo verbinding zoeken buiten de eigen generatie.

Bekijk de artiestpagina van AEROSMITH voor de vinyluitgaven en meer om te ontdekken.

Lees verder in HEAVY METAL en HARD ROCK.